Những tác động tích cực của nông nghiệp hữu cơ đối với môi trường và xã hội

Nông nghiệp hữu cơ có tác động tích cực đến đa dạng sinh học: số lượng các loài thực vật canh tác (tăng 95%), chim đồng (tăng 35%) và côn trùng thăm hoa (tăng 23%) cao hơn đáng kể so với sản xuất thông thường. (Ảnh: FiBL, Simona Moosmann)

Một tổng hợp từ hơn 500 nghiên cứu khoa học – gọi là phân tích tổng hợp – đã đánh giá tiềm năng của nông nghiệp hữu cơ. Kết quả cho thấy, ở nhiều khía cạnh, nông nghiệp hữu cơ tác động tích cực hơn đến môi trường so với các phương thức canh tác khác.

Tuy nông nghiệp hữu cơ thường được xem là hình thức bền vững và được khuyến khích phát triển, vẫn còn những ý kiến khác nhau về hiệu quả của nó trong chính sách và khoa học. Để có cái nhìn toàn diện và chính xác hơn, một nhóm nghiên cứu đã tổng hợp và phân tích các tài liệu khoa học hiện có.

Nghiên cứu tập trung vào các lĩnh vực: bảo vệ nguồn nước, độ phì nhiêu của đất, đa dạng sinh học, thích ứng và giảm thiểu biến đổi khí hậu, hiệu quả sử dụng tài nguyên và phúc lợi động vật. Các tác giả đã đánh giá 528 nghiên cứu, so sánh 33 chỉ tiêu giữa trang trại hữu cơ và thông thường. Kết quả được đăng tải trên tạp chí quốc tế Organic Agriculture. Nhân dịp này, ông Jürn Sanders, tác giả chính và là Chủ tịch Hội đồng quản trị FiBL, cũng chia sẻ thêm qua podcast mới của FiBL (tiếng Đức).

Nhiều giun đất và đa dạng sinh học hơn - nhưng chưa rõ về hàm lượng phốt pho

Nghiên cứu cho thấy nông nghiệp hữu cơ có tiềm năng lớn trong việc bảo vệ nguồn nước ngầm và mặt nước. Do không sử dụng thuốc trừ sâu hóa học tổng hợp, ô nhiễm nước được giảm đáng kể. Lượng khí thải nitơ cũng giảm trung bình 28%.

Về đất, nông nghiệp hữu cơ giúp cải thiện độ phì nhiêu. Lượng giun đất tăng trung bình 78%, khối lượng giun tăng 94%. Trong 62% trường hợp, đất canh tác hữu cơ có mức axit hóa thấp hơn. Tuy nhiên, không có xu hướng rõ ràng về hàm lượng phốt pho sẵn có cho cây trồng.

Nông nghiệp hữu cơ còn giúp tăng đa dạng sinh học: số lượng loài thực vật tăng 95%, chim đồng ruộng tăng 35%, côn trùng thụ phấn tăng 23%.

Ảnh minh họa.

Tác động đến khí hậu còn chưa rõ, nhưng tiết kiệm tài nguyên hơn

Nông nghiệp hữu cơ giúp giảm phát thải khí nhà kính – trung bình giảm 1.082 kg CO₂ tương đương mỗi hecta mỗi năm – nhờ lưu giữ carbon trong đất tốt hơn và giảm phát thải khí nitơ oxit. Tuy nhiên, do năng suất thấp hơn, hiệu quả bảo vệ khí hậu tính trên sản lượng không vượt trội so với nông nghiệp thông thường.

Nghiên cứu cũng cho thấy canh tác hữu cơ giúp chống xói mòn và giảm nguy cơ ngập úng: Hàm lượng mùn tăng 26%, độ ổn định của cấu trúc đất tăng 15%, và khả năng thấm nước cao hơn tới 137%.

Về sử dụng tài nguyên, nông nghiệp hữu cơ hiệu quả hơn: Hiệu quả sử dụng đạm tăng 12% và hiệu quả năng lượng tăng 19% so với nông nghiệp thông thường.

Phúc lợi động vật phụ thuộc vào cách quản lý hơn là phương thức canh tác

Về phúc lợi động vật, chưa có kết luận rõ ràng. Trong 46% trường hợp so sánh, không có sự khác biệt giữa nuôi hữu cơ và thông thường. 35% nghiên cứu cho thấy hữu cơ tốt hơn, trong khi 19% cho thấy thông thường có ưu thế. Sức khỏe vật nuôi không có sự khác biệt lớn, yếu tố quản lý có vẻ quan trọng hơn phương thức canh tác.

Đơn vị thực hiện

Ngoài FiBL, nghiên cứu còn có sự tham gia của nhiều viện nghiên cứu uy tín tại Đức như: Viện Thünen, Đại học Kassel, Trung tâm nghiên cứu nông nghiệp bang Bavaria, Đại học Justus Liebig Giessen, Trung tâm nghiên cứu cảnh quan nông nghiệp Leibniz, Đại học Kỹ thuật Munich và Trung tâm nghiên cứu ứng dụng Dresden. Dự án do Bộ Nông nghiệp và Lương thực Liên bang Đức (BMEL) tài trợ.

Tham khảo thêm:

Bài công bố: Benefits of organic agriculture for environment and animal welfare in temperate climates, tạp chí Organic Agriculture (2025) – tiếng Anh: https://rdcu.be/ec0mu

Podcast (tiếng Đức): “What are the benefits of organic food?”:https://www.fibl.org/de/infothek/meldung/podcast-was-bringt-bio-blick-in-ueber-500-studien