Du lịch Hôi An không thể bỏ qua thưởng thức món Cao lầu

Cái tên "Cao Lầu" gợi lên một sự tò mò về nguồn gốc. Theo nhiều giai thoại, món ăn này xuất hiện từ thế kỷ XVII-XVIII, thời kỳ Hội An là một thương cảng sầm uất, nơi giao thương của nhiều nền văn hóa trên thế giới. Các thương nhân người Hoa, Nhật Bản, và cả phương Tây đã mang đến đây những nguyên liệu và kỹ thuật chế biến riêng, hòa quyện với ẩm thực bản địa, tạo nên những món ăn độc đáo, trong đó có Cao Lầu. Cái tên "Cao Lầu" có lẽ xuất phát từ việc các nhà hàng thời bấy giờ thường đặt món ăn này ở lầu cao để thu hút khách, hoặc đơn giản là thực khách thường ngồi ở lầu cao để thưởng thức món ăn này, vừa ngắm nhìn phố phường tấp nập.

Điều làm nên sự đặc biệt và độc đáo của Cao Lầu chính là sợi mì. Sợi mì Cao Lầu không giống bất kỳ loại mì nào khác. Nó có màu vàng sậm đặc trưng, dai nhưng không bở, mềm nhưng vẫn giữ được độ sần sật khi nhai. Bí quyết làm nên sợi mì "có một không hai" này nằm ở quy trình chế biến công phu và nguyên liệu đặc biệt. Gạo để làm mì phải là loại gạo lúa nước được trồng trên vùng đất màu mỡ quanh Hội An.

Gạo được ngâm kỹ trong nước tro củi lấy từ một số loại cây đặc biệt ở vùng Cù Lao Chàm, sau đó xay thành bột mịn. Quá trình nhồi bột và cán sợi cũng đòi hỏi kinh nghiệm và sự khéo léo của người thợ. Điều quan trọng nhất là nước dùng để nhồi bột phải là nước giếng Bá Lễ, một giếng cổ nổi tiếng ở Hội An với nguồn nước trong lành, mát lạnh và có độ kiềm đặc trưng, được cho là yếu tố then chốt tạo nên hương vị và kết cấu đặc biệt của sợi mì Cao Lầu.

Ngoài sợi mì, các thành phần khác của Cao Lầu cũng góp phần tạo nên hương vị hấp dẫn. Thông thường, một tô Cao Lầu bao gồm sợi mì, thịt xíu (thịt heo được ướp gia vị và nướng), da heo chiên giòn (tốp mỡ), rau sống (thường là giá đỗ, xà lách, rau thơm), và một ít nước dùng sền sệt, đậm đà. Thịt xíu Cao Lầu thường được làm từ thịt thăn heo, ướp với ngũ vị hương, xì dầu, đường, tỏi, hành và một số gia vị bí truyền khác. Sau khi ướp kỹ, thịt được nướng trên than hoa hoặc trong lò đến khi chín vàng, có mùi thơm đặc trưng và vị đậm đà. Da heo chiên giòn được cắt thành miếng nhỏ, phồng rộp, tạo độ giòn rụm thú vị khi ăn.

Rau sống ăn kèm với Cao Lầu rất đa dạng, mang đến sự tươi mát và cân bằng hương vị. Giá đỗ trắng giòn, xà lách tươi xanh, rau thơm các loại như húng quế, rau răm... tất cả hòa quyện tạo nên một tổng thể hài hòa. Nước dùng Cao Lầu thường có màu nâu sẫm, sền sệt, được ninh từ xương heo và một số gia vị đặc biệt. Nước dùng không nhiều như bún hay phở mà chỉ vừa đủ để thấm đều vào sợi mì và các nguyên liệu khác, tạo nên một hương vị đậm đà, khó quên.

Cách thưởng thức Cao Lầu cũng rất đặc biệt. Người Hội An thường trộn đều tất cả các thành phần trong tô, từ sợi mì, thịt xíu, tóp mỡ đến rau sống và một chút nước dùng, sau đó từ từ cảm nhận hương vị. Sợi mì dai ngon, thịt xíu đậm đà, tóp mỡ giòn rụm, rau sống tươi mát, tất cả hòa quyện trong thứ nước dùng sánh quyện, tạo nên một bản giao hưởng hương vị độc đáo, đánh thức mọi giác quan.

Cao Lầu không chỉ là một món ăn mà còn là một chứng nhân lịch sử, một phần không thể tách rời của đời sống văn hóa Hội An. Nó mang trong mình sự giao thoa của nhiều nền văn hóa, là kết quả của quá trình hình thành và phát triển của thương cảng cổ xưa này. Đến Hội An, dạo bước trên những con phố cổ kính, ngắm nhìn những ngôi nhà rêu phong, và thưởng thức một tô Cao Lầu, du khách như được sống chậm lại, cảm nhận được nhịp điệu thanh bình và hương vị đặc trưng của phố Hội.

Ngày nay, dù Hội An đã trở thành một điểm du lịch nổi tiếng, Cao Lầu vẫn giữ được vị thế quan trọng trong lòng người dân địa phương và du khách. Nhiều quán Cao Lầu gia truyền vẫn miệt mài chế biến món ăn này theo công thức cổ truyền, giữ gìn hương vị đặc trưng qua bao thế hệ. Thưởng thức Cao Lầu không chỉ là thưởng thức một món ăn ngon mà còn là trải nghiệm một phần lịch sử, văn hóa và tâm hồn của người Hội An.

Để bảo tồn và phát huy giá trị của Cao Lầu, chính quyền địa phương và cộng đồng đã có nhiều nỗ lực trong việc quảng bá, giới thiệu món ăn này đến du khách trong và ngoài nước. Các lễ hội ẩm thực, các chương trình truyền hình, báo chí đã góp phần đưa Cao Lầu trở thành một biểu tượng ẩm thực của Việt Nam.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, cũng có những thách thức đặt ra trong việc bảo tồn hương vị truyền thống của Cao Lầu. Việc tìm kiếm nguồn nguyên liệu đặc biệt như nước giếng Bá Lễ, tro củi từ các loại cây quý ngày càng khó khăn. Sự thay đổi trong lối sống và khẩu vị của người dân cũng có thể ảnh hưởng đến nhu cầu và cách thưởng thức món ăn này. Do đó, việc bảo tồn Cao Lầu không chỉ đơn thuần là giữ gìn công thức chế biến mà còn là bảo vệ nguồn nguyên liệu, truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ sau và không ngừng sáng tạo để món ăn này phù hợp với khẩu vị hiện đại mà vẫn giữ được bản sắc riêng.

Cao Lầu Hội An không chỉ là một món ăn ngon mà còn là một câu chuyện về sự giao thoa văn hóa, về lịch sử hình thành và phát triển của một thương cảng cổ kính. Mỗi sợi mì vàng óng, mỗi miếng thịt xíu đậm đà, mỗi cọng rau tươi mát đều mang trong mình hồn cốt của phố Hội, là hương vị không thể nào quên trong lòng mỗi du khách đã từng đặt chân đến nơi này. Thưởng thức Cao Lầu là một hành trình khám phá văn hóa, một trải nghiệm ẩm thực độc đáo, góp phần làm phong phú thêm ký ức về một Hội An yên bình và quyến rũ./.