Báo chí thích ứng trước kỷ nguyên nông nghiệp công nghệ cao

Những công nghệ mới đang thay đổi cách tổ chức sản xuất, đồng thời đặt ra yêu cầu báo chí phải làm rõ hiệu quả thực tế và điều kiện nhân rộng.

Nông nghiệp công nghệ cao và yêu cầu mới với báo chí

Ở Việt Nam, nông nghiệp công nghệ cao đã trở thành một hướng đi quan trọng của quá trình hiện đại hóa sản xuất và tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Bản chất của quá trình này không nằm ở việc đưa thiết bị hiện đại vào đồng ruộng, mà ở cách công nghệ tham gia tổ chức lại quá trình tạo ra giá trị của nông sản, từ sản xuất đến thị trường, theo hướng minh bạch, chất lượng và bền vững hơn.

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (năm 2025), Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, báo chí phải trở thành lực lượng kiến tạo niềm tin, xây dựng đồng thuận, lan tỏa khát vọng phát triển; đồng thời không ngừng tự đổi mới để trở thành nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại. Đặt trong lĩnh vực nông nghiệp, yêu cầu ấy gợi ra một nhiệm vụ cụ thể: trước sự phát triển của nông nghiệp công nghệ cao, báo chí không chỉ đưa tin về cái mới, mà phải giúp công chúng hiểu đúng bản chất, nhận diện giá trị thực, củng cố niềm tin thị trường và khơi dậy tinh thần đổi mới trong từng chủ thể sản xuất.

Từ tinh thần ấy, khi viết về đề tài nông nghiệp công nghệ cao, trước hết là làm rõ bản chất của đổi mới. Báo chí không thể chỉ dựa vào hình ảnh hiện đại hay những lời giới thiệu về năng suất, mà cần kiểm chứng quy trình vận hành, độ tin cậy của dữ liệu, việc thực thi tiêu chuẩn và giá trị thực sự mà công nghệ tạo ra cho người sản xuất, người tiêu dùng. Khi những thông tin cốt lõi ấy được diễn giải thuyết phục, báo chí mới góp phần kiến tạo niềm tin, xây dựng đồng thuận và đưa công nghệ đến gần hơn với đời sống sản xuất.

Từ truyền thông chính sách đến thực tiễn

Kết luận số 219-KL/TW ngày 26/11/2025 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 85/NQ-CP của Chính phủ về chương trình hành động thực hiện Kết luận 219, tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy phát triển nông nghiệp. Trong khung chính sách ấy, nông nghiệp không đơn thuần là ngành sản xuất truyền thống mà là không gian kinh tế tích hợp khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, hữu cơ, tuần hoàn và tổ chức lại chuỗi giá trị.

Với báo chí, khung chính sách ấy không chỉ mở ra nguồn đề tài mới mà còn đặt ra trách nhiệm giải thích và kiểm chứng. Khi nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn gắn ngày càng chặt với công nghệ cao và chuyển đổi số, công chúng cần được tiếp cận thông tin rõ ràng về giá trị thực, giới hạn và điều kiện áp dụng của từng mô hình. Báo chí chính thống vì thế không dừng ở việc ghi nhận cái mới, mà phải đặt cái mới ấy trong mối liên hệ với chính sách, thị trường, môi trường và đời sống nông thôn.

Thực tiễn ở Hà Nội cho thấy sự đồng hành của báo chí với ngành nông nghiệp địa phương có thể tạo hiệu ứng đáng kể. Theo thông tin ngành nông nghiệp Hà Nội công bố tại hội nghị tổng kết công tác thông tin tuyên truyền năm 2023, Sở NN&PTNT Hà Nội (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã phối hợp với nhiều cơ quan báo chí thực hiện hàng trăm chương trình, phóng sự, chuyên đề và gần 900 bài viết về nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới. Qua đó cho thấy vai trò kết nối của báo chí trong việc giúp nông dân, doanh nghiệp nắm bắt chủ trương, chính sách, tiếp cận tiến bộ khoa học kỹ thuật, thông tin thị trường và các chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ.

Mô hình nông nghiệp công nghệ cao đang làm thay đổi phương thức sản xuất, quản trị và tiêu thụ nông sản theo hướng minh bạch, chất lượng và bền vững hơn.

Báo chí trước phép thử của nông nghiệp công nghệ cao

Nông nghiệp công nghệ cao mở ra cho báo chí nhiều chất liệu mới để phản ánh sự chuyển động của sản xuất, thị trường và đời sống nông thôn. Nhưng cơ hội ấy cũng đi kèm với những phép thử cần phải vượt qua.

Thách thức nằm ở độ phức tạp của chính đối tượng phản ánh. Khi sản xuất nông nghiệp gắn với dữ liệu, tự động hóa, truy xuất nguồn gốc, canh tác chính xác và quản trị chuỗi giá trị, phóng viên không thể chỉ tiếp cận đề tài bằng kinh nghiệm quan sát thông thường. Những khó khăn từ thực tiễn càng khiến yêu cầu ấy trở nên rõ hơn. Ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP.Cần Thơ cho rằng, dù xác định “nông nghiệp công nghệ cao là hướng đi chiến lược”, vùng ĐBSCL vẫn đối mặt với “chi phí đầu tư cao, trình độ tiếp cận công nghệ còn chênh lệch, thị trường sản phẩm công nghệ cao chưa ổn định, chuyển đổi số chưa đồng bộ”. Vì vậy, báo chí cần nhìn sâu hơn bề mặt công nghệ, để thấy mô hình ấy có thật sự phù hợp với nông dân, thị trường và điều kiện sản xuất hay không.

Để đáp ứng yêu cầu đó, chuyên môn hóa đội ngũ làm báo là hướng đi cần thiết. Phóng viên viết về nông nghiệp công nghệ cao cần được tiếp cận thường xuyên hơn với chuyên gia, viện trường, doanh nghiệp công nghệ, hợp tác xã và nông dân; đồng thời cần có kỹ năng đọc dữ liệu, hiểu quy trình sản xuất và phân biệt giữa đổi mới thực chất với quảng bá công nghệ.

Tinh thần này cũng phù hợp với định hướng mà các giải báo chí chuyên ngành đang khuyến khích. Phát biểu tại lễ phát động Giải Báo chí toàn quốc về “Tam nông” lần thứ IV, năm 2026, Tổng Biên tập báo Nông Thôn Ngày Nay Nguyễn Văn Hoài cho biết, Ban Tổ chức mở rộng quy mô giải, tăng số giải A lên 5 giải ở các loại hình báo chí. Việc khuyến khích đa dạng thể loại không chỉ làm phong phú cách thể hiện, mà còn tạo động lực để nhà báo đi sâu hơn vào những vấn đề mới của nông nghiệp, trong đó có chuyển đổi số và công nghệ cao.

Công nghệ số giúp người sản xuất tiếp cận dữ liệu, quản lý quy trình và kết nối thị trường.

Đổi mới để giữ vai trò dẫn dắt

Trong xu thế nông nghiệp chuyển mạnh sang ứng dụng khoa học công nghệ, báo chí giữ vai trò cầu nối quan trọng giữa chính sách, tri thức mới và thực tiễn sản xuất. Không chỉ chuyển tải các tiến bộ kỹ thuật đến với người nông dân, báo chí còn giúp diễn giải những khái niệm mới của nông nghiệp hiện đại bằng ngôn ngữ dễ hiểu, dễ tiếp cận, từ đó góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi tư duy sản xuất và thúc đẩy quá trình chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp.

Thực tế cho thấy các cơ quan báo chí chuyên ngành đang nỗ lực đổi mới cả về nội dung lẫn phương thức tổ chức thông tin. Bên cạnh các ấn phẩm in và điện tử, nhiều tòa soạn đã mở rộng hình thức diễn đàn, hội thảo, tọa đàm chuyên đề để kết nối cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người sản xuất. Cách làm này cho thấy báo chí trong lĩnh vực nông nghiệp không chỉ là kênh truyền tải chính sách, mà còn là không gian đối thoại, nơi những vấn đề từ thực tiễn sản xuất được phản ánh, phân tích và gợi mở giải pháp.

Từ yêu cầu đó, báo chí cần tiếp tục đi sâu hơn vào các chủ đề khoa học công nghệ, nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn và chuyển đổi số. Khi làm được điều này, báo chí sẽ góp phần đưa chính sách và tiến bộ khoa học đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp, đồng thời củng cố niềm tin xã hội đối với quá trình hiện đại hóa nông nghiệp.

Tựu trung lại, làn sóng nông nghiệp công nghệ cao buộc báo chí phải nâng chuẩn tác nghiệp. Người làm báo cần hiểu sâu hơn ngôn ngữ công nghệ, tiêu chuẩn, dữ liệu và chuỗi giá trị; đồng thời phải kiểm chứng kỹ hơn trước những thuật ngữ mới, những tuyên bố về hiệu quả và khả năng nhân rộng. Quan trọng hơn, báo chí phải đồng hành bằng tri thức và phản biện xây dựng, để chính sách đến gần hơn với nông dân, doanh nghiệp, hợp tác xã và người tiêu dùng.

Nông nghiệp công nghệ cao đang chuyển động nhanh từng ngày, đặt báo chí trước yêu cầu phải thích ứng kịp thời. Mỗi tác phẩm không chỉ phản ánh cái mới, mà cần làm rõ giá trị, điều kiện áp dụng và tác động thực tế của công nghệ đối với người sản xuất, thị trường và phát triển bền vững. Đó cũng là cách báo chí góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển kinh tế nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn trong giai đoạn mới.

Tăng tốc phát triển vùng chuyên canh tập trung, hướng tới nông nghiệp công nghệ cao bền vững Trong bối cảnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, tỉnh Lâm Đồng đang tăng tốc xây dựng các vùng sản xuất ...

Công nghệ sinh học nông nghiệp bước vào giai đoạn phát triển đa tính trạng Sau gần 30 năm thương mại hóa, cây trồng công nghệ sinh học tiếp tục tăng trưởng mạnh, với diện tích canh tác toàn cầu ...

Tập trung phát triển nông nghiệp công nghệ cao, hữu cơ tuần hoàn TP.HCM sẽ tập trung chuyển giao công nghệ, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ và kinh tế tuần hoàn trong ...

Chuyển đổi số và định hướng xanh của nông nghiệp Lâm Đồng Nông nghiệp tỉnh Lâm Đồng đang đứng trước bước ngoặt lớn khi chuyển dịch từ mục tiêu năng suất sang giá trị bền vững. Trong ...

Khi báo chí trở thành cầu nối giữa nhà khoa học và người nông dân Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh theo hướng công nghệ cao và kinh tế xanh, vai trò của báo chí không ...