Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) tỉnh Lâm Đồng

Theo báo cáo của Hội đồng OCOP tỉnh, việc thẩm định năm nay được thực hiện nghiêm túc, bám sát Bộ tiêu chí OCOP hiện hành, bảo đảm đánh giá thực chất, không chạy theo thành tích. Các sản phẩm được xem xét toàn diện trên nhiều nhóm tiêu chí, từ chất lượng, tiêu chuẩn sản xuất, hồ sơ pháp lý, truy xuất nguồn gốc đến năng lực tổ chức sản xuất, khả năng thương mại hóa và câu chuyện sản phẩm. Qua đó, những ưu điểm và tồn tại của từng sản phẩm được chỉ ra rõ ràng, làm cơ sở cho việc xếp hạng và định hướng hỗ trợ trong thời gian tới.

Trong đợt thẩm định này có 47 hồ sơ sản phẩm của 27 chủ thể đăng ký đánh giá. Thực tế thẩm định cho thấy, một số chủ thể còn chưa nhận thức đầy đủ về yêu cầu của từng mức xếp hạng OCOP, đặc biệt là sự khác biệt giữa 3 sao và 4 sao. Trong khi sản phẩm OCOP 3 sao chủ yếu đáp ứng tiêu chí tiêu thụ ở phạm vi địa phương, thì mức 4 sao đòi hỏi cao hơn về tính ổn định, năng lực quản trị, khả năng mở rộng thị trường và hệ thống minh chứng đi kèm. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều sản phẩm dù có chất lượng tốt nhưng chỉ được công nhận ở mức thấp hơn so với đề nghị ban đầu.

Sản phẩm Cà phê hữu cơ beChamp: Tiềm năng rõ, nhưng chưa đủ điều kiện nâng hạng

Trong số các sản phẩm được Hội đồng OCOP tỉnh thẩm định, sản phẩm cà phê hữu cơ của Hợp tác xã Nông sản hữu cơ beChamp Đắk Nông là một trường hợp điển hình. Theo hồ sơ đăng ký, hợp tác xã đề nghị công nhận sản phẩm đạt mức OCOP 4 sao. Tuy nhiên, kết quả thẩm định cho thấy sản phẩm chỉ đủ điều kiện công nhận ở mức 3 sao, do chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chí nâng cao theo quy định.

Hội đồng đánh giá nhận định, cà phê hữu cơ beChamp là sản phẩm có định hướng sản xuất phù hợp với xu thế nông nghiệp xanh, hữu cơ và tiêu dùng bền vững. Tuy nhiên, hạn chế chủ yếu nằm ở khâu hoàn thiện hồ sơ và minh chứng tiêu chí, chứ không hoàn toàn ở chất lượng sản phẩm. Cụ thể, hồ sơ pháp lý và các tài liệu chứng minh tiêu chuẩn sản xuất chưa được bổ sung đầy đủ, chưa thể hiện rõ tính ổn định, đồng bộ của hệ thống quản lý chất lượng – một yêu cầu bắt buộc đối với sản phẩm OCOP 4 sao.

Bên cạnh đó, năng lực tổ chức sản xuất của hợp tác xã mới dừng ở mức cơ bản. Các nội dung liên quan đến quy mô sản xuất, kế hoạch phát triển vùng nguyên liệu, khả năng duy trì sản lượng ổn định và đáp ứng nhu cầu thị trường chưa được làm rõ trong hồ sơ. Đây là những tiêu chí quan trọng để đánh giá tính bền vững và khả năng nâng hạng của sản phẩm.

Ở nhóm tiêu chí về thị trường và thương mại hóa, Hội đồng thẩm định cho rằng sản phẩm cà phê hữu cơ beChamp chưa có đủ minh chứng về khả năng mở rộng thị trường, đặc biệt là thị trường ngoài tỉnh hoặc xuất khẩu. Các hợp đồng tiêu thụ, chiến lược phát triển thương hiệu, kế hoạch xúc tiến thương mại còn thiếu hoặc chưa được trình bày đầy đủ theo yêu cầu của bộ tiêu chí OCOP 4 sao.

Ngoài ra, câu chuyện sản phẩm – yếu tố tạo giá trị gia tăng và sự khác biệt – vẫn còn khá mờ nhạt. Nội dung này mới dừng ở việc mô tả quy trình sản xuất, chưa làm nổi bật yếu tố đặc trưng, sáng tạo và những đóng góp cụ thể cho cộng đồng địa phương. Đây là điểm trừ đáng kể khi xem xét nâng hạng sản phẩm.

Từ các hạn chế trên, Hội đồng OCOP tỉnh thống nhất kết luận sản phẩm cà phê hữu cơ beChamp chưa đủ điều kiện đạt 4 sao tại thời điểm thẩm định, đồng thời đề nghị hợp tác xã nghiêm túc rà soát, khắc phục tồn tại, hoàn thiện hồ sơ để tham gia đánh giá nâng hạng trong các đợt tiếp theo.

Siết tiêu chí để giữ uy tín Chương trình OCOP

Việc không nâng hạng cho các sản phẩm chưa đủ điều kiện, trong đó có cà phê hữu cơ beChamp, thể hiện quan điểm nhất quán của tỉnh Lâm Đồng trong triển khai Chương trình OCOP: đánh giá đúng thực chất, lấy chất lượng và tính bền vững làm trọng tâm. Đây được xem là yếu tố then chốt để giữ uy tín cho chương trình, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tránh tình trạng “chạy sao”, hình thức.

Hội đồng OCOP tỉnh cũng chỉ ra rằng, trong thời gian tới, các sở, ngành và địa phương cần tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ các chủ thể OCOP, nhất là hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ, trong việc hoàn thiện hồ sơ, xây dựng hệ thống quản lý chất lượng, nâng cao năng lực thương mại hóa sản phẩm. Đối với các sản phẩm có tiềm năng như cà phê hữu cơ beChamp, việc được công nhận 3 sao là cơ sở quan trọng để tiếp tục đầu tư, hoàn thiện và hướng tới mục tiêu nâng hạng một cách bền vững.

Thông qua công tác thẩm định OCOP năm 2025, Lâm Đồng khẳng định quyết tâm triển khai chương trình theo hướng chất lượng – thực chất – dài hạn, coi OCOP không chỉ là danh hiệu mà là động lực để nâng cao giá trị nông sản, phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng thương hiệu địa phương vững chắc trên thị trường./.