Theo các thành viên HTX Riti, sản xuất nông nghiệp tại vùng đất Tràng An, vốn là di sản của thế giới nên khi làm nông nghiệp không chỉ để nâng cao thu nhập mà còn làm sao để bảo vệ môi trường, cảnh quan thiên nhiên. Do đó, HTX đã đi theo con đường nông nghiệp hữu cơ và chú trọng đầu tư khoa học công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm trên thị trường.

Hữu cơ là nền tảng, HACCP là kỷ luật sản xuất

Mới đây, một cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển của HTX chính là việc xưởng chế biến đã đạt chứng nhận Hệ thống phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn (HACCP) theo chuẩn Codex 2020 cho hoạt động sản xuất và kinh doanh trà hoa cúc.

Trong an toàn thực phẩm, HACCP Codex 2020 được coi là quy chuẩn tham chiếu quốc tế. Việc đạt được chứng nhận này đồng nghĩa với việc toàn bộ quy trình từ khâu nguyên liệu, vận chuyển về khu vực sơ chế, đóng gói cho đến bảo quản phải được kiểm soát chặt chẽ theo những quy định cụ thể.

Chính vì vậy, khi HTX đạt được điều này đã chứng minh rằng quy trình sản xuất của các thành viên đã hoạt động theo quy chuẩn, chú trọng cao vào chất lượng sản phẩm.

Để vươn mình trong điều kiện cạnh tranh gay gắt, các thành viên HTX đã đi theo mục tiêu “hữu cơ là nền tảng, HACCP là kỷ luật sản xuất. Điều này cho thấy việc tuân thủ nghiêm ngặt theo quy trình hữu cơ giúp HTX có những vùng nguyên liệu đảm bảo chất lượng thì HACCP là việc vượt qua các rào cản kỹ thuật để đưa sản phẩm đạt chứng nhận đến tay người tiêu dùng. Đây là hướng đi công tâm, minh bạch và trách nhiệm của những người làm nông nghiệp bền vững đối với sức khỏe cộng đồng.

Ngoài chứng nhận HACCP, HTX cũng tuân thủ các kỳ kiểm nghiệm nghiêm ngặt của các chuyên gia, đơn vị chứng nhận để được được cấp và tái cấp Chứng nhận hữu cơ Việt Nam. Theo quy định, chứng nhận hữu cơ Việt Nam chỉ có hiệu lực trong vòng 2 năm. Việc cứ sau 2 năm, HTX tiếp tục kiểm nghiệm sản phẩm lại từ đầu để duy trì và đảm bảo tính hữu cơ cho thấy sự cố gắng, kiên trì trong quá trình gắn bó với nông nghiệp bền vững của mô hình kinh tế tập thể này.

Không dừng lại ở đó, các thành viên HTX vẫn lấy mẫu phân tích theo các tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế như USDA, JAS… Khi đạt được những chứng nhận này, HTX rất thuận lợi đưa sản phẩm vào các thị trường khó tính.

Nhờ sản xuất bài bản, nắm được đặc tính của loại cây này này hay bị lụi tàn do thời tiết nắng nóng và đẩy mạnh tưới nước cho cây 2-3 giờ/lần nên cây cúc sinh trưởng và phát triển tốt, năng suất bông thu được trung bình từ 3 – 3,5 tạ/ sào. Giá trị kinh tế đạt khoảng từ 13 – 14 triệu đồng/ sào, gấp hơn 2 lần so với trồng lúa.

Khôi phục giống Sơn Kim Cúc

Nếu như trước đây, HTX chỉ tập trung vào sản phẩm trà hoa Cúc Chi, thì nay nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài nước, các thành viên HTX đã mở rộng danh mục sản phẩm sang Sơn Kim Cúc, Cúc Cổ Trà và ngay cả các sản phẩm tiềm năng như Trà bồ công anh, Đậu lạc cũng đã được HTX đầu tư, chính thức đạt chuẩn hữu cơ.

Dấu ấn trong quá trình sản xuất nông nghiệp bền vững của HTX chính là các thành viên đã hoàn thiện dự án phục hồi giống cúc quý mang tên Sơn Kim Cúc.

Sản xuất bền vững mang lại hiệu quả kinh tế và môi trường.

Sơn Kim Cúc vốn là giống cúc bản địa, từng được trồng tại chùa Bích Động, gắn liền với giai thoại về việc chữa lành đôi mắt cho Thái hậu Từ Dũ. Từ niềm tự hào về một giống hoa quý của địa phương, các thành viên đã kiên trì giữ gìn và phục hồi bằng phương thức canh tác hữu cơ.

Đặc biệt, Sơn Kim Cúc có nghĩa là “Cúc mọc trên núi đá quý hiếm như vàng”. Đây là loài hoa mọc trên những dãy núi đá cheo leo, hút sương trời khí núi nên vô cùng tinh khiết và bổ dưỡng. Để đảm bảo cho chế biến sâu, HTX đã di chuyển giống cúc này về vùng đất Tràng An để áp dụng kỹ thuật chăm sóc tiên tiến.

HTX kết hợp với các công nghệ hiện đại như hệ thống tưới tự động và kỹ thuật nuôi giun quế để tự chủ nguồn phân bón sạch cung cấp cho cây. Nhằm bảo tồn tối đa dược tính của hoa, các thành viên đã đầu tư công nghệ sấy lạnh tiên tiến, thay thế hoàn toàn cho các phương pháp thủ công truyền thống. HTX cũng đóng gói trà bằng túi giấy thay vì những chiếc túi nilon tiện dụng để bảo vệ môi trường, khẳng định chất lượng sản phẩm.

Hiện, Sơn Kim Cúc không chỉ phát triển trên vùng nguyên liệu của riêng của HTX RiTi, mà đã được HTX tích cực tuyên truyền, liên kết mở rộng trên nhiều vùng đất tại Ninh Bình, giúp nâng cao ý thức bảo vệ giống dược liệu quý của địa phương. Sản phẩm của HTX cũng được tiêu thụ ở trong và ngoài nước với nhiều phản hồi tích cực.

Quá trình này không chỉ giúp giữ gìn một giống hoa quý mà còn biến nó thành một sản phẩm thương mại có giá trị cao, góp phần phát triển kinh tế tập thể tại địa phương và khẳng định sự gắn bó với nông nghiệp xanh, nông nghiệp bền vững của HTX.

Đặc biệt, từ đây, HTX đã chủ động được nguồn giống cây dược liệu quý, đảm bảo sản xuất theo quy trình hữu cơ. Bởi theo các thành viên, để được đánh giá đạt tiêu chuẩn hữu cơ, ngay nguồn giống cũng phải minh bạch về nguồn gốc, xuất xứ và chứng minh được hoàn toàn không sử dụng hóa chất trong nhiều năm liền.

Việc kết hợp giữa giá trị truyền thống (giống cúc cổ) và công nghệ hiện đại (quy trình chế biến và chuyển đổi số) chính là hướng đi giúp HTX Riti đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Phát triển kinh tế tuần hoàn

Một trong những khía cạnh thực tiễn nhất của kinh tế tuần hoàn và bền vững tại HTX RiTi chính là kỹ thuật canh tác luân canh, xen canh để bảo vệ tài nguyên đất. Sau mỗi mùa vụ chính trồng cúc dược liệu, HTX ngoài thời gian cho đất nghỉ còn tiến hành xen canh, luân canh để bảo đảm giá trị dinh dưỡng đồng thời giúp thành viên tăng nguồn thu.

Mô hình trồng các cây họ đậu kết hợp xen canh dưa hấu là một ví dụ điển hình. Mục đích ban đầu mà các thành viên HTX Riti áp dụng phương pháp này là phục hồi sức khỏe cho đất, chuẩn bị cho chu kỳ trồng cúc tiếp theo. Tuy nhiên, nhờ sự phát triển của hệ sinh thái đa dạng và việc chú trọng áp dụng những biện pháp khoa học, HTX đã có thêm những sản phẩm mới.

Những vụ dưa hấu hữu cơ được một số thành viên trong HTX đầu tư không chỉ mang lại nguồn thu nhập bổ sung mà còn minh chứng cho hiệu quả của việc sản xuất thuận tự nhiên.

Sự thành công này còn cho thấy tư duy kinh tế sắc bén của ban lãnh đạo HTX đó là biết tối ưu hóa trên một đơn vị diện tích nhưng không làm suy kiệt tài nguyên mà còn tạo ra sự tử tế với môi trường.

Mỗi sản phẩm các thành viên là ra không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn giúp nâng cao sức khỏe, tinh thần cho người tiêu dùng, người trực tiếp sản xuất.

Bằng việc chính thức đạt chứng nhận HACCP Codex 2020 và duy trì chuẩn hữu cơ Việt Nam, RiTi đang từng bước xây dựng một chuỗi cung ứng bền vững, góp phần đưa nông nghiệp Việt Nam vươn xa theo hướng chuyên nghiệp và nhân văn.

Theo các thành viên, sứ mệnh của HTX RiTi là sẽ tiếp tục nỗ lực hơn nữa để ứng dụng các hình thức sản xuất hiện đại nhằm gia tăng chất lượng của sản phẩm, hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững và hiệu quả cao hơn.