Bàn thêm về trí khôn (智慧)

Đề án 885 15/02/2025 17:09

Phan Thế Hải

Theo dõi nnhc.vn trên

Công cuộc đốt lò vẫn đang được đảng và nhà nước duy trì với cường độ không giảm khiến nhiều quan chức cao cấp vướng vào lao lý. Cùng với đó là những khoản tiền thất thoát hàng ngàn tỷ đồng khiến bà con mắt tròn mắt dẹt.

Trí tuệ gửi gắm ý nghĩa sâu xa trong từng bộ.

Một câu hỏi được đặt ra là: các ông chức cao vọng trọng, học hàm học vị đầy mình sao vẫn vướng vào tham sân si để rồi phải vào lò? “Một ngày tù ngàn thu ở ngoài” Trí khôn của họ đâu hết rồi? Đời người làm báo, dẫu có nhiều mục đích khác nhau nhưng chung quy lại đều là những kẻ đi nhặt nhạnh trí khôn trong thiên hạ để rồi chia sẻ với cộng đồng. Ấy là những bài viết về các sự vật và hiện tượng trong cuộc sống.

Về chuyện trí khôn, trí tuệ xin được chia sẻ những hiểu biết hạn hẹp của mình. Trong tiếng Việt xưa, chữ Trí Khôn được viết là: 智慧, có thể hiểu là trí tuệ. Chữ trí thì đã rõ, giờ bàn một chút về chữ Tuệ 慧. Theo đó, chữ Tuệ có hai bộ cơ bản: bộ thứ nhất là Tuế 彗 tức cái chổi quét nhà (Tuế tinh 彗星: sao chổi). Tiếp theo là bộ Tâm (心).

Người xưa thường nói: “Nếu tâm không tốt, còn nhiều bụi bặm dơ bẩn, không dùng cái chổi để quét dọn sạch sẽ không có Khôn.” Người miền Nam thường dùng chữ Huệ, và có khi dùng cả Tuệ và Huệ. Thí dụ: trí tuệ, Lục tổ Huệ Năng, phước huệ song tu, giới định tuệ,… Nay nói theo cách dân giã ấy là Trí khôn. Tuệ 慧 (bộ Tâm): sáng trí, hiểu biết tường tận. Đây là chữ thường thấy nhất trong kinh sách (trí tuệ, tuệ nhãn, tuệ giác, v.v.).

Nói về trí khôn hay trí tuệ người ta thường liên hệ đến sự hiểu biết, thông minh, thông thái dùng trong kinh sách, chữ Trí (智) và Minh (明) dựa theo bộ Nhật, nghĩa là đầu óc phải sáng chói như mặt trời. Còn chữ Tuệ lại dựa vào bộ Tâm. Phải chăng đây là một dụng ý uyên thâm của các cao nhân ngày xưa khi sáng tạo ra loại chữ tượng hình. Nếu tâm không tốt, còn nhiều bụi bặm dơ bẩn, không dùng cái chổi để quét dọn sạch sẽ, thì làm sao có tuệ, có khôn?

Người xưa nói: “Tĩnh năng sinh tuệ” (tĩnh lặng có thể sinh ra trí tuệ). Tĩnh lặng có nghĩa là trong lòng không còn những xao động, lòng trong như nước tĩnh tĩnh không động niệm. Làm thế nào để có thể giữ cho tâm trí như nước mà không có bất kỳ sự tạp niệm nào? Trước hết, đem tất cả những ích kỷ và ham muốn đã hình thành tẩy sạch nó đi, để đạt được tĩnh thực sự.

Khi đạt đến cái đích này thì “trí tuệ” được sinh ra, cũng tức là đã “khai tuệ”, “khai ngộ” rồi. Trí tuệ là khả năng nhận thức, học hỏi, hiểu biết và áp dụng kiến thức để giải quyết vấn đề, thích nghi với môi trường. Trí tuệ bao gồm tư duy logic, sáng tạo, khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá thông tin. Người có trí tuệ thường có kiến thức sâu rộng, tư duy sắc bén và khả năng đưa ra quyết định đúng đắn. Cứ như quan niệm của người xưa thì các quan chức vì tham lam mà vướng lao lý không thể gọi là có tuệ hay có khôn./.

Tags:

Bàn thêm một chút về trí khôn (智慧)

Bài liên quan

CÁC TIN BÀI KHÁC

Giải pháp tạo nguồn thực phẩm sạch cho phát triển du lịch

Nghiên cứu trao đổi 11/04/2026 10:53

Hiện nay, ẩm thực ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên bản sắc của du lịch Việt Nam. Không chỉ dừng lại ở việc thưởng thức món ăn, du khách ngày nay quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất và mức độ an toàn của thực phẩm. Do đó cần nhìn nhận rõ vai trò, đánh giá đúng thực trạng nguồn cung thực phẩm sạch để có những giải pháp phát triển phù hợp.

Thuyết di truyền Mendel - Nền tảng của di truyền học hiện đại

Nghiên cứu trao đổi 10/04/2026 15:32

Thuyết di truyền của Gregor Mendel được xem là nền tảng của di truyền học hiện đại, mở ra một cách hiểu hoàn toàn mới về cách các đặc điểm sinh học được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Dù được công bố từ giữa thế kỷ XIX, những phát hiện của Mendel vẫn giữ nguyên giá trị khoa học và được ứng dụng rộng rãi trong nông nghiệp, y học và công nghệ sinh học ngày nay.

Du lịch xanh cần “chuẩn hóa” thực phẩm sạch

Nghiên cứu trao đổi 10/04/2026 11:08

Du lịch xanh không thể chỉ được đo bằng cảnh quan trong lành, vật liệu thân thiện với môi trường hay những khẩu hiệu giảm phát thải. Với du khách, “màu xanh” của một điểm đến còn nằm ngay trong bữa ăn hằng ngày - thực phẩm có an toàn hay không, có minh bạch nguồn gốc hay không, có được kiểm soát xuyên suốt từ vùng nguyên liệu đến bàn ăn hay không. Khi khái niệm “thực phẩm sạch” vẫn còn được hiểu theo nhiều cách khác nhau, việc chuẩn hóa từ tiêu chuẩn, chứng nhận đến truy xuất và hậu kiểm đang trở thành yêu cầu cấp thiết để du lịch xanh phát triển đúng nghĩa và bền vững.

Đảm bảo an toàn thực phẩm mùa lễ hội: Đồng bộ nhiều giải pháp

Nghiên cứu trao đổi 09/04/2026 10:58

Mùa lễ hội đầu năm luôn là thời điểm sôi động của đời sống văn hóa - xã hội tại Việt Nam. Từ các lễ hội truyền thống ở làng quê đến những sự kiện văn hóa, du lịch quy mô lớn, hàng triệu người dân và du khách cùng tham gia, kéo theo nhu cầu tiêu dùng thực phẩm tăng mạnh. Tuy nhiên, bên cạnh không khí vui tươi và giá trị văn hóa đặc sắc, vấn đề an toàn thực phẩm trong mùa lễ hội luôn là mối lo thường trực của xã hội. Trong bối cảnh lượng thực phẩm tiêu thụ lớn, hoạt động kinh doanh mang tính thời vụ và điều kiện kiểm soát còn nhiều hạn chế, nguy cơ mất an toàn thực phẩm có thể gia tăng nếu không có những giải pháp quản lý và nâng cao nhận thức kịp thời.

NIFAM góp phần thúc đẩy môi trường thực phẩm sạch tại Hà Nội

Hữu cơ và đời sống 09/04/2026 08:50

Không chỉ dừng ở một nghiên cứu liên ngành về dinh dưỡng, NIFAM đang từng bước đưa kiến thức về thực phẩm, dinh dưỡng và tiêu dùng có trách nhiệm đến gần hơn với cư dân đô thị Hà Nội. Thông qua các hoạt động kết nối người tiêu dùng với nông dân, với vùng sản xuất và với những chuyên gia trong lĩnh vực thực phẩm, chương trình góp phần cải thiện môi trường thực phẩm theo hướng minh bạch, an toàn và bền vững.

Chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững

Nghiên cứu trao đổi 07/04/2026 16:39

Sáng 07/4, UBND xã Yên Phú, tỉnh Tuyên Quang tổ chức Hội nghị tọa đàm định hướng chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững năm 2026. Tọa đàm không chỉ là dịp để địa phương xác định hướng đi mới cho sản xuất nông nghiệp, mà còn làm rõ thực trạng sản xuất nông, lâm nghiệp, chăn nuôi, thủy sản, chỉ ra những khó khăn, hạn chế và gợi mở các giải pháp phát huy tiềm năng, lợi thế địa phương trong giai đoạn tới.

Ngô, khoai, sắn - “bệ đỡ” thầm lặng của an ninh lương thực Việt Nam

Nghiên cứu trao đổi 07/04/2026 10:16

Ngô, khoai và sắn là ba loại cây trồng quen thuộc, gắn bó lâu đời với sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân Việt Nam. Không chỉ đóng vai trò là nguồn lương thực bổ sung, chúng còn góp phần quan trọng vào đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu, gia tăng dân số và những biến động khó lường của thị trường toàn cầu.

Nghị quyết mới của Chính phủ mở hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn

Nghiên cứu trao đổi 06/04/2026 17:59

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 85/NQ-CP ngày 4/4/2026 về Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 219-KL/TW, tiếp tục triển khai Nghị quyết số 19-NQ/TW khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đáng chú ý, nghị quyết tiếp tục nhấn mạnh định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, khuyến khích nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn, gắn với nâng cao giá trị gia tăng, bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống người dân nông thôn.

Từ rơm rạ đến nguyên liệu sinh học: Cuộc cách mạng xanh trong xử lý phế phẩm nông lâm nghiệp

Chế phẩm sinh học 05/04/2026 10:19

Với trữ lượng hàng tỷ tấn phát sinh mỗi năm, sinh khối lignocellulose từ phụ phẩm nông lâm nghiệp đang trở thành "vàng xanh" chiến lược. Việc ứng dụng AI và công nghệ sinh học hiện đại không chỉ phá bỏ rào cản kháng phân giải tự nhiên mà còn mở ra lộ trình công nghiệp hóa bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu Net Zero và kinh tế tuần hoàn.

Mô hình trồng rau thủy canh (Hydroponics) - Hướng đi hiệu quả của nông nghiệp công nghệ cao

Nghiên cứu trao đổi 04/04/2026 16:11

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, quỹ đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp và nhu cầu về thực phẩm an toàn ngày càng gia tăng, các mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đang trở thành xu hướng tất yếu. Trong số đó, mô hình trồng rau thủy canh (Hydroponics) được xem là giải pháp tiên tiến, giúp nâng cao năng suất, chất lượng nông sản và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Mạt gà - kẻ thù giấu mặt của nhà nông

Nghiên cứu trao đổi 03/04/2026 15:35

Trong chăn nuôi gia cầm, người nông dân thường quan tâm đến dịch bệnh lớn như cúm gia cầm, Newcastle hay tụ huyết trùng. Tuy nhiên, có một “kẻ thù” nhỏ bé nhưng vô cùng nguy hiểm, âm thầm gây thiệt hại kéo dài mà không phải ai cũng nhận ra kịp thời - đó chính là mạt gà.

Kết nối giải bài toán phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Sơn La

Tiêu chuẩn hữu cơ 03/04/2026 08:34

Trong khuôn khổ chuyến công tác của Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam (VOAA) tại tỉnh Sơn La, đoàn công tác đã đi tham quan, khảo sát thực tế tại một số hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp trên địa bàn. Từ mô hình cà phê đặc sản ở bản Sàng Nà Tre, vườn nho ở Chiềng Mung đến vùng chè hữu cơ tại Vân Hồ, hành trình thực địa cho thấy Sơn La đang có nhiều dư địa để phát triển nông nghiệp hữu cơ. Tuy nhiên, để các mô hình có thể phát triển hơn nữa, địa phương vẫn cần thêm lời giải về chứng nhận, liên kết thị trường, chế biến sâu và tổ chức chuỗi giá trị.

XEM THÊM