Chuyển đổi và kiến tạo tương lai xanh - Kỳ 6: Siêu thị xanh "mạch máu" kết nối nông sản Việt

Sản phẩm sạch, xanh được bày bán tại nhiều hệ thống siêu thị lớn. Ảnh minh họa.

“Cuộc đua xanh” của các doanh nghiệp

Nhắc đến siêu thị xanh, không thể không kể đến những cái tên tiên phong như Tâm Đan hay Organica. Cả hai đều bắt đầu từ những cửa hàng nhỏ, với một sứ mệnh duy nhất: mang sản phẩm hữu cơ thực sự đến cho người Việt.

Organica được biết đến như một chuỗi siêu thị hữu cơ hàng đầu, với các sản phẩm được trồng tại trang trại riêng đạt chuẩn hữu cơ của Mỹ và châu Âu. Bà Phạm Organica không chỉ bán rau củ quả mà bán sự minh bạch.

Mỗi sản phẩm trên kệ đều có một câu chuyện, một hành trình rõ ràng. Chính sự cam kết này đã giúp Organica xây dựng được một cộng đồng khách hàng trung thành, những người không ngại chi trả cao hơn để có được sự an tâm tuyệt đối. Theo số liệu nội bộ từ Organica, doanh thu của chuỗi đã tăng trưởng bình quân 25% mỗi năm trong 3 năm gần đây, cho thấy nhu cầu thị trường ngày càng lớn.

Tương tự, Tâm Đan cũng đã khẳng định vị thế của mình bằng việc tập trung vào các sản phẩm sạch, an toàn và các mặt hàng đặc sản vùng miền. Cả hai chuỗi này đều đóng vai trò là "cầu nối" quan trọng, giúp các nhà sản xuất nhỏ lẻ, các hợp tác xã có đầu ra ổn định, đồng thời tạo thói quen tiêu dùng mới cho người dân thành thị.

Một ví dụ khác đầy ấn tượng là L’angfarm, chuỗi cửa hàng đặc sản Đà Lạt. Dù không chuyên về sản phẩm tươi sống, L’angfarm lại thành công trong việc "xanh hóa" và chuẩn hóa các sản phẩm chế biến từ nông sản. Các sản phẩm mứt, trà, hạt sấy khô của L’angfarm không chỉ được đóng gói đẹp mắt mà còn được sản xuất theo quy trình hiện đại, đạt các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.

L'angfarm đã làm một việc rất hay là biến sản phẩm đặc sản địa phương trở thành một thương hiệu đáng tin cậy. Họ đã giải quyết được bài toán về chất lượng và hình ảnh, giúp người tiêu dùng tin tưởng hơn vào các sản phẩm được sản xuất tại Việt Nam. Đây là một mô hình rất đáng để các doanh nghiệp khác học hỏi.

Theo thống kê, L'angfarm đã tạo ra việc làm ổn định cho hàng trăm lao động địa phương và liên kết với hàng chục hợp tác xã, hộ nông dân, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế bền vững.

Sự chuyển dịch của người tiêu dùng đã buộc các chuỗi siêu thị lớn phải thay đổi. Co.opmart và GO! (trước đây là Big C) đã nhanh chóng nhập cuộc đua "xanh" bằng cách mở rộng gian hàng nông sản sạch, xây dựng các khu vực riêng cho sản phẩm hữu cơ và hợp tác với các nhà cung cấp uy tín.

Co.opmart đã cho ra đời chuỗi cửa hàng Co.op Food với các sản phẩm an toàn, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng. GO! cũng tích cực trưng bày các sản phẩm đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP, đồng thời tổ chức các chương trình khuyến mãi để khuyến khích người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm xanh.

Một báo cáo gần đây của Nielsen cũng cho thấy, thị trường thực phẩm an toàn và hữu cơ tại các siêu thị truyền thống đã tăng trưởng 15% trong năm 2024, cho thấy tiềm năng to lớn của phân khúc này.

Siêu thị xanh không chỉ là nơi mua sắm của người tiêu dùng mà còn là đối tác chiến lược của người nông dân. Ảnh minh họa.

Thách thức và tầm nhìn tương lai

Mặc dù đã có những bước tiến đáng kể, các "siêu thị xanh" vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc duy trì chuỗi cung ứng và xây dựng lòng tin tuyệt đối từ người tiêu dùng.

Rào cản về giá và chi phí vẫn là thách thức lớn nhất. Mặc dù thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam tăng, nhưng giá thành sản phẩm hữu cơ thường cao hơn từ 20-40% so với sản phẩm thông thường. Điều này khiến sản phẩm xanh vẫn chưa tiếp cận được đại đa số người tiêu dùng.

Một báo cáo của Tạp chí Công Thương (2024) chỉ ra rằng, phần lớn người tiêu dùng vẫn đặt yếu tố giá lên hàng đầu khi ra quyết định mua sắm. Thêm vào đó, chuỗi cung ứng nông sản sạch tại Việt Nam còn manh mún, thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa nhà sản xuất và nhà phân phối.

Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến giữa năm 2024, chỉ khoảng 21,6% sản lượng nông sản được tiêu thụ thông qua các hợp tác xã hoặc liên kết chuỗi giá trị. Tình trạng này dẫn đến nguồn cung không ổn định, chất lượng không đồng đều, làm tăng chi phí logistics và tổn thất sau thu hoạch. Vấn đề "greenwashing" (quảng cáo xanh giả tạo) vẫn còn tồn tại, làm xói mòn lòng tin của người tiêu dùng.

Tuy nhiên, chính trong những thách thức này lại mở ra một tầm nhìn đầy hứa hẹn. Thị trường thực phẩm hữu cơ Việt Nam được dự báo sẽ đạt 3 tỷ USD vào năm 2033 với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 9,9% trong giai đoạn 2025-2033 (theo báo cáo của IMARC Group). Điều này cho thấy tiềm năng to lớn của phân khúc này.

Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, các "siêu thị xanh" cần phải trở thành những "nhạc trưởng" trong việc kiến tạo chuỗi cung ứng bền vững. Họ không chỉ là nơi mua sắm, mà còn là đối tác chiến lược của người nông dân, đầu tư vào quy trình sản xuất, công nghệ truy xuất nguồn gốc (blockchain) và các chương trình hỗ trợ.

Bằng cách minh bạch hóa thông tin, giảm chi phí trung gian và giáo dục người tiêu dùng, họ sẽ dần thu hẹp khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Tương lai của các siêu thị xanh tại Việt Nam là rất sáng, bởi họ đang đi đúng hướng với xu thế của thời đại. Họ đang dần khẳng định vai trò không thể thiếu của mình, trở thành điểm đến tin cậy, thúc đẩy cả chuỗi sản xuất xanh phát triển mạnh mẽ và góp phần xây dựng một xã hội khỏe mạnh hơn.