Tp. Huế đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI trong dự báo khí tượng thủy văn

Sáng 11/11, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Huế Lê Trí Thanh đến thăm, làm việc với Đài KTTV thành phố Huế

Trước những diễn biến ngày càng phức tạp của thời tiết và biến đổi khí hậu, thành phố Huế xác định nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn (KTTV) là nhiệm vụ quan trọng. Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và kết nối dữ liệu liên ngành được kỳ vọng tạo bước chuyển trong năng lực phòng ngừa thiên tai, bảo vệ sản xuất, đời sống dân sinh và các giá trị di sản.

Sáng 11/11, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Huế Lê Trí Thanh đã đến thăm, làm việc với Đài Khí tượng Thủy văn thành phố Huế về tình hình hoạt động và công tác dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn. Buổi làm việc đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức dự báo, tăng cường ứng dụng công nghệ và xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ điều hành thành phố trước những thách thức khí hậu ngày càng khó lường.

Chủ động dự báo khí tượng thủy văn, nâng cao năng lực ứng phó thiên tai

Báo cáo tại buổi làm việc, Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn thành phố Huế Nguyễn Văn Hùng cho biết, trong 10 tháng đầu năm 2026, đơn vị thường xuyên theo dõi, phân tích diễn biến thời tiết, mưa, lũ trên lưu vực sông Hương, sông Bồ và các khu vực trọng điểm; tổ chức quan trắc, dự báo, cảnh báo, cung cấp thông tin phục vụ phòng, chống thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội.

Giám đốc Đài KTTV thành phố Huế Nguyễn Văn Hùng báo cáo tại buổi làm việc

Trong thời gian này, Biển Đông xuất hiện 5 cơn bão và 3 áp thấp nhiệt đới; thành phố ghi nhận 2 đợt lũ nhỏ ở mức trên báo động I. Đài đã phát hành gần 800 bản tin dự báo, cảnh báo thiên tai các loại. Tổng lượng mưa phổ biến từ 2.000 - 2.500 mm; khu vực miền núi đạt khoảng 73 - 95% trung bình nhiều năm cùng kỳ, trong khi vùng đồng bằng đạt khoảng 120%.

Đáng chú ý, nhận định về những tháng cuối năm 2026 cho thấy, ngoài đợt mưa lớn diện rộng dự báo kéo dài đến hết ngày 12/11, tháng 11 có thể xuất hiện thêm 1 - 2 đợt mưa lớn diện rộng hoặc cục bộ, với lượng mưa tích lũy phổ biến 70 - 150 mm, có nơi trên 200 mm. Cuối tháng 11 và đầu tháng 12 có khả năng xuất hiện một đợt mưa diện rộng kéo dài 3 - 5 ngày.

Tuy nhiên, tổng lượng mưa tháng 11 và 12/2026 dự báo chỉ đạt khoảng 60 - 90% trung bình nhiều năm. Nguy cơ thiếu hụt lượng mưa có thể tiếp tục trong những tháng đầu năm 2027, tiềm ẩn tình trạng thiếu nước cục bộ. Đặc biệt, nắng nóng năm 2027 tại Huế có khả năng xuất hiện sớm hơn trung bình nhiều năm khoảng 7 - 10 ngày, với mức độ gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm và năm 2026.

Những dự báo này đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn nước, nhất là phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt. Chất lượng dự báo khí tượng thủy văn vì vậy không chỉ quyết định hiệu quả ứng phó thiên tai trước mắt mà còn góp phần quan trọng vào hoạch định kế hoạch sản xuất, điều tiết hồ chứa và bảo đảm an ninh nguồn nước.

Chủ tịch UBND thành phố Huế Lê Trí Thanh phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc

Chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo: Động lực nâng cao chất lượng dự báo

Ghi nhận những nỗ lực của Đài Khí tượng Thủy văn thành phố Huế, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh nhấn mạnh, với đặc thù địa hình đa dạng, hệ thống sông ngòi, đầm phá, vùng ven biển và miền núi, Huế đang đối mặt với nhiều thách thức trước tác động của biến đổi khí hậu. Do đó, thông tin khí tượng thủy văn phải được xem là nguồn dữ liệu đầu vào quan trọng trong xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển dài hạn cũng như công tác chỉ đạo, điều hành thường xuyên.

Chủ tịch UBND thành phố đề nghị Đài kết hợp các nguồn thông tin chính thống, kinh nghiệm thực tiễn và dữ liệu quan trắc để nâng cao độ chính xác của dự báo ở mức cao nhất có thể. Bên cạnh bản tin chung, cần nghiên cứu xây dựng các bản tin chuyên đề theo từng khu vực, tập trung cảnh báo ngập lụt tại đô thị trung tâm và vùng thấp trũng; thời tiết nguy hiểm ảnh hưởng đến tàu thuyền tại vùng ven biển, cửa biển Thuận An; nguy cơ mưa lớn, sạt lở tại Nam Đông, A Lưới và khu vực phía tây nam thành phố.

Đặc biệt, việc gắn công tác dự báo với yêu cầu bảo vệ đô thị di sản Huế trước tác động của mưa, lũ, nắng nóng cần được quan tâm. Thông tin cảnh báo phải sát thực tế từng địa bàn, dễ tiếp cận, kịp thời đến người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số tại khu vực miền núi.

Một trong những định hướng đáng chú ý là chủ động chia sẻ, cập nhật dữ liệu quan trắc vào hệ thống Trung tâm điều hành thông minh của thành phố, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu dùng chung. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực khí tượng thủy văn, tăng cường khả năng kết nối, phân tích và khai thác thông tin giữa các cơ quan, đơn vị.

Cùng với chuyển đổi số, việc nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích dữ liệu, nhận diện quy luật thời tiết và hỗ trợ dự báo được xác định là hướng đi cần thiết. Khi được tích hợp với dữ liệu quan trắc có chất lượng, công nghệ AI có thể hỗ trợ xử lý khối lượng thông tin lớn, nhận diện những biến động bất thường và nâng cao năng lực cảnh báo sớm. Tuy nhiên, công nghệ cần được triển khai phù hợp với điều kiện thực tiễn, bảo đảm dữ liệu đầu vào tin cậy và có sự kiểm chứng của đội ngũ chuyên môn.

Chủ tịch UBND thành phố thống nhất sự cần thiết hỗ trợ nguồn lực để nâng cấp máy móc, trang thiết bị và công nghệ cho Đài; đồng thời yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống hiện có, xác định rõ hạng mục cần bổ sung, thay thế, nâng cấp, xây dựng kế hoạch đầu tư có trọng tâm, tránh dàn trải, nhỏ lẻ.

Định hướng này cho thấy chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo không đơn thuần là đầu tư công nghệ mà cần được đặt trong tổng thể đổi mới năng lực quản trị, điều hành và phòng ngừa rủi ro thiên tai. Sự phối hợp thường xuyên giữa ngành khí tượng thủy văn, các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan sẽ quyết định hiệu quả khai thác dữ liệu, chuyển hóa thông tin dự báo thành hành động cụ thể.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động sâu rộng đến môi trường, sản xuất và đời sống, xây dựng hệ thống dự báo hiện đại, kết nối dữ liệu và chủ động cảnh báo sớm chính là đầu tư cho năng lực chống chịu của đô thị. Với Huế, đây còn là giải pháp thiết thực để bảo vệ tài nguyên nước, gìn giữ di sản, bảo đảm sinh kế người dân và thúc đẩy phát triển nông nghiệp thích ứng với khí hậu.