Paulette Forbes, du khách quốc tế, tham gia từng hoạt động như cuốc đất, ủ phân, trồng và chăm sóc rau sạch tại Làng rau Trà Quế, bày tỏ sự thích thú trước mô hình nông nghiệp hữu cơ gắn với du lịch cộng đồng.

Học cách trân trọng thực phẩm sạch Việt Nam

Tại Đà Nẵng, mô hình này phát triển mạnh ở các làng rau ven đô như Túy Loan, sau đó lan rộng ra nhiều địa phương miền Trung. Du khách không chỉ “xem” mà thực sự “làm”, không chỉ “nghe kể” mà trực tiếp cảm nhận nhịp sống nông thôn Việt Nam.

Tại Làng rau Trà Quế, khu vườn 600m² của ông Nguyễn Lên, nơi gia đình đã theo đuổi nông nghiệp sạch hơn 40 năm, khách quốc tế thường đến đông vào khoảng 11 giờ trưa. Mô hình kết hợp du lịch mới triển khai vài năm gần đây, nhưng đã nhanh chóng tạo sức hút.

Khách đến đây được cho cá diêu hồng ăn, cuốc đất, sới đất, ủ phân, trồng rau, tưới nước bằng phương pháp truyền thống. Ban đầu còn vụng về, lóng ngóng, nhưng chỉ sau vài phút làm quen, ai cũng hào hứng. “Khách sau khi trải nghiệm đều thích thú và muốn quay lại lần nữa”, ông Lên chia sẻ.

Ông Nguyễn Tri, với 200m² đất rau hữu cơ kết hợp du lịch, cho biết thu nhập phụ thuộc khá nhiều vào lượng khách tham quan. Mùa nắng bán được nhưng rau khó trồng; mùa mưa rau dễ lên nhưng lại rơi vào cảnh “được mùa mất giá”. Dù vậy, bà con vẫn kiên định hướng đi nông nghiệp sạch. “Làm thuốc hóa học thì đất sẽ bị ảnh hưởng, phân hủy không tốt. Dù chi phí cao, chăm sóc lâu hơn, chúng tôi vẫn chọn cách phát triển bền vững”.

Du khách quốc tế và người nông dân Làng rau Trà Quế cùng chung nụ cười giữa ruộng rau xanh mướt – khoảnh khắc gắn kết văn hóa không rào cản ngôn ngữ, không phân biệt màu da, chỉ có sự sẻ chia và thấu hiểu.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Dũng cũng duy trì 200m² rau sạch. Khó khăn lớn nhất là mùa mưa lũ khiến mùa màng thiệt hại. Tuy nhiên, sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương – từ giống cây trước đây đến hỗ trợ kinh phí hiện nay – giúp bà con có thêm động lực giữ gìn mô hình, bảo tồn nếp làm nông truyền thống.

Chính sự đồng hành “cùng làm, cùng học” giữa chủ vườn và du khách tạo nên nét khác biệt. Ở một số tour, khách và nông dân làm việc song song, chỉ dẫn cho nhau, hỗ trợ nhau hoàn thành từng luống rau, từng thúng phân ủ.

Kimberly Forbes và Paulette Forbes – gốc Jamaica, hiện sinh sống và làm việc tại Mỹ – là hai trong số nhiều du khách quốc tế tham gia trải nghiệm.

Kimberly chia sẻ cảm giác đầu tiên khi cầm cuốc: “Ban đầu hơi khó, nhưng tôi thấy rất tự hào. Ở nhà tôi cũng có một khu vườn nhỏ, nhưng được học trực tiếp từ một nông dân thực thụ thì thật tuyệt vời”. Cô gái đặc biệt ấn tượng với chất đất pha cát ở miền Trung Việt Nam, giúp thoát nước tốt – khác hẳn đất sét nơi cô sinh sống.

Paulette thì ấn tượng nhất với chính người nông dân. “Dù bác ấy nói ngôn ngữ khác, chúng tôi vẫn hiểu nhau. Bác rất kiên nhẫn, luôn mỉm cười. Không có rào cản ngôn ngữ trong những khoảnh khắc như vậy”.

Trong bữa ăn truyền thống tự tay chế biến, họ sử dụng sả, hẹ, tỏi, ớt, hành lá, cà rốt, xoài xanh và cả hoa chuối làm salad ăn cùng bánh tráng. “Rau ở đây tươi và màu sắc rực rỡ hơn vì phát triển tự nhiên. Ở nước tôi, thực phẩm thường bị ép chín bằng hóa chất sau khi vận chuyển. Hương vị không thể so sánh được”, Kimberly nói.

Với họ, trải nghiệm này không chỉ là một hoạt động du lịch mà còn là bài học về sự trân trọng thực phẩm và sức lao động. “Tôi thực sự biết ơn vì mình có sức khỏe để làm những công việc nặng nhọc như vậy”, Kimberly bày tỏ.

Du lịch nông nghiệp: Cầu nối văn hóa, đòn bẩy kinh tế địa phương

“Một ngày làm nông dân sạch” không tách rời khỏi không gian văn hóa làng quê. Những cánh đồng, con mương, tiếng gánh nước, bữa cơm nhà với rau vườn… tất cả tạo nên bức tranh nông thôn sống động.

Du khách kể rằng họ bất ngờ khi trẻ nhỏ và người lớn địa phương đều vui vẻ chào “Hi” khi gặp người nước ngoài. “Chúng tôi cảm nhận được sự chào đón, không phân biệt màu da hay sắc tộc”, Paulette nói.

Nụ cười rạng rỡ trên cánh đồng xanh khi du khách cùng nông dân bản địa tưới nước, chăm sóc từng luống rau sạch giữa không gian làng quê yên bình.

Chính những tương tác giản dị ấy khiến nhiều du khách mong muốn quay lại, thậm chí xem Việt Nam như điểm đến nghỉ hưu lý tưởng. “Tôi chắc chắn sẽ giới thiệu mô hình này cho bạn bè”, Kimberly khẳng định.

Không chỉ ở Đà Nẵng, các địa phương khác như Huế với Nông trại Green Life hay du lịch cộng đồng Cầu Ngói Thanh Toàn, hoặc các farmstay như Lò Gạch Cũ (Quảng Nam cũ) cũng đang khai thác hiệu quả mô hình này. Điểm chung là gắn trải nghiệm nông nghiệp với sản phẩm OCOP, làng nghề và ẩm thực truyền thống, tạo thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh.

Mô hình “Một ngày làm nông dân sạch” mang lại lợi ích đa chiều. Về kinh tế, nó giúp đa dạng nguồn thu, giảm phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái và giá nông sản. Về môi trường, mô hình khuyến khích canh tác hữu cơ, hạn chế hóa chất, bảo vệ đất và nguồn nước. Về văn hóa, đây là cách kể câu chuyện làng quê Việt Nam bằng trải nghiệm sống động nhất.

Dù còn nhiều thách thức, từ thời tiết, thị trường đến kỹ năng đón khách, nhưng sự kiên trì của người nông dân và sự yêu thích của du khách quốc tế đang mở ra triển vọng tích cực.

Khi du khách bước xuống ruộng, cúi mình gieo một hạt giống, họ không chỉ tham gia một hoạt động du lịch. Họ đang chạm vào nhịp sống thật của nông thôn Việt Nam, hiểu giá trị của thực phẩm sạch và cảm nhận niềm vui lao động qua nụ cười của người nông dân.

Và chính từ những trải nghiệm giản dị ấy, một hướng phát triển kinh tế nông thôn bền vững đang được nuôi dưỡng – bằng đất, bằng mồ hôi và bằng sự kết nối không biên giới./.