Xuất khẩu nông sản Việt Nam sang EU tăng trưởng trung bình 15%/năm - Ảnh minh họa.

Thị trường trái cây và rau quả của Liên minh châu Âu (EU) có quy mô lên đến 62 tỷ Euro, chiếm 43% giá trị thương mại toàn cầu, là một cơ hội lớn cho nông sản Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, các mặt hàng chủ lực như cà phê, cao su và gạo phải vượt qua hàng loạt rào cản về phát triển mà EU đặt ra.

Mặc dù xuất khẩu nông sản sang EU đã tăng trưởng ấn tượng 15% mỗi năm trong 4 năm qua, và những sản phẩm như gạo ST25, thanh long, xoài cát Hòa Lộc đã có chỗ đứng nhất định, EU vẫn là một thị trường đầy thách thức. Các doanh nghiệp Việt Nam cần khắc phục những tồn tại liên quan đến quy tắc xuất xứ, chất lượng hàng nông sản. Đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại, áp dụng quy trình kiểm soát chất lượng chặt chẽ và truy xuất nguồn gốc minh bạch là những yếu tố then chốt để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Tỷ lệ tận dụng quy tắc xuất xứ đã tăng cao ở các ngành hàng chủ lực như Thủy sản (gần 90%), Rau quả (>88,3%), không chỉ giúp doanh nghiệp tận dụng được ưu đãi thuế về 0% mà còn nâng cao mức độ nhận diện thương hiệu Việt, tăng khả năng cạnh tranh hàng Việt Nam tại EU.

Quy định mới về giảm mất rừng và suy thoái rừng (EUDR), có hiệu lực từ 29/6/2023, cấm nhập khẩu 7 nhóm mặt hàng vào EU nếu quá trình sản xuất gây mất rừng. Việt Nam, với ba ngành hàng chủ lực là gỗ, cao su và cà phê bị ảnh hưởng trực tiếp, cần nhanh chóng thích ứng. EUDR yêu cầu truy xuất nguồn gốc nghiêm ngặt đến từng thửa đất, đặt ra thách thức lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, khi mà chi phí định vị có thể lên tới 10 USD/ha nếu triển khai đơn lẻ. Hợp tác công tư, đầu tư vào công nghệ và nâng cao năng lực truy xuất nguồn gốc là những giải pháp cần thiết để vượt qua thách thức này, đồng thời giảm chi phí xuống còn khoảng 3,7 USD/ha và tạo ra hệ thống phục vụ đa cây trồng, đa mục đích, đa thị trường.

Cơ chế Điều chỉnh biên giới Carbon (CBAM), áp dụng từ 1/10/2023 và thực hiện đầy đủ từ năm 2026, sẽ áp mức giá carbon lên hàng hóa nhập khẩu có lượng phát thải cao như xi măng, nhôm, sắt thép, phân bón, hydro và điện. Doanh nghiệp cần chủ động đánh giá tác động và thực hiện các biện pháp giảm phát thải để duy trì khả năng cạnh tranh.

Bên cạnh đó, các quy định về kiểm soát vi sinh vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc kháng sinh và phụ gia thực phẩm cũng đang được EU áp dụng rất chặt chẽ. Người sản xuất cần cập nhật và điều chỉnh quy trình sản xuất để đáp ứng được các tiêu chuẩn này.

Mặc dù đối mặt với nhiều thách thức, Việt Nam vẫn có nhiều cơ hội để phát triển xuất khẩu nông sản sang EU. Bằng cách thay đổi tư duy, đầu tư vào phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm và tuân thủ các quy định mới, nông sản Việt Nam hoàn toàn có thể chinh phục thị trường EU và vươn xa hơn nữa trên trường quốc tế.

Nông sản Việt Nam: Từ "vùng trũng" đến chinh phục thị trường cao cấp

Xuất khẩu rau quả Việt Nam thăng hoa, hướng tới kỷ lục 7 tỷ USD

Trung Quốc - Việt Nam: Hợp tác kinh tế, thương mại bùng nổ