Lâm Đồng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hỗ trợ địa phương kiểm soát chất lượng sản phẩm sầu riêng phục vụ xuất khẩu

Hiện nay, diện tích canh tác sầu riêng toàn tỉnh Lâm Đồng đạt gần 25.800 ha. Trong đó, diện tích trồng thuần chiếm 44,5%; diện tích đang vào thời kỳ kinh doanh 14.000 ha. Sản lượng sầu riêng năm 2024 đạt 175.000 tấn, sản lượng thu hoạch ước tính năm 2025 khoảng 182.000 tấn.

Toàn tỉnh hiện có 61 doanh nghiệp, hợp tác xã thu mua sầu riêng và 35 chuỗi liên kết sản xuất tiêu thụ sản phẩm sầu riêng với 1.639 hộ tham gia, diện tích 4.339 ha; phần lớn sản lượng sầu riêng sản xuất tại địa phương cung ứng cho thị trường để ăn tươi chiếm 85% tổng sản lượng sầu riêng toàn tỉnh; sầu riêng dạng bóc múi và cấp đông chiếm tỷ lệ 15% tổng sản lượng sầu riêng toàn tỉnh.

Có 114 vùng trồng sầu riêng được cấp mã số xuất khẩu với diện tích 5.489 ha phục vụ xuất khẩu và 10 cơ sở đóng gói sầu riêng với tổng diện tích nhà xưởng 13.519 m²; sản lượng đủ điều kiện xuất khẩu dự kiến khoảng 125.000 tấn/năm.

Năm 2024, sản lượng xuất khẩu sầu riêng khoảng 110.000 tấn; trong đó do các cơ sở trong tỉnh 25.518 tấn với tổng kim ngạch xuất khẩu khoảng 104,15 triệu USD, tăng 2,72 triệu USD so với năm 2023; tỷ lệ xuất khẩu sầu riêng tươi chiếm 79%. Mục tiêu năm 2025 xuất khẩu khoảng 125.000 tấn; trong đó do các đơn vị trong tỉnh xuất khẩu đạt khoảng 30.000 tấn tăng 17,6% so với năm 2024.

Thời gian vừa qua, UBND tỉnh Lâm Đồng đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tăng cường công tác tuyên truyền hướng dẫn cho các tổ chức, cá nhân áp dụng các quy trình kỹ thuật canh tác, biện pháp sau thu hoạch phù hợp, đáp ứng các yêu cầu của Trung Quốc; thực hiện chặt chẽ công tác giám sát các vùng trồng, đã thực hiện lấy 759 mẫu sầu riêng (năm 2023: 380 mẫu, năm 2024: 379 mẫu) giám định sinh vật gây hại, phân tích dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) và kim loại nặng Cadimi (Cd) và chì (Pb). Kết quả phát hiện 11 mẫu sầu riêng bị nhiễm rệp sáp; 6 mẫu bị nhiễm Cd nhưng ở mức rất thấp 0.020-0,024mg/kg so với mức giới hạn tối đa của Trung Quốc (giới hạn cho phép tối đa 0.05mg/kg).

Để xác định nguyên nhân sản phẩm sầu riêng của 06 mẫu tại các vùng trồng bị nhiễm Cadimi nêu trên, đã tiến hành lấy 07 mẫu đất và 07 mẫu nước tại 06 vùng trồng có mẫu quả sầu riêng bị nhiễm Cadimi để phân tích và 01 vùng trồng không bị nhiễm để đánh giá. Kết quả 07 mẫu đất và 07 mẫu nước tại các vùng trồng sầu riêng đều không bị nhiễm Cadimi.

Để chuẩn bị cho xuất khẩu sầu riêng niên vụ 2025, tỉnh Lâm Đồng đã tập trung giám sát, chỉ đạo và hướng dẫn các tổ chức cá nhân đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn sản phẩm, đặc biệt là việc hạn chế sử dụng các loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật có chứa Cadimi, Chì và đảm bảo thời gian cách ly trước khi thu hoạch để tránh tồn dư trong sản phẩm; không sử dụng chất Auramine O (Vàng ô) trong sơ chế, bảo quản sản phẩm sầu riêng; hướng dẫn các tổ chức cá nhân sản xuất kinh doanh sầu riêng chủ động xây dựng kế hoạch lấy mẫu kiểm soát chất lượng sản phẩm đối với các vùng trồng và sản phẩm tại cơ sở đóng gói; kiểm soát dư lượng kim loại nặng Cadimi, Chì và chất Auramine O đối với từng lô hàng xuất khẩu đi Trung Quốc và định kỳ theo các quy định về quản lý chất lượng an toàn thực phẩm.

UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết, đối với sự việc trên, Lâm Đồng gặp một số khó khăn, vướng mắc, như: Nguồn gốc dư lượng kim loại nặng, đặc biệt là Cadimi trên sầu riêng chưa được xác định nguyên nhân và công bố cụ thể; gây khó khăn cho công tác tuyên truyền, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh sầu riêng.

Theo quy định, để xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, mỗi container sầu riêng xuất khẩu đều phải được phân tích kiểm soát an toàn thực phẩm Cadimi, Chì, Auramine O... theo đó nhu cầu phân tích mẫu sầu riêng của tỉnh Lâm Đồng phục vụ xuất khẩu khoảng 1.500-2.000 mẫu/năm tuy nhiên hiện nay các đơn vị kiểm nghiệm được chỉ định trong nước đang tạm dừng tiếp nhận mẫu phân tích.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng chưa có đơn vị nào đáp ứng được việc phân tích chỉ tiêu an toàn thực phẩm đối với sầu riêng để xuất khẩu, đặc biệt là Auramine O; để đáp ứng nhu cầu phân tích các chỉ tiêu kim loại nặng và vàng ô trong sản phẩm sầu riêng phục vụ cho việc xuất khẩu theo yêu câu của các nước nhập khẩu, các đơn vị, cá nhân của tỉnh phải gửi mẫu về thành phố Hồ Chí Minh hoặc Hà Nội, Đà Nẵng gây tốn kém về chi phí và kéo dài thời gian chờ đợi kết quả phân tích, ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh của các cơ sở cũng như việc chỉ đạo sản xuất, xử lý các vi phạm trong thanh kiểm tra của các cơ quan chức năng.

Nhằm tăng cường công tác quản lý chất lượng sản phẩm sầu riêng đảm bảo việc tiêu thụ ổn định cho người dân, gia tăng giá trị xuất khẩu. UBND tỉnh Lâm Đồng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường cử các Trung tâm phân tích trực thuộc đã được Trung Quốc và Việt Nam chỉ định hỗ trợ cho tỉnh Lâm Đồng thực hiện kiểm tra đối với các sản phẩm sầu riêng để phục vụ xuất khẩu đặc biệt là cho niên vụ 2025; nghiên cứu thành lập chi nhánh của các đơn vị phân tích đặt tại Lâm Đồng để thuận tiện cho công tác lấy mẫu, phân tích.

Hỗ trợ, hướng dẫn tỉnh Lâm Đồng thực hiện các thủ tục để có đơn vị tại tỉnh Lâm Đồng được Việt Nam và Trung Quốc chỉ định phân tích các sản phẩm xuất khẩu, ưu tiên đối với sản phẩm sầu riêng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.

Hướng dẫn phương pháp xác định nguyên nhân và biện pháp phòng tránh, khắc phục sầu riêng bị nhiễm kim loại nặng Cadimi.

Chỉ đạo các đơn vị chuyên môn nghiên cứu xác định, hướng dẫn hoạt chất được phép sử dụng để xử lý sau thu hoạch, bảo quản sầu riêng và các giải pháp công nghệ sau thu hoạch tiên tiến để bảo quản sầu riêng và các sản phẩm trái cây khác./.