Việt Nam muốn đẩy mạnh xuất khẩu, cần khắc phục các tồn tại liên quan đến quy tắc xuất xứ, chất lượng hàng nông sản - Ảnh minh họa.

Xuất khẩu nông sản Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng kể trong những năm qua, với tốc độ tăng trưởng ấn tượng từ 20-25% mỗi năm, đạt kim ngạch hơn 53,22 tỷ USD. Tuy nhiên, phần lớn nông sản Việt mới chỉ thâm nhập được vào các thị trường dễ tính, trong khi các thị trường khó tính hơn như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản... với tổng giá trị nhập khẩu nông sản lên tới 1.400 tỷ USD, vẫn còn là thách thức lớn.

Ngay cả các thị trường truyền thống được coi là dễ tính như Trung Quốc, Ấn Độ, ASEAN cũng đang dần nâng cao tiêu chuẩn và yêu cầu đối với nông sản nhập khẩu. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ hàng hóa nông sản Việt Nam bị từ chối nhập khẩu tại các thị trường này đã tăng lên trong những năm gần đây, đặt ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

Nhiều yếu tố đã góp phần tạo nên những hạn chế trong việc chinh phục thị trường cao cấp của nông sản Việt. Quy mô sản xuất nhỏ, phương thức sản xuất lạc hậu dẫn đến sản lượng thấp, chất lượng không ổn định. Thiếu quy hoạch vùng trồng, vùng nuôi và chưa áp dụng công nghệ theo tiêu chuẩn cũng là những hạn chế lớn.

Bên cạnh đó, phần lớn sản phẩm nông sản Việt Nam (khoảng 70%) đang xuất khẩu ở dạng thô, chưa qua chế biến nhiều, dẫn đến giá trị gia tăng thấp và khả năng cạnh tranh yếu. Nhiều doanh nghiệp vẫn còn tập trung vào xuất khẩu tiểu ngạch, chưa chú trọng xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và giữ thị trường.

Với 16 FTA đã ký kết và thực thi, nhiều thị trường lớn đã ghi nhận những thay đổi tích cực từ nông sản Việt Nam. Tuy nhiên, để chinh phục các thị trường khó tính, Việt Nam vẫn cần tiếp tục khắc phục các tồn tại về quy tắc xuất xứ, chất lượng hàng nông sản, đồng thời đầu tư phát triển các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất hàng hóa quy mô lớn, chất lượng cao.

Đặc biệt, trong bối cảnh các quy định về bảo vệ rừng và phát triển bền vững ngày càng được thắt chặt trên toàn cầu, Việt Nam cần đảm bảo rằng hoạt động sản xuất nông nghiệp không gây ra phá rừng hay suy thoái môi trường. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để nông sản Việt Nam khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, đáp ứng được cả yêu cầu về chất lượng và tiêu chuẩn đạo đức.

Thị trường Hàn Quốc "mê mẩn" trái cây Việt

Nông sản Việt "đổ bộ" thị trường tỷ dân

Điều Việt Nam: Vua xuất khẩu, nghèo nguyên liệu