Bàn thêm về trí khôn (智慧)

Đề án 885 15/02/2025 17:09

Phan Thế Hải

Theo dõi nnhc.vn trên

Công cuộc đốt lò vẫn đang được đảng và nhà nước duy trì với cường độ không giảm khiến nhiều quan chức cao cấp vướng vào lao lý. Cùng với đó là những khoản tiền thất thoát hàng ngàn tỷ đồng khiến bà con mắt tròn mắt dẹt.

Trí tuệ gửi gắm ý nghĩa sâu xa trong từng bộ.

Một câu hỏi được đặt ra là: các ông chức cao vọng trọng, học hàm học vị đầy mình sao vẫn vướng vào tham sân si để rồi phải vào lò? “Một ngày tù ngàn thu ở ngoài” Trí khôn của họ đâu hết rồi? Đời người làm báo, dẫu có nhiều mục đích khác nhau nhưng chung quy lại đều là những kẻ đi nhặt nhạnh trí khôn trong thiên hạ để rồi chia sẻ với cộng đồng. Ấy là những bài viết về các sự vật và hiện tượng trong cuộc sống.

Về chuyện trí khôn, trí tuệ xin được chia sẻ những hiểu biết hạn hẹp của mình. Trong tiếng Việt xưa, chữ Trí Khôn được viết là: 智慧, có thể hiểu là trí tuệ. Chữ trí thì đã rõ, giờ bàn một chút về chữ Tuệ 慧. Theo đó, chữ Tuệ có hai bộ cơ bản: bộ thứ nhất là Tuế 彗 tức cái chổi quét nhà (Tuế tinh 彗星: sao chổi). Tiếp theo là bộ Tâm (心).

Người xưa thường nói: “Nếu tâm không tốt, còn nhiều bụi bặm dơ bẩn, không dùng cái chổi để quét dọn sạch sẽ không có Khôn.” Người miền Nam thường dùng chữ Huệ, và có khi dùng cả Tuệ và Huệ. Thí dụ: trí tuệ, Lục tổ Huệ Năng, phước huệ song tu, giới định tuệ,… Nay nói theo cách dân giã ấy là Trí khôn. Tuệ 慧 (bộ Tâm): sáng trí, hiểu biết tường tận. Đây là chữ thường thấy nhất trong kinh sách (trí tuệ, tuệ nhãn, tuệ giác, v.v.).

Nói về trí khôn hay trí tuệ người ta thường liên hệ đến sự hiểu biết, thông minh, thông thái dùng trong kinh sách, chữ Trí (智) và Minh (明) dựa theo bộ Nhật, nghĩa là đầu óc phải sáng chói như mặt trời. Còn chữ Tuệ lại dựa vào bộ Tâm. Phải chăng đây là một dụng ý uyên thâm của các cao nhân ngày xưa khi sáng tạo ra loại chữ tượng hình. Nếu tâm không tốt, còn nhiều bụi bặm dơ bẩn, không dùng cái chổi để quét dọn sạch sẽ, thì làm sao có tuệ, có khôn?

Người xưa nói: “Tĩnh năng sinh tuệ” (tĩnh lặng có thể sinh ra trí tuệ). Tĩnh lặng có nghĩa là trong lòng không còn những xao động, lòng trong như nước tĩnh tĩnh không động niệm. Làm thế nào để có thể giữ cho tâm trí như nước mà không có bất kỳ sự tạp niệm nào? Trước hết, đem tất cả những ích kỷ và ham muốn đã hình thành tẩy sạch nó đi, để đạt được tĩnh thực sự.

Khi đạt đến cái đích này thì “trí tuệ” được sinh ra, cũng tức là đã “khai tuệ”, “khai ngộ” rồi. Trí tuệ là khả năng nhận thức, học hỏi, hiểu biết và áp dụng kiến thức để giải quyết vấn đề, thích nghi với môi trường. Trí tuệ bao gồm tư duy logic, sáng tạo, khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá thông tin. Người có trí tuệ thường có kiến thức sâu rộng, tư duy sắc bén và khả năng đưa ra quyết định đúng đắn. Cứ như quan niệm của người xưa thì các quan chức vì tham lam mà vướng lao lý không thể gọi là có tuệ hay có khôn./.

Tags:

Bàn thêm một chút về trí khôn (智慧)

Bài liên quan

CÁC TIN BÀI KHÁC

Khôi phục độ phì nhiêu cho đất - chìa khóa tăng năng suất

Nghiên cứu trao đổi 26/03/2026 10:13

Đất đai là nền tảng của nông nghiệp, nhưng không phải lúc nào đất cũng màu mỡ như ta mong muốn. Ở nhiều vùng nông thôn, đặc biệt là những khu vực canh tác lâu năm hoặc bị khai thác quá mức, tình trạng đất bạc màu đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại. Cải tạo đất bạc màu không chỉ là nhu cầu cấp thiết để duy trì năng suất cây trồng mà còn là giải pháp lâu dài để hướng tới nền nông nghiệp bền vững.

Kinh nghiệm nuôi gà con ít bệnh theo cách truyền thống

Nghiên cứu trao đổi 25/03/2026 15:58

Nuôi gà con là một khâu quan trọng quyết định thành công của cả quá trình chăn nuôi. Trong dân gian, ông bà ta từ lâu đã đúc kết nhiều kinh nghiệm quý báu, đơn giản nhưng hiệu quả, giúp gà con khỏe mạnh, ít bệnh tật và lớn nhanh. Những bí quyết này không chỉ dựa vào quan sát thực tế mà còn phù hợp với điều kiện nông hộ, dễ áp dụng và tiết kiệm chi phí.

Peptide kháng khuẩn: Vũ khí mới loại bỏ vi khuẩn Salmonella trên đàn gà

Chế phẩm sinh học 25/03/2026 09:36

Các nhà khoa học vừa phát hiện giải pháp thay thế kháng sinh bằng các peptide kháng khuẩn giúp tiêu diệt vi khuẩn Salmonella ở gia cầm, góp phần giải quyết tình trạng kháng thuốc và đảm bảo an toàn thực phẩm.

Nông nghiệp hữu cơ mở hướng phát triển bền vững và nâng tầm giá trị nông sản

Tiêu chuẩn hữu cơ 24/03/2026 08:00

Trong xu thế phát triển nông nghiệp xanh, an toàn và thân thiện với môi trường, tỉnh Quảng Ninh đang khẳng định vị thế tiên phong khi thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển đổi phương thức sản xuất theo mô hình hữu cơ. Chiến lược này không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ hệ sinh thái mà còn trực tiếp tạo ra những giá trị kinh tế vượt trội, xây dựng sinh kế vững chắc và an toàn cho người dân vùng mỏ.

Đánh thức giá trị bản địa, mở hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Lai Châu

Đề án 885 23/03/2026 14:38

Sáng 23/3, trong khuôn khổ chương trình kết nối hội viên và khảo sát vùng sản xuất hữu cơ tại tỉnh Lai Châu, đoàn công tác của Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam (VOAA) đã có chuyến khảo sát thực tế mô hình trồng lê và vùng chè tại phường Tân Phong, tỉnh Lai Châu. Từ câu chuyện ở vườn lê đến bài toán chuyển đổi canh tác tại đồi chè lâu năm, nhiều hướng mở đã được đặt ra cho phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với nâng giá trị sản phẩm và thị trường tiêu thụ.

Nghề nông ở Hoa Kỳ: Hiện đại, hiệu quả nhưng cũng đầy thách thức

Nghiên cứu trao đổi 23/03/2026 11:24

Nông nghiệp từ lâu đã đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nước Mỹ. Dù là một trong những quốc gia công nghiệp và công nghệ hàng đầu thế giới, nhưng nông nghiệp vẫn là nền tảng vững chắc của nền kinh tế. Nghề nông ở Hoa Kỳ không chỉ đơn thuần là công việc trồng trọt, chăn nuôi mà còn là một ngành sản xuất hiện đại, áp dụng khoa học - công nghệ cao, góp phần bảo đảm an ninh lương thực trong nước và cung cấp nông sản cho nhiều quốc gia trên thế giới.

Tầm quan trọng của Organic Matter đối với cây trồng

Tiêu chuẩn hữu cơ 22/03/2026 10:01

Trong nông nghiệp, khi nói đến độ màu mỡ của đất, người ta thường nhắc đến một yếu tố cốt lõi nhưng đôi khi bị xem nhẹ: chất hữu cơ. Đây chính là “linh hồn” của đất, quyết định đến khả năng nuôi dưỡng cây trồng một cách bền vững. Việc hiểu rõ vai trò của chất hữu cơ - hay Organic Matter (OM) - là nền tảng để xây dựng một nền nông nghiệp hiệu quả và thân thiện với môi trường.

Nuôi trồng thủy canh kết hợp trồng cây – nuôi cá (Aquaponics): Mô hình nông nghiệp sinh thái tuần hoàn

Tiêu chuẩn hữu cơ 21/03/2026 18:38

Trong bối cảnh tài nguyên thiên nhiên ngày càng suy giảm, ô nhiễm môi trường gia tăng và nhu cầu về thực phẩm an toàn không ngừng tăng cao, các mô hình nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn đang trở thành xu hướng phát triển tất yếu. Một trong những mô hình tiêu biểu là nuôi trồng thủy canh kết hợp trồng cây – nuôi cá (Aquaponics). Đây là mô hình tích hợp giữa nuôi trồng thủy sản và trồng cây không dùng đất, tạo thành một hệ sinh thái khép kín, vừa nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa thân thiện với môi trường.

Hành trình làm chủ công nghệ sản xuất phân compost tại Việt Nam

Chế phẩm sinh học 17/03/2026 09:39

Ngô Chí Thắng - Giám đốc Công ty TNHH Một Thành viên Liên hợp Khoa học - Công nghệ - Môi trường BIWASE - là một trong những nhà quản lý - kỹ sư tiêu biểu trong lĩnh vực môi trường đô thị và kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam.

Từ kiểm soát nguồn phát thải đến chuyển đổi mô hình phát triển cốt lõi của giảm phát thải

Nghiên cứu trao đổi 16/03/2026 16:55

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng trở thành thách thức toàn cầu, cụm từ “giảm phát thải” ngày càng được nhắc đến nhiều trong các chiến lược phát triển của các quốc gia, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế. Tuy nhiên, giảm phát thải không đơn thuần chỉ là cắt giảm lượng khí thải ra môi trường, mà sâu xa hơn, đó là quá trình chuyển đổi toàn diện về cách thức sản xuất, tiêu dùng và phát triển kinh tế. Hiểu đúng bản chất của giảm phát thải là điều kiện quan trọng để các quốc gia và doanh nghiệp xây dựng những giải pháp hiệu quả, hướng tới phát triển bền vững.

Tăng cường thu mua lúa gạo trong mùa vụ tránh “được mùa mất giá” cho nông dân

Nghiên cứu trao đổi 14/03/2026 10:41

Lúa gạo từ lâu đã gắn bó mật thiết với đời sống kinh tế - xã hội của Việt Nam. Không chỉ là nguồn lương thực chính của hơn 100 triệu dân, lúa gạo còn là mặt hàng xuất khẩu quan trọng, đóng góp lớn cho tăng trưởng nông nghiệp và an ninh lương thực toàn cầu.

Nền kinh tế và đời sống sẽ ảnh hưởng thế nào khi giá điện và xăng dầu tăng

Nghiên cứu trao đổi 11/03/2026 09:02

Trong nền kinh tế hiện đại, điện năng và xăng dầu được xem là hai loại “huyết mạch” của hoạt động sản xuất và đời sống. Hầu như mọi lĩnh vực từ công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ đến sinh hoạt hằng ngày của người dân đều phụ thuộc vào nguồn năng lượng này. Vì vậy, mỗi khi giá điện hoặc giá xăng dầu biến động, nền kinh tế thường chịu những tác động dây chuyền, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất, giá cả hàng hóa, sức mua của thị trường và tốc độ tăng trưởng kinh tế.

XEM THÊM