Dự thảo Nghị quyết của HĐND TP. Hà Nội về việc cho thuê đất nông nghiệp bãi sông với thời hạn lên đến 20 năm. Ảnh minh họa.

Dự thảo Nghị quyết của HĐND TP. Hà Nội về việc cho thuê đất nông nghiệp bãi sông với thời hạn lên đến 20 năm đã mở ra một chương mới đánh thức dư địa mềm để biến chúng thành những lá phổi xanh sinh kế cho thành phố.

Từ đất trống thành nguồn lực kinh tế - xã hội

Theo cơ quan soạn thảo, Hà Nội đang sở hữu hơn 36.266ha diện tích lòng sông và bãi sông. Đây là một con số khổng lồ nếu đặt trong bối cảnh quỹ đất nội đô đang ngày càng cạn kiệt. Trước đây, việc khai thác vùng đất này gặp nhiều rào cản do các quy định khắt khe về an toàn đê điều và hành lang thoát lũ.

Quy định mới với thời hạn cho thuê tối đa 20 năm là một bước ngoặt về tư duy. Thời hạn này đủ dài để các cá nhân, tổ chức yên tâm đầu tư bài bản, thay vì tâm lý làm ăn chụp giật do chỉ được thuê ngắn hạn theo từng năm như trước.

Việc xác lập một khung pháp lý rõ ràng giúp biến những dải đất bãi từ trạng thái tự cung tự quản sang một nguồn lực kinh tế có sự kiểm soát, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng xanh của Thủ đô.

Điểm sáng nhất trong dự thảo chính là định hướng dịch chuyển từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp sinh thái kết hợp du lịch và giáo dục trải nghiệm.

Hà Nội không còn cần thêm những cánh đồng chỉ để cung cấp rau củ; thành phố cần những không gian xanh nơi trẻ em có thể học về cây cỏ, người dân đô thị có thể tìm về sự thư thái sau những giờ làm việc căng thẳng.

Để bảo vệ dòng chảy và sự an toàn của đê điều, dự thảo đặt ra những hàng rào kỹ thuật rất khắt khe nhưng hợp lý. Cụ thể, với đất nông nghiệp sinh thái có diện tích tối thiểu 1.000m² mới được xem xét lắp đặt công trình phục vụ sản xuất.

Về quy mô xây dựng siêu nhỏ, các công trình chỉ từ 10m² đến tối đa 20m², cao không quá 4m, kết cấu nhẹ, dễ tháo dỡ và đặc biệt là không xây tường bao, không san lấp.

Với du lịch trải nghiệm, tổng diện tích xây dựng không quá 5% khu đất, ưu tiên vật liệu thân thiện môi trường.

Những con số này gửi đi một thông điệp rõ ràng là khai thác nhưng không xâm lấn, phát triển nhưng không đánh đổi môi trường. Sông Hồng sẽ không bị bê tông hóa mà sẽ được khoác lên mình lớp áo của những trang trại hữu cơ, những công viên nông nghiệp tràn đầy sức sống.

Khi các cây cầu mới được xây dựng, diện mạo Thủ đô sẽ có sự thay đổi rõ rệt. Ảnh minh họa.

Gỡ nút thắt pháp lý, kiến tạo tầm nhìn xanh

Một trong những rào cản lớn nhất của người dân và doanh nghiệp khi muốn tiếp cận đất bãi sông chính là thủ tục hành chính. Dự thảo lần này đã thể hiện tinh thần cải cách mạnh mẽ thông qua việc phân cấp quản lý.

Việc hộ gia đình, cá nhân có thể nộp hồ sơ trực tiếp tại UBND cấp xã và được Chủ tịch xã quyết định cho thuê đất sẽ giúp rút ngắn đáng kể thời gian và chi phí. Trong khi đó, các dự án lớn, quy mô liên xã sẽ được thẩm định bởi Sở Nông nghiệp và Môi trường và do Chủ tịch Thành phố phê duyệt.

Sự rạch ròi này không chỉ tạo điều kiện cho các mô hình nhỏ lẻ phát triển mà còn thu hút được những ‘sếu đầu đàn' trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao và du lịch bền vững.

Việc khai thác quỹ đất bãi sông không tách rời khỏi quy hoạch chung về trục cảnh quan sông Hồng. Khi các cây cầu mới được khởi công, khi những mô hình nông nghiệp sinh thái đi vào hoạt động, bộ mặt của Thủ đô sẽ thay đổi hoàn toàn. Sông Hồng sẽ thực sự trở thành trung tâm của không gian phát triển, thay vì là 'mặt sau’ của thành phố như hiện nay.

Hàng trăm người dân đổ ra bãi sông Hồng mỗi cuối tuần để cắm trại là minh chứng cho một nhu cầu thực sự, khát khao về không gian mở. Nếu được quản lý tốt theo khung Nghị quyết mới, những hoạt động tự phát này sẽ trở thành dịch vụ du lịch chuyên nghiệp, an toàn và xanh sạch hơn.

Nghị quyết dự kiến sẽ được xem xét vào giữa tháng 5/2026. Nếu được thông qua, đây sẽ là một cú hích lịch sử, biến 36.000ha đất bãi bồi thành những ‘vàng xanh’ thực thụ.

20 năm là một quãng thời gian đủ để một hạt mầm trở thành cổ thụ và cũng đủ để Thủ đô Hà Nội kiến tạo nên một vùng đệm sinh thái bền vững, nơi kinh tế và thiên nhiên cùng cộng hưởng để phát triển.