FAO cho biết, chiến tranh đã và đang gây ra nhiều khó khăn nghiêm trọng cho nông dân Ukraine, từ việc tiếp cận đất đai, máy móc, lao động đến khả năng tiêu thụ nông sản. Dù vậy, nông nghiệp vẫn giữ vai trò then chốt đối với an ninh lương thực, tạo việc làm và duy trì ổn định kinh tế của đất nước.

Theo Thứ trưởng Bộ Kinh tế, Môi trường và Nông nghiệp Ukraine Taras Vysotskyi, những tác động của chiến tranh đã làm gián đoạn chu kỳ sản xuất nông nghiệp, trong khi chi phí đầu vào tăng cao và nguồn lực ngày càng hạn chế. Ông nhấn mạnh việc đầu tư vào khả năng phục hồi của các hộ gia đình nông thôn và tương lai của hệ thống lương thực là yếu tố then chốt để duy trì nền tảng kinh tế của Ukraine.

Áp lực từ xung đột đặc biệt nghiêm trọng tại các khu vực tiền tuyến, nơi cơ sở hạ tầng nông nghiệp bị hư hại hoặc phá hủy, đất canh tác bị hạn chế do ô nhiễm vật liệu nổ, thiếu hụt lao động và chi phí sản xuất tăng mạnh. Những yếu tố này không chỉ làm gián đoạn sản xuất mà còn hạn chế khả năng tiếp cận thị trường và làm suy yếu hoạt động của toàn ngành nông nghiệp.

Trước thực trạng đó, Kế hoạch Ứng phó khẩn cấp và phục hồi sớm giai đoạn 2026–2028 của FAO được xây dựng theo cách tiếp cận tích hợp, đa năm, kết nối hỗ trợ nông nghiệp khẩn cấp với các biện pháp phục hồi sớm và xây dựng khả năng chống chịu lâu dài. Trọng tâm của kế hoạch là bảo vệ sản xuất lương thực cho các hộ nông dân dễ bị tổn thương và nông dân quy mô nhỏ, đồng thời từng bước khôi phục tài sản sản xuất, phục hồi đất nông nghiệp có mục tiêu và thúc đẩy sản xuất theo định hướng thị trường, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Bà Shakhnoza Muminova, Trưởng phái đoàn FAO tại Ukraine, cho biết các cộng đồng nông thôn không thể để xảy ra khoảng trống giữa giai đoạn ứng phó khẩn cấp và phục hồi. Theo bà, việc duy trì hỗ trợ liên tục, có thể dự đoán được là điều kiện quan trọng để ngăn chặn những tổn thất lớn hơn và đảm bảo tiến trình phục hồi bền vững theo thời gian.

Kế hoạch của FAO được triển khai dựa trên ba trụ cột hỗ trợ lẫn nhau, gồm: bằng chứng và phối hợp; nông nghiệp khẩn cấp; và phục hồi sớm. Cách tiếp cận này nhằm đảm bảo viện trợ được nhắm đúng đối tượng, dựa trên dữ liệu và phù hợp với các ưu tiên quốc gia, đồng thời tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi từ hỗ trợ nhân đạo sang phục hồi và tăng cường khả năng chống chịu lâu dài.

FAO cũng đặc biệt ưu tiên các khu vực tiền tuyến, phụ nữ, thanh niên, người di tản trong nước và người hồi hương, cùng với việc phục hồi đất nông nghiệp bị ảnh hưởng bởi vật liệu nổ – điều kiện tiên quyết để khôi phục sản xuất, bảo đảm an ninh lương thực và tạo môi trường kinh tế an toàn ở khu vực nông thôn.

Hiện danh mục đầu tư đang hoạt động của FAO tại Ukraine đạt 25,9 triệu USD, trong đó 24 triệu USD dành cho các hoạt động khẩn cấp và phục hồi ban đầu. FAO cho biết cần huy động thêm nguồn lực để mở rộng hỗ trợ, ngăn chặn sự suy giảm năng lực sản xuất và bảo đảm nông nghiệp tiếp tục là trụ cột của quá trình phục hồi và phát triển dài hạn.

Kể từ khi chiến tranh leo thang năm 2022, FAO đã hỗ trợ hơn 300.000 hộ gia đình nông thôn và gần 17.000 doanh nghiệp nông nghiệp – thực phẩm quy mô nhỏ thông qua việc cung cấp hạt giống, thức ăn chăn nuôi, thiết bị chăn nuôi gia cầm, giải pháp bảo quản ngũ cốc, máy phát điện, hệ thống tưới, tiền mặt, phiếu mua hàng và các khoản tài trợ đối ứng.

Bên cạnh đó, thông qua phân tích vệ tinh trên diện tích 2,37 triệu ha, FAO đã xác định hơn một triệu hố bom, cho thấy mức độ ô nhiễm và thiệt hại nghiêm trọng đối với đất nông nghiệp. Trên cơ sở ưu tiên đa tiêu chí, 32.000 ha đã được lựa chọn để rà phá bom mìn, trong đó hơn 22.000 ha đã nhận được hỗ trợ nhằm khôi phục sản xuất và sinh kế cho nông dân.

Kế hoạch Ứng phó Khẩn cấp và Phục hồi Sớm cho Ukraine giai đoạn 2026–2028 được FAO kỳ vọng sẽ là khuôn khổ quan trọng để mở rộng các hoạt động hỗ trợ, đáp ứng những nhu cầu cấp thiết của ngành nông nghiệp trong bối cảnh chiến tranh kéo dài.