Trung Quốc nâng cao kiểm soát chất lượng, yêu cầu các lô sầu riêng xuất khẩu phải có giấy kiểm nghiệm chất cơ bản vàng 2 (Basic Yellow 2 - BY2) và Cadimi từ mùng 10 Tết (tức ngày 7/2) - Ảnh minh họa.

Năm 2024, ngành xuất khẩu sầu riêng Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức khi Trung Quốc, thị trường tiêu thụ chính, siết chặt kiểm định chất lượng. Nhiều lô hàng xuất khẩu gặp ách tắc, buộc doanh nghiệp phải quay đầu bán trong nước với giá thấp, thậm chí chấp nhận lỗ.

Theo số liệu từ Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), xuất khẩu rau quả tháng 1 giảm 11,3% so với tháng trước và 5,2% so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó, sầu riêng - mặt hàng chủ lực - chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Nguyên nhân chính là do Trung Quốc nâng cao kiểm soát chất lượng, yêu cầu các lô sầu riêng xuất khẩu phải có giấy kiểm nghiệm chất cơ bản vàng 2 (Basic Yellow 2 - BY2) và Cadimi từ mùng 10 Tết (tức ngày 7/2). Tuy nhiên, vào thời điểm đó, nhiều địa phương chưa có phòng kiểm nghiệm chất vàng O, dẫn đến tình trạng hàng hóa ùn ứ, không thể thông quan. Tính đến ngày 26/1, Việt Nam chỉ có 9 trung tâm, phòng kiểm nghiệm vàng O được Trung Quốc công nhận, tập trung tại một số thành phố lớn.

Điều này gây khó khăn cho các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khi họ không có đủ nguồn lực để đáp ứng các yêu cầu mới của thị trường. Nhiều doanh nghiệp buộc phải bán sầu riêng tại thị trường nội địa với giá thấp, thậm chí chịu lỗ nặng nề.

Kim ngạch xuất khẩu sầu riêng tháng Giêng có nguy cơ sụt giảm 20% so với cùng kỳ năm ngoái do Trung Quốc kiểm tra nghiêm ngặt. Theo Vinafruit, thông thường, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng tháng Giêng đạt 490-500 triệu USD.

Trước tình hình này, các doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng cần chủ động kiểm tra kỹ hàng hóa trước khi xuất khẩu, đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn chất lượng và có đầy đủ giấy chứng nhận theo yêu cầu. Đồng thời, các doanh nghiệp cần tìm hiểu và nắm bắt thông tin về các quy định mới của thị trường Trung Quốc để tránh gặp phải những rủi ro không đáng có.

Không chỉ Trung Quốc, các thị trường khác cũng đang ngày càng nâng cao tiêu chuẩn đối với trái cây nhập khẩu. Mỹ đã cấm 7 hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật và yêu cầu mã số vùng trồng, mã số đóng gói do Bộ Nông nghiệp Mỹ cấp. Các nước châu Âu cũng tăng tỷ lệ kiểm tra thuốc bảo vệ thực vật trên nhiều loại trái cây từ 10% lên 20%.

Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách cho các doanh nghiệp Việt Nam trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và tuân thủ các quy định của thị trường nhập khẩu. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ sản xuất, nâng cao năng lực quản lý và xây dựng thương hiệu uy tín để cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Ngoài ra, các cơ quan chức năng cần tăng cường hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc tiếp cận thông tin thị trường, nâng cao năng lực sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế. Đồng thời, cần có các giải pháp đồng bộ để phát triển bền vững ngành rau quả, nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường tiêu thụ.