Số liệu của ngành Hải quan cho thấy rõ tác động này: tại cửa khẩu Hoàng Diệu, kim ngạch nhập khẩu các mặt hàng có thuế như dầu chai, gỗ nhiên liệu giảm hơn 76%. Trong khi đó, tại cửa khẩu Hoa Lư, kim ngạch nhập khẩu nông sản và mủ cao su giảm 26%

Điểm nghẽn từ chính sách mới

Từ ngày 15/8/2025, khi Nghị định số 167/2025/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực, hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn Đồng Nai – như Quốc tế Hoa Lư, Hoàng Diệu, Lộc Thịnh – đã gặp nhiều vướng mắc. Theo quy định mới, các phương tiện cơ giới tạm nhập – tái xuất hoặc tạm xuất – tái nhập phải có “Giấy phép liên vận” hoặc văn bản chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền. Tuy nhiên, phần lớn xe vận tải từ phía Campuchia là xe tư nhân, không đủ điều kiện để được cấp phép, dẫn đến tình trạng tắc nghẽn nghiêm trọng tại cửa khẩu.

Thống kê cho thấy, số lượng phương tiện Campuchia qua lại cửa khẩu Lộc Thịnh đã giảm tới 98,83%, còn tại Hoàng Diệu, hoạt động giao nhận hàng gần như đình trệ. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nông sản bị ảnh hưởng nặng nề, buộc phải chuyển sang hình thức “sang hàng” – bốc xếp, chuyển tải tại khu vực vùng đệm cửa khẩu, làm tăng chi phí và kéo dài thời gian giao hàng.

Nông sản đối mặt nguy cơ “đứt gãy”

Việc sang hàng nhiều lần không chỉ khiến chi phí vận chuyển tăng vọt mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nông sản. Tại vùng đệm cửa khẩu, hạ tầng kho bãi, thiết bị bảo quản còn thiếu, khiến hàng hóa dễ hư hỏng, đặc biệt là các mặt hàng tươi sống như trái cây, nông sản chế biến, mủ cao su.

Việc chậm giao hàng khiến giá bán giảm mạnh, đồng thời gia tăng rủi ro trong quá trình vận chuyển. Đáng lo ngại hơn, mùa vụ thu hoạch nông sản của Campuchia – kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau – đang đến gần. Nếu tình trạng này không được tháo gỡ, nguy cơ đứt gãy nguồn cung nông sản nhập khẩu phục vụ chế biến trong nước là rất lớn.

Số liệu của ngành Hải quan cho thấy rõ tác động này: tại cửa khẩu Hoàng Diệu, kim ngạch nhập khẩu các mặt hàng có thuế như dầu chai, gỗ nhiên liệu giảm hơn 76%. Trong khi đó, tại cửa khẩu Hoa Lư, kim ngạch nhập khẩu nông sản và mủ cao su giảm 26%. Dù vậy, tại Lộc Thịnh, kim ngạch nhập khẩu nông sản vẫn tăng hơn 60% trong thời gian ngắn – minh chứng cho thấy nhu cầu nhập khẩu là rất lớn, nhưng các doanh nghiệp phải “gồng mình” chịu thêm chi phí để duy trì hợp đồng.

Chính quyền vào cuộc kịp thời

Trước thực trạng này, UBND tỉnh Đồng Nai đã nhanh chóng có những động thái tháo gỡ khó khăn. Ngày 15/9/2025, tỉnh ban hành Công văn số 5396/UBND-KTNS cho phép tạm thời thực hiện thủ tục giao nhận hàng hóa tại cửa khẩu theo quy định cũ, kéo dài đến hết ngày 15/10/2025.

Khi thời hạn này sắp kết thúc, UBND tỉnh tiếp tục ban hành Công văn số 7495/UBND-KTNS ngày 15/10/2025, cho phép tạm thời duy trì cơ chế quản lý linh hoạt, tạo điều kiện để phương tiện cơ giới được giao nhận hàng hóa ngay tại cửa khẩu và trở về trong ngày. Quyết định này được áp dụng cho đến khi có hướng dẫn mới của Chính phủ, nhằm bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu không bị gián đoạn trong mùa vụ nông sản sắp tới.

Chủ trương này nhận được sự đồng thuận cao của doanh nghiệp và các lực lượng chức năng tại biên giới. Việc duy trì cơ chế linh hoạt giúp hoạt động giao thương “ấm lên” trở lại, giảm thiểu thiệt hại cho cả doanh nghiệp lẫn người dân sản xuất nông nghiệp.

Hướng đến giải pháp bền vững

Mặc dù các biện pháp tạm thời đã phát huy hiệu quả rõ rệt, song đây chưa phải là giải pháp lâu dài. UBND tỉnh Đồng Nai đã có văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương xem xét điều chỉnh quy định liên quan đến phương tiện cơ giới qua lại biên giới, tạo hành lang pháp lý thống nhất, phù hợp thực tế giao thương tại các tỉnh biên giới phía Nam.

Trong thời gian tới, Đồng Nai tiếp tục yêu cầu các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp thường xuyên phản ánh khó khăn để kịp thời điều chỉnh, bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu nông sản không bị gián đoạn.

Sự chủ động, linh hoạt của Đồng Nai không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua “nút thắt” tạm thời mà còn thể hiện tinh thần đồng hành cùng cộng đồng kinh doanh – một yếu tố quan trọng để giữ vững chuỗi giá trị nông sản, bảo đảm cho mùa vụ bội thu và nền kinh tế biên mậu phát triển bền vững./.