Sản phẩm rau củ đạt chuẩn organic của một hộ nông dân tại huyện Lạc Dương.

Sau 4 năm phát triển, Đề án sản xuất nông nghiệp hữu cơ tại Lâm Đồng đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Năm 2024, toàn tỉnh có thêm 129,1 ha đất trồng trồng và 15.000 con gà đẻ trứng được chứng nhận đạt tiêu chuẩn hữu cơ. Dự kiến ​​đến hết năm 2024, quy mô sản xuất hữu cơ đạt 1.708,18 ha, vượt 106,76% mục tiêu đề án. Trong đó: Rau: 94,91 ha (37,96%), Cây ăn quả: 33,97 ha (17%), Lúa: 34 ha (22,7%), Chè: 37 ha (18,5%), Cà phê: 216,3 ha (54,07%), Mac ca: 33,1 ha (16,55%), Dược liệu: 2 ha (1,3%), Nấm: 6,5 ha (13%). Chăn nuôi đạt 140 ha đồng cỏ, 1,005 con bò sữa (50,3%), 38 con bò thịt (9,5%), và 15.000 con gà trứng trứng (75%). Như vậy đến năm 2023, diện tích bằng chứng nhận hữu cơ tăng từ 1.579,08 ha lên 1.708,18 ha.

Để phát triển Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ phù hợp với đặc thù địa phương, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Quyết định số 2666/QĐ-UBND ngày 20/11/2020, phê duyệt Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2020-2025. Đề án đặt mục tiêu đến năm 2025: tích tích canh tác hữu cơ đạt 1.600 ha (sản phẩm 11.500 tấn), chăn nuôi bò sữa 2.000 con (sản lượng 5.800 tấn sữa), bò thịt 400 con (50 tấn thịt lượng), gà sinh 20.000 con (3,2 triệu quả trứng), cùng thị trường tiêu thụ ổn định.

Trên cơ sở đó, tỉnh Lâm Đồng đã xây dựng và phát triển khai thác nhiều cơ chế, chính sách đặc thù để trong sản xuất nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn, cụ thể: đối với cơ sở sản xuất được hỗ trợ: Khảo sát, đánh giá khu vực đủ điều kiện dành cho nhà sản xuất cơ sở hỗ trợ ngân sách 100% chi phí. Hỗ trợ chứng chỉ cấp giấy chứng nhận cơ sở (lần đầu hoặc cấp lại) cho tổ chức, cá nhân. Kinh phí Đào tạo và chuyển giao kỹ thuật: Xây dựng quy trình sản xuất cơ sở cho cây trồng, vật nuôi. Hỗ trợ 100% kinh phí tổ chức đào tạo, huấn luyện kỹ thuật. Xây dựng mô hình cơ sở sản xuất: Hỗ trợ 70% chi phí xây dựng mô hình và 40% chi phí ứng dụng công nghệ cao, tối đa 300 triệu đồng/mô hình. Cung cấp vật tư đầu vào như phân hữu cơ, chế phẩm sinh học, thuốc bảo vệ thực vật sinh học. Liên kết và xúc động trong quá trình thương mại: Hỗ trợ 100% xây dựng sản phẩm liên kết sản phẩm và tiêu thụ sản phẩm xây dựng miễn phí, tối đa 50 triệu đồng/dự án. Hỗ trợ 50% chi phí xây dựng thương hiệu và tham gia hội chợ triển lãm.

Chính sách này được phát triển khai đồng bộ, góp phần thúc đẩy sản xuất nông nghiệp hữu cơ tại Lâm Đồng, nâng cao giá trị nông sản và xây dựng thương hiệu vững chắc cho địa phương.

Năm 2024, tỉnh Lâm Đồng đã bố trí ngân sách 2 tỷ 548 triệu đồng, trong đó ngân sách nhà nước (NSNN) trên 1,8 tỷ đồng và vốn phản ứng của tổ chức, cá nhân là 528.639 triệu đồng. Hỗ trợ cấp 6 giấy chứng nhận sản xuất nông nghiệp hữu cơ cho 6 tổ chức, cá nhân đủ tiêu chuẩn. Tỉnh cũng đã tổ chức 5 lớp tập huấn với nội dung Phổ biến các tiêu chuẩn, quy chuẩn nông nghiệp hữu cơ của Việt Nam, tập huấn các quy trình sản xuất trồng trọt và chăn nuôi hữu cơ cho 190 nông dân tại 5 huyện (Đơn Dương, Đức Trọng, Lạc Dương, Bảo Lâm, Cát Tiên).

Thực hiện 3 mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ (rau hữu cơ tại Đức Trọng, lúa và cây ăn tác hữu cơ tại Cát Tiên), tổng giải pháp ngân sách 450 triệu đồng (77% kế hoạch). Một mô hình công nghệ cao không phát triển khai thay đổi kinh doanh. Ngoài ra, hỗ trợ 4 đơn vị tham gia hội chợ tại Khánh Hòa và Cần Thơ, hỗ trợ xây dựng thương hiệu và in ấn bao bì cho 1 tổ chức, đồng thời hỗ trợ 150 triệu đồng cho 3 tổ chức xây dựng dự án liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm hữu cơ, đạt 100% kế hoạch. Các kết quả trên cho thấy nỗ lực của Tỉnh Lâm Đồng trong việc cung cấp sản phẩm sản xuất nông nghiệp hữu cơ và phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, UBND tỉnh Lâm Đồng giao cho Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) làm cơ quan thường trực, chủ trì phối hợp các cơ sở, ngành và địa phương triển khai Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2020–2025. Sở NN&PTNT phân công công việc, nhiệm vụ có thể lựa chọn các đơn vị trực thuộc, hướng dẫn các phương pháp thực hiện và kiểm tra, giám sát tiến trình Đề án. Hàng năm, Sở theo dõi, tổng hợp kết quả và báo cáo của UBND tỉnh, đảm bảo thực hiện đúng mục tiêu và quy trình đã được phê duyệt.

Mặc dù tổng diện tích trang trại nông nghiệp của tỉnh đã lên kế hoạch đến năm 2025, nhưng quy mô sản xuất đối với từng loại cây trồng, vật nuôi chủ lực vẫn chưa đạt được mục tiêu đề án. Năm 2024, diện tích được chứng nhận hữu cơ giảm 79,1 ha so với năm 2023 và thấp hơn kế hoạch năm 2024 là 506,6 ha (chỉ đạt 20,3%).

Cà chua chuẩn organic tại vườn của nông dân (Huyện Lạc Dương)

Nguyên nhân, do tình hình biến đổi khí hậu nên tình hình sâu bệnh hại trên đồng ruộng diễn biến phức tạp, chi phí để phòng trừ cao nên gây khó khăn trong sản xuất nôngnghiệp nói chung, đặc biệt là sản xuất nông nghiệp hữu cơ.

Thị trường tiêu sản phẩm nông nghiệp hữu cơ hiện nay chưa nhiều, chủ yếu là các nhà hàng, khách sạn cao cấp và cá nhân, tổ chức có thu nhập cao nên nông dân sản xuất nông nghiệp hữu cơ khó tiếp cận thị trường. Chi phí cấp giấy chứng nhận cho sản xuất hữu cơ còn cao, thời hạn cấp chứng nhận ngắn, nhiều nông dân chưa đủ điều kiện và kinh phí để thực hiện cấp chứng nhận. Chưa có danh mục vật tư đầu vào để sản xuất nông nghiệp hữu cơ, các vật tư được phép dùng trong sản xuất hữu cơ trên thị trường còn ít, giá thành cao, nên nông dân khó tiếp cận để thực hiện sản xuất hữu cơ. Thời gian chuyển đổi sản xuất hữu cơ khá dài, thu nhập trong thời gian chuyển đổi còn hạn chế nên khó thu hút nông dân tham gia sản xuất hữu cơ.

Thói quen sản xuất theo truyền thống của người dân khó thay đổi, chú trọng nhiều vào các vật tư hóa học nhằm thâm canh tăng năng suất, nên quy mô phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ còn hạn chế. Nguồn vốn tại các địa phương bố trí cho phát triển nông nghiệp hữu cơ còn thấp nên chưa thực sự tạo đột phá trong sản xuất nông nghiệp hữu cơ.

Để tiếp tục triển khai kết quả Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ trong năm 2024, tỉnh Lâm Đồng đã và đang tập trung vào công tác tập huấn, tuyên truyền cho người dân nắm rõ kỹ thuật canh tác rau theo hướng hữu cơ. Tăng cường tổ chức xúc tiến thương mại, mở kênh tiêu thụ các sản phẩm nông sản hữu cơ nhằm ổn định đầu ra sản phẩm cho người dân. Tổng hợp các yếu tố tự nhiên sẵn có của khu vực sản xuất: độ phì sẵn có của đất; sử dụng các nguồn gen, giống cây trồng địa phương để phát huy tính thích nghi và ổn định của nông nghiệp bền vững; khai thác hợp lý nguồn nước, thời vụ gieo trồng và các nguồn phân hữu cơ để phát triển diện tích, chủng loại sản phẩm hữu cơ.Tăng cường kiểm soát thị trường, hình thành hệ thống liên kết tiêu thụ sản phẩm sạch, an toàn. Bên cạnh đó, tham mưu đề xuất cơ quan có thẩm quyền ban hành những cơ chế, chính sách đặc thù khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ. Tiếp tục phối hợp với sở, ngành, địa phương có liên quan để hỗ trợ nhiều hơn nữa trong việc xây dựng mô hình trình diễn canh tác hữu cơ để tăng độ tin cậy, tăng tính lan tỏa trong xã hội. Lồng ghép các nguồn kinh phí, xây dựng và nhân rộng các mô hình phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp hữu cơ để lan toả và phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ trong sản xuất.

Từ kết quả đạt được trong thực hiện Đề án Phát triển Nông nghiệp Hữu cơ năm 2024 cho thấy sự nỗ lực các cấp chính quyền tỉnh Lâm Đồng trong hành trình phát triển nông nghiệp bền vững. Với định hướng đúng đắn của chính quyền và sự đồng lòng của người dân, sự đồng hành của các nhà khoa học, tỉnh Lâm Đồng đang có bưóc tiến “mới” trong lĩnh vực nông nghiệp hữu cơ ./.