Nâng tầm nông sản Việt

Mô hình nông nghiệp hữu cơ đã không còn xa lạ, đó là phương thức canh tác không sử dụng hóa chất tổng hợp, thuốc trừ sâu hay phân bón hóa học, giúp bảo vệ môi trường, sức khỏe người sản xuất và người tiêu dùng.

Sản xuất xanh không chỉ gói gọn trong các khu công nghiệp, mà đã lan tỏa đến từng mảnh đất, hạt gạo... Ảnh minh họa.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, diện tích đất canh tác hữu cơ tại Việt Nam đã tăng từ 23.000 ha (năm 2016) lên hơn 100.000 ha (năm 2021) và dự kiến sẽ đạt 2,5% tổng diện tích đất nông nghiệp vào năm 2030. Điều này cho thấy, sự phát triển mạnh mẽ của nông nghiệp hữu cơ tại Việt Nam.

Cùng với đó, chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã trở thành một "cú hích" lớn. OCOP không chỉ khuyến khích sản xuất các sản phẩm đặc trưng của địa phương mà còn tập trung vào việc nâng cao chất lượng, gắn với các tiêu chí bền vững và an toàn vệ sinh thực phẩm.

Câu chuyện thành công của những sản phẩm OCOP như gạo hữu cơ Quế Lâm (Thừa Thiên Huế), dừa sáp Trà Vinh, hay bưởi da xanh Bến Tre đã chứng minh rằng, khi nông sản được sản xuất theo hướng xanh và có câu chuyện thương hiệu, nó sẽ tìm được vị thế xứng đáng trên thị trường.

Các sản phẩm được tạo ra đều mang trong mình giá trị của sự tử tế và trách nhiệm. Ảnh minh họa.

Cùng với đó, Hợp tác xã (HTX) đang đóng vai trò là một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị nông nghiệp xanh. HTX không chỉ là nơi tập hợp các hộ nông dân mà còn là cầu nối để họ tiếp cận công nghệ, thị trường và các chính sách hỗ trợ. Mô hình HTX sinh thái, với việc áp dụng các nguyên tắc tuần hoàn, tái sử dụng phế phẩm nông nghiệp, đang ngày càng được nhân rộng.

Đơn cử, tại một số HTX trồng lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long, thay vì đốt rơm rạ sau thu hoạch, các xã viên đã tận dụng để làm nấm rơm, làm phân bón hữu cơ, hoặc sản xuất thức ăn chăn nuôi. Mô hình này không chỉ giúp giảm ô nhiễm môi trường mà còn tạo ra nguồn thu nhập bổ sung đáng kể. Tuy nhiên, sự phát triển của các HTX sinh thái vẫn còn nhiều thách thức. Nhiều HTX còn thiếu vốn, công nghệ và khả năng quản trị.

Các sản phẩm xanh ngày càng được người tiêu dùng lựa chọn. Ảnh minh họa.

Chính sách là “đòn bẩy” thúc đẩy nông nghiệp xanh

Để “mở cánh cửa” cho nông nghiệp xanh, vai trò của chính sách là không thể thiếu. Một hệ thống chính sách đồng bộ, từ việc ban hành các tiêu chuẩn sản xuất hữu cơ, OCOP, đến các chính sách ưu đãi về vốn, thuế, đất đai, sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho doanh nghiệp và nông dân.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, mặc dù diện tích canh tác hữu cơ đã tăng lên hơn 100.000 ha, nhưng tốc độ tăng trưởng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Nguyên nhân chính là do thiếu các cơ chế hỗ trợ cụ thể, khiến chi phí sản xuất hữu cơ vẫn cao hơn khoảng 15 - 20% so với nông nghiệp truyền thống, làm giảm sức cạnh tranh trên thị trường nội địa.

Diện tích canh tác theo hướng hữu cơ ngày càng tăng. Ảnh minh họa.

Về phía người tiêu dùng, chính sách cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức về sản phẩm xanh. Một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) năm 2023 cho thấy, chỉ khoảng 30% người tiêu dùng sẵn sàng chi trả cao hơn cho sản phẩm hữu cơ khi chưa có sự đảm bảo rõ ràng về nguồn gốc và chất lượng.

Điều này cho thấy vai trò quan trọng của các chính sách quảng bá và truyền thông. Bằng cách khuyến khích các kênh phân phối nông sản hữu cơ, các chương trình quảng bá và truyền thông, chính phủ sẽ giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận và tin tưởng hơn vào các sản phẩm này, từ đó tạo ra một thị trường ổn định cho người sản xuất.

Tiến sĩ Nguyễn Thanh Tùng, một chuyên gia kinh tế, nhận định, sản xuất xanh không phải là một lựa chọn, mà là một hướng đi tất yếu. Để nền nông nghiệp Việt Nam có thể cạnh tranh trên thị trường quốc tế, chúng ta cần một chiến lược tổng thể, trong đó chính sách là yếu tố then chốt.

Chính phủ cần tạo ra một môi trường thuận lợi để doanh nghiệp và nông dân có thể tự tin đầu tư vào nông nghiệp xanh, ví dụ như thông qua các chính sách tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi, hoặc xây dựng các khu nông nghiệp công nghệ cao dành riêng cho sản xuất hữu cơ.

Nông nghiệp xanh mở ra một kỷ nguyên mới cho nền nông nghiệp. Ảnh minh họa.

Nông nghiệp xanh không chỉ là câu chuyện của năng suất hay chất lượng sản phẩm, mà còn là câu chuyện về trách nhiệm, về tầm nhìn. Những chính sách đúng đắn sẽ là tia lửa thắp lên ngọn lửa đam mê, là "ngọn hải đăng" soi đường cho hàng triệu nông dân, doanh nghiệp.

Điều đó khẳng định rằng, Việt Nam không chỉ là "bếp ăn của thế giới" mà còn là một "bếp ăn tử tế", nơi mỗi sản phẩm được tạo ra đều là sự kết tinh của tâm huyết, khoa học và lòng trắc ẩn. Đây chính là con đường để nền nông nghiệp Việt Nam vươn mình, không chỉ đủ sức cạnh tranh mà còn trở thành niềm tự hào trên bản đồ thế giới.