Chàng trai người Tày theo đuổi trà hữu cơ

Anh Hoàng Văn Tuấn cùng du khách trải nghiệm đồi chè hữu cơ của HTX Phú Đô.

Quyết tâm thay đổi tư duy trồng trà truyền thống

Về thăm vùng nguyên liệu của Hợp tác xã Trà an toàn Phú Đô ở thôn Phú Thọ (xã Vô Tranh, tỉnh Thái Nguyên) của chàng giám đốc trẻ Hoàng Văn Tuấn chúng tôi không khỏi ngạc nhiên như lạc vào một thung lũng bình yên, xanh ngát và ngập tràn sắc hoa. Đặc biệt, với chủ trương không bê tông hóa, du khách khi tham quan trang trại trà Phú Đô như hòa mình vào thiên nhiên, tận hưởng không khí trong lành dưới những tán cây giàu dưỡng khí.

Anh Tuấn sinh năm 1993, người dân tộc Tày. Vốn sinh ra trong một gia đình 3 đời trồng trà và được nuôi lớn bằng những lá trà xanh thuần khiết nên anh Tuấn thích uống trà từ nhỏ, dẫu lớn lên có đi đâu xa anh vẫn luôn vấn vương vị trà quê hương. Sau khi tốt nghiệp ngành Quản lý Tài nguyên Môi trường của Trường ĐH Khoa học (Đại học Thái Nguyên) anh Tuấn đã trở về Phú Đô khởi nghiệp, từ chối nhiều cơ hội làm việc tại thành thị đủ đầy. Song, với kiến thức khoa học được trang bị trên giảng đường đại học, anh Tuấn hiểu rằng, nếu cứ trồng trà theo phương pháp truyền thống thì sẽ khó phát huy hết giá trị của trà, cần phải áp dụng khoa học kỹ thuật và trồng trà theo hướng hữu cơ.

Tuy nhiên, để mở rộng sản xuất và vận động bà con nông dân thay đổi phương thức sản xuất truyền thống là bài toán rất khó. Bởi lẽ, xã Phú Đô (cũ) là địa bàn có chủ yếu bà con dân tộc thiểu số sinh sống, phương pháp canh tác cũ đã theo họ hàng trăm năm nay, truyền từ đời này sang đời nọ, vì vậy anh Tuấn đã mất khá nhiều thời gian đến từng nhà vận động bà con thay đổi cách thức sản xuất.

Vợ chồng anh Tuấn tiếp một đoàn khách nước ngoài ghé thăm HTX.

Nông nghiệp hữu cơ - chìa khóa của phát triển bền vững

Trên cương vị giám đốc HTX, anh Tuấn xác định chỉ có thể đi theo một con đường duy nhất đó là sản xuất trà hữu cơ, trà sạch mới có chỗ đứng bền vững trên thị trường. Vì vậy, HTX đã ứng dụng than sinh học vào sản xuất trà, ứng dụng công nghệ khí hóa sinh khối thân thiện với môi trường vào chế biến trà và là HTX tiên phong trong lĩnh vực này tại địa phương. “HTX chăm sóc trà theo tiêu chuẩn hữu cơ VN 11041-2:2017 và được chuyên gia T.S Đinh Văn Thành, Viện Bảo vệ thực vật trực tiếp hướng dẫn từ năm 2021-2023”, anh Tuấn cho biết.

Trong nông trại của anh Tuấn không khó bắt gặp các thùng ủ phân hữu cơ vi sinh. Hàng ngày, các xã viên sẽ thu gom rác thải hữu cơ và cho vào thùng ủ, khi phân đã lên men sẽ đem bón cho trà, tuyệt đối nói không với phân bón hóa học cũng như thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc hóa học, chỉ dùng chế phẩm sinh học để diệt trừ sâu bệnh.

“Chúng tôi ủ phân chuồng với chế phẩm vi sinh và than sinh học để cải tạo đất vườn trồng trà, đồng thời, than sinh học chính là chìa khóa nâng cao hiệu suất của đất lên đến 220% theo các báo cáo khoa học đã được công bố. Chính điều đó đã giúp HTX chúng tôi nâng cao chất lượng, sản lượng và giá trị của các sản phẩm trà”, anh Tuấn cho biết.

Tháng 3-2025, anh Tuấn mạnh dạn tham gia cuộc thi Golden Leaf Awards 2024 do Hiệp hội Trà sư Úc tổ chức, đây là cuộc thi về trà chuyên nghiệp duy nhất trên thế giới. Sản phẩm Trà tôm nõn hoàng gia của HTX Phú Đô đã mang về giải Đồng cho trà Việt Nam. “Lúc mới đầu tham gia cuộc thi bản thân tôi cũng không nghĩ rằng sản phẩm trà Việt có thể chinh phục được chuyên gia hàng đầu về trà trên thế giới nhưng tôi tự tin với sản phẩm trà của mình, bởi những người yêu trà trong nước đánh giá rất cao về chất lượng. Tôi rất biết ơn sự hỗ trợ của các cấp chính quyền trong việc thúc đẩy hỗ trợ chuyển giao khoa học kỹ thuật, truyền thông, lan tỏa thương hiệu trà Việt nói chung và trà Thái Nguyên nói riêng”, anh Tuấn chia sẻ.

Anh Tuấn giới thiệu các sản phẩm trà của HTX tại hội chợ.

Mặc dù mới đi vào hoạt động được hơn 3 năm nhưng HTX Trà an toàn Phú Đô đã phát triển được tổng diện tích trồng trà trên 27 héc-ta, trong đó gần 5 héc-ta sản xuất trà hữu cơ, 5 héc-ta trà sinh thái, gần 16 héc-ta trà theo tiêu chuẩn VietGAP. Hàng năm, HTX cho sản lượng trung bình 50 tấn/năm trà búp khô các loại. HTX Phú Đô cũng vinh dự là đơn vị đầu tiên ở miền Bắc được Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn vinh danh TOP công nghiệp 4.0 Việt Nam Industry Award lần 3 năm 2024 tại Hà Nội.

Anh Tuấn cho biết, HTX Phú Đô hiện có 7 thành viên, 36 hộ liên kết chủ yếu là đồng bào các dân tộc Mông, Tày, Nùng, thu nhập trung bình của các xã viên trong HTX khoảng 5 triệu đồng/tháng. Hiện HTX có 2 thương hiệu trà nổi bật đó là trà Phú Đô và trà Tuấn Nhung.

Anh Hoàng Văn Hồng, thành viên HTX cho biết: Từ khi tham gia vào HTX giúp tôi nâng cao giá trị cây chè, thu nhập ổn định hơn. Đặc biệt, tôi được hướng dẫn áp dụng công nghệ số vào trong sản xuất cũng như quảng bá sản phẩm. Được anh Tuấn truyền “lửa”, nhiều thanh niên địa phương yêu cây chè hơn và có nhiều người không chọn ra ngoài đi làm nữa mà ở nhà phát triển diện tích trồng chè.

Du khách đến HTX Phú Đô không chỉ thưởng thức trà mà còn có thể du lịch trải nghiệm.

Kết hợp du lịch trải nghiệm

Nhận thức được nâng cao giá trị của trà không chỉ ở chất lượng mà còn ở những khía cạnh kinh tế khác, nổi bật là du lịch, anh Tuấn đã tiên phong chuyển đổi số nông nghiệp và xây dựng mô hình du lịch trải nghiệm đồi chè, thưởng thức trà tại vườn cùng một số dịch vụ du lịch khác.

“Tôi trồng rất nhiều hoa trong vùng trà theo từng mùa, tạo cảnh quan đẹp cho du khách chụp ảnh. Khi hoa nở đẹp sẽ giúp du khách và nông dân phấn khởi, tinh thần làm việc hưng phấn, đồng thời các hàng hoa còn tạo ra hàng rào phân định giữa các vùng trà đã được trồng hữu cơ và chưa. Bên cạnh đó, vùng nguyên liệu còn là nơi truyền cảm hứng khởi nghiệp cho các bạn trẻ bên những tách trà hữu cơ thơm ngon”, anh Tuấn nói.

Đặc biệt, mọi công đoạn sản xuất trà đều được anh Tuấn cập nhật lên dữ liệu số từ khi trồng, chăm sóc, thu hoạch đến khâu chế biến, đóng gói, đó là ứng dụng Face Farm. Người dùng có thể truy vấn và tìm kiếm bằng tọa độ được gắn trên Google map, theo dõi toàn bộ quy trình sản xuất, từ đó gia tăng niềm tin vào sản phẩm, tạo chỗ đứng vững chắc trên thị trường trong và ngoài nước.

Anh Tuấn nhận danh hiệu Thanh niên làm theo lời Bác 2025 của Huyện Đoàn Phú Lương (tháng 4/2025).

Ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Thái Nguyên cho biết: HTX Phú Đô là một HTX đã sớm tiếp cận công nghệ chuyển đổi số vào trong quá trình sản xuất kinh doanh, đây là một bước quảng bá, khuếch trương sản phẩm rộng rãi trên thị trường tỉnh cũng như là toàn quốc, vì thế lượng tiêu thụ sản phẩm trà của HTX rất tốt, là mô hình tiên phong để nhiều đơn vị bạn học hỏi kinh nghiệm.

Anh Tuấn hiện còn làm Bí thư chi đoàn thôn Phú Thọ và thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm, truyền cảm hứng cho đoàn viên thanh niên trong thôn khởi nghiệp với trà hữu cơ. Mới đây, tháng 4-2025 anh Tuấn là một trong những cá nhân được tuyên dương Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác năm 2025 của huyện Phú Lương.