Bàn thêm về trí khôn (智慧)

Đề án 885 15/02/2025 17:09

Phan Thế Hải

Theo dõi nnhc.vn trên

Công cuộc đốt lò vẫn đang được đảng và nhà nước duy trì với cường độ không giảm khiến nhiều quan chức cao cấp vướng vào lao lý. Cùng với đó là những khoản tiền thất thoát hàng ngàn tỷ đồng khiến bà con mắt tròn mắt dẹt.

Trí tuệ gửi gắm ý nghĩa sâu xa trong từng bộ.

Một câu hỏi được đặt ra là: các ông chức cao vọng trọng, học hàm học vị đầy mình sao vẫn vướng vào tham sân si để rồi phải vào lò? “Một ngày tù ngàn thu ở ngoài” Trí khôn của họ đâu hết rồi? Đời người làm báo, dẫu có nhiều mục đích khác nhau nhưng chung quy lại đều là những kẻ đi nhặt nhạnh trí khôn trong thiên hạ để rồi chia sẻ với cộng đồng. Ấy là những bài viết về các sự vật và hiện tượng trong cuộc sống.

Về chuyện trí khôn, trí tuệ xin được chia sẻ những hiểu biết hạn hẹp của mình. Trong tiếng Việt xưa, chữ Trí Khôn được viết là: 智慧, có thể hiểu là trí tuệ. Chữ trí thì đã rõ, giờ bàn một chút về chữ Tuệ 慧. Theo đó, chữ Tuệ có hai bộ cơ bản: bộ thứ nhất là Tuế 彗 tức cái chổi quét nhà (Tuế tinh 彗星: sao chổi). Tiếp theo là bộ Tâm (心).

Người xưa thường nói: “Nếu tâm không tốt, còn nhiều bụi bặm dơ bẩn, không dùng cái chổi để quét dọn sạch sẽ không có Khôn.” Người miền Nam thường dùng chữ Huệ, và có khi dùng cả Tuệ và Huệ. Thí dụ: trí tuệ, Lục tổ Huệ Năng, phước huệ song tu, giới định tuệ,… Nay nói theo cách dân giã ấy là Trí khôn. Tuệ 慧 (bộ Tâm): sáng trí, hiểu biết tường tận. Đây là chữ thường thấy nhất trong kinh sách (trí tuệ, tuệ nhãn, tuệ giác, v.v.).

Nói về trí khôn hay trí tuệ người ta thường liên hệ đến sự hiểu biết, thông minh, thông thái dùng trong kinh sách, chữ Trí (智) và Minh (明) dựa theo bộ Nhật, nghĩa là đầu óc phải sáng chói như mặt trời. Còn chữ Tuệ lại dựa vào bộ Tâm. Phải chăng đây là một dụng ý uyên thâm của các cao nhân ngày xưa khi sáng tạo ra loại chữ tượng hình. Nếu tâm không tốt, còn nhiều bụi bặm dơ bẩn, không dùng cái chổi để quét dọn sạch sẽ, thì làm sao có tuệ, có khôn?

Người xưa nói: “Tĩnh năng sinh tuệ” (tĩnh lặng có thể sinh ra trí tuệ). Tĩnh lặng có nghĩa là trong lòng không còn những xao động, lòng trong như nước tĩnh tĩnh không động niệm. Làm thế nào để có thể giữ cho tâm trí như nước mà không có bất kỳ sự tạp niệm nào? Trước hết, đem tất cả những ích kỷ và ham muốn đã hình thành tẩy sạch nó đi, để đạt được tĩnh thực sự.

Khi đạt đến cái đích này thì “trí tuệ” được sinh ra, cũng tức là đã “khai tuệ”, “khai ngộ” rồi. Trí tuệ là khả năng nhận thức, học hỏi, hiểu biết và áp dụng kiến thức để giải quyết vấn đề, thích nghi với môi trường. Trí tuệ bao gồm tư duy logic, sáng tạo, khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá thông tin. Người có trí tuệ thường có kiến thức sâu rộng, tư duy sắc bén và khả năng đưa ra quyết định đúng đắn. Cứ như quan niệm của người xưa thì các quan chức vì tham lam mà vướng lao lý không thể gọi là có tuệ hay có khôn./.

Tags:

Bàn thêm một chút về trí khôn (智慧)

Bài liên quan

CÁC TIN BÀI KHÁC

Xây dựng mạng lưới lãnh đạo tiên phong cho nông nghiệp sinh thái và hữu cơ Việt Nam

Ảnh 07/05/2026 12:49

Ngày 7/5, tại Hà Nội, Khóa tập huấn Lãnh đạo Nông nghiệp Sinh thái và Hữu cơ (AOLC) chính thức khai mạc với sự phối hợp tổ chức của Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam, IFOAM Organics International và Naturland. Chương trình quy tụ 27 học viên được tuyển chọn từ gần 70 hồ sơ trên cả nước, hướng tới xây dựng mạng lưới những nhân tố tiên phong thúc đẩy nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ và hệ thống thực phẩm bền vững tại Việt Nam.

Mã số vùng trồng: "Giấy thông hành" cho Nông sản Việt vươn xa

Tiêu chuẩn hữu cơ 07/05/2026 09:49

Trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, nông nghiệp Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp". Một trong những yếu tố then chốt, đóng vai trò là "bệ đỡ" vững chắc để nông sản Việt vượt qua các rào cản kỹ thuật khắt khe và tiến quân vào các thị trường cao cấp chính là Mã số vùng trồng (MSVT).

Hiện trạng phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Việt Nam

Nghiên cứu trao đổi 06/05/2026 14:26

Với lịch sử canh tác hữu cơ đã hình thành từ lâu, nông nghiệp Việt Nam là ngành có lợi thế so sánh bởi tính đa dạng và quy mô sản lượng, chất lượng hàng đầu thế giới. Cùng với đó, các nông sản có nhiều tiềm năng nhưng chưa được khai thác hợp lý, đặc biệt là thủy sản, rau quả và dược liệu, song do cơ chế chính sách và đầu tư quảng bá xúc tiến thương mại, khả năng ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ vào sản xuất hữu cơ còn hạn chế, diện tích nông nghiệp hữu cơ ở Việt Nam còn chưa khai thác hết tiềm năng.

Thực hành tiết kiệm là để phát triển

Nghiên cứu trao đổi 06/05/2026 09:58

Tiết kiệm là một trong những đức tính quan trọng của con người, đặc biệt trong xã hội hiện đại với nhiều biến động về kinh tế và môi trường. Không chỉ đơn thuần là việc giảm chi tiêu hay cất giữ tiền bạc, tiết kiệm còn là một lối sống, một tư duy giúp cá nhân và xã hội phát triển bền vững.

Chấm phá xu hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ trên thế giới

Nghiên cứu trao đổi 03/05/2026 12:28

Các nguyên tắc sản xuất nông nghiệp hữu cơ được quy định trong tiêu chuẩn của IFOAM, với mục tiêu đảm bảo hệ sinh thái cây trồng, vật nuôi, tạo ra những sản phẩm có chất lượng an toàn với người sử dụng, đem lại hiệu quả kinh tế, duy trì và nâng cao độ màu mỡ của đất.

Chất thải chăn nuôi lan vi khuẩn kháng kháng sinh vào nông sản, gia tăng rủi ro an toàn thực phẩm

Nghiên cứu trao đổi 03/05/2026 09:40

Nghiên cứu mới cho thấy vi khuẩn kháng kháng sinh từ chất thải gia cầm có thể lan sang rau trồng trên đất bón phân chuồng, đặt ra thách thức lớn cho sản xuất nông nghiệp bền vững. Nếu quản lý chất thải không được cải thiện, nguy cơ mất an toàn thực phẩm và giảm giá trị nông sản có thể gia tăng trong những năm tới.

Nikolai Ivanovich Vavilov: Bi kịch của một nhà khoa học

Nghiên cứu trao đổi 29/04/2026 17:26

Trong lịch sử nông nghiệp và khoa học thế giới, có những con người đã dành cả cuộc đời để tìm kiếm, gìn giữ và bảo vệ nguồn sống cho nhân loại. Một trong những nhân vật như vậy là Nikolai Ivanovich Vavilov (1887-1943) - nhà thực vật học và di truyền học người Nga, người được nhiều nhà khoa học tôn vinh là “cha đẻ của các loại hạt giống”. Những nghiên cứu và cống hiến của ông đã đặt nền móng cho khoa học chọn giống hiện đại và cho công tác bảo tồn nguồn gen cây trồng trên toàn thế giới. Cuộc đời ông là tấm gương phản chiếu về đam mê khoa học, dù trong hoàn cảnh nào cũng tin vào chân lý.

Keo đất - "Cốt lõi" của các phản ứng hóa học trong đất

Nghiên cứu trao đổi 29/04/2026 09:32

Trong khoa học nghiên cứu về đất, việc hiểu rõ các khái niệm về keo đất, độ phì nhiêu và khả năng trao đổi ion là chìa khóa để quản lý dinh dưỡng cây trồng bền vững. Đây là những "cỗ máy" thầm lặng quyết định sự sống của cây trồng và hiệu quả của các mô hình nông nghiệp hữu cơ.

Hướng đi bền vững từ mô hình biến chất thải chăn nuôi thành phân bón hữu cơ ở Hải Phòng

Chế phẩm sinh học 28/04/2026 09:38

Sự kết hợp giữa công nghệ xử lý chất thải hiện đại và quy trình canh tác hữu cơ không chỉ giúp giải quyết bài toán ô nhiễm tại các vùng chăn nuôi trọng điểm của Hải Phòng mà còn mở ra hướng đi bền vững cho nền nông nghiệp tuần hoàn.

Tác hại của việc sử dụng phân chuồng tươi trong nông nghiệp

Tiêu chuẩn hữu cơ 27/04/2026 13:34

Trong sản xuất nông nghiệp truyền thống, phân chuồng luôn được xem là nguồn dinh dưỡng quý giá, giúp cải tạo đất và nuôi dưỡng cây trồng một cách tự nhiên. Tuy nhiên, không phải cứ có phân chuồng là có thể sử dụng ngay. Một sai lầm khá phổ biến của nhiều người trồng trọt là bón phân chuồng chưa hoai mục cho cây, với suy nghĩ “càng tươi càng tốt”. Thực tế, điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro và có thể gây hại cho cây trồng cũng như môi trường.

So sánh thú vị giữa nông nghiệp Hoa Kỳ và Việt Nam

Nghiên cứu trao đổi 27/04/2026 13:28

Nông nghiệp luôn là nền tảng của mọi nền kinh tế, nhưng cách tổ chức sản xuất và hiệu quả giữa các quốc gia lại rất khác nhau. Trường hợp của Hoa Kỳ và Việt Nam là một ví dụ điển hình: cùng sản xuất ngũ cốc, nhưng quy mô, năng suất và vai trò trên thị trường thế giới lại có sự chênh lệch đáng kể. Sự khác biệt này không chỉ phản ánh điều kiện tự nhiên mà còn thể hiện trình độ phát triển, mức độ cơ giới hóa và tư duy tổ chức sản xuất.

Phát triển chăn nuôi hữu cơ gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm: Hướng đi từ thực tiễn

Tiêu chuẩn hữu cơ 27/04/2026 06:07

Khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm và sức khỏe, chăn nuôi hữu cơ không còn là xu hướng nhất thời mà đang trở thành hướng đi tất yếu của ngành nông nghiệp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, chỉ sản xuất hữu cơ thôi chưa đủ. Việc gắn sản xuất với xây dựng thương hiệu sản phẩm mới là chìa khóa để nâng cao giá trị, mở rộng thị trường và tạo sinh kế bền vững cho người chăn nuôi.

XEM THÊM