Bàn thêm về trí khôn (智慧)

Đề án 885 15/02/2025 17:09

Phan Thế Hải

Theo dõi nnhc.vn trên

Công cuộc đốt lò vẫn đang được đảng và nhà nước duy trì với cường độ không giảm khiến nhiều quan chức cao cấp vướng vào lao lý. Cùng với đó là những khoản tiền thất thoát hàng ngàn tỷ đồng khiến bà con mắt tròn mắt dẹt.

Trí tuệ gửi gắm ý nghĩa sâu xa trong từng bộ.

Một câu hỏi được đặt ra là: các ông chức cao vọng trọng, học hàm học vị đầy mình sao vẫn vướng vào tham sân si để rồi phải vào lò? “Một ngày tù ngàn thu ở ngoài” Trí khôn của họ đâu hết rồi? Đời người làm báo, dẫu có nhiều mục đích khác nhau nhưng chung quy lại đều là những kẻ đi nhặt nhạnh trí khôn trong thiên hạ để rồi chia sẻ với cộng đồng. Ấy là những bài viết về các sự vật và hiện tượng trong cuộc sống.

Về chuyện trí khôn, trí tuệ xin được chia sẻ những hiểu biết hạn hẹp của mình. Trong tiếng Việt xưa, chữ Trí Khôn được viết là: 智慧, có thể hiểu là trí tuệ. Chữ trí thì đã rõ, giờ bàn một chút về chữ Tuệ 慧. Theo đó, chữ Tuệ có hai bộ cơ bản: bộ thứ nhất là Tuế 彗 tức cái chổi quét nhà (Tuế tinh 彗星: sao chổi). Tiếp theo là bộ Tâm (心).

Người xưa thường nói: “Nếu tâm không tốt, còn nhiều bụi bặm dơ bẩn, không dùng cái chổi để quét dọn sạch sẽ không có Khôn.” Người miền Nam thường dùng chữ Huệ, và có khi dùng cả Tuệ và Huệ. Thí dụ: trí tuệ, Lục tổ Huệ Năng, phước huệ song tu, giới định tuệ,… Nay nói theo cách dân giã ấy là Trí khôn. Tuệ 慧 (bộ Tâm): sáng trí, hiểu biết tường tận. Đây là chữ thường thấy nhất trong kinh sách (trí tuệ, tuệ nhãn, tuệ giác, v.v.).

Nói về trí khôn hay trí tuệ người ta thường liên hệ đến sự hiểu biết, thông minh, thông thái dùng trong kinh sách, chữ Trí (智) và Minh (明) dựa theo bộ Nhật, nghĩa là đầu óc phải sáng chói như mặt trời. Còn chữ Tuệ lại dựa vào bộ Tâm. Phải chăng đây là một dụng ý uyên thâm của các cao nhân ngày xưa khi sáng tạo ra loại chữ tượng hình. Nếu tâm không tốt, còn nhiều bụi bặm dơ bẩn, không dùng cái chổi để quét dọn sạch sẽ, thì làm sao có tuệ, có khôn?

Người xưa nói: “Tĩnh năng sinh tuệ” (tĩnh lặng có thể sinh ra trí tuệ). Tĩnh lặng có nghĩa là trong lòng không còn những xao động, lòng trong như nước tĩnh tĩnh không động niệm. Làm thế nào để có thể giữ cho tâm trí như nước mà không có bất kỳ sự tạp niệm nào? Trước hết, đem tất cả những ích kỷ và ham muốn đã hình thành tẩy sạch nó đi, để đạt được tĩnh thực sự.

Khi đạt đến cái đích này thì “trí tuệ” được sinh ra, cũng tức là đã “khai tuệ”, “khai ngộ” rồi. Trí tuệ là khả năng nhận thức, học hỏi, hiểu biết và áp dụng kiến thức để giải quyết vấn đề, thích nghi với môi trường. Trí tuệ bao gồm tư duy logic, sáng tạo, khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá thông tin. Người có trí tuệ thường có kiến thức sâu rộng, tư duy sắc bén và khả năng đưa ra quyết định đúng đắn. Cứ như quan niệm của người xưa thì các quan chức vì tham lam mà vướng lao lý không thể gọi là có tuệ hay có khôn./.

Tags:

Bàn thêm một chút về trí khôn (智慧)

Bài liên quan

CÁC TIN BÀI KHÁC

Phải có giải pháp mạnh với bữa ăn học đường

Nghiên cứu trao đổi 16/04/2026 14:58

Những ngày gần đây, câu chuyện bữa ăn học đường đang nóng lên khi hàng trăm học sinh tại TP.HCM xuất hiện triệu chứng nghi ngộ độc thực phẩm sau khi sử dụng suất ăn bán trú. Vụ việc không chỉ dừng lại ở một sự cố y tế, mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về những lỗ hổng kéo dài trong công tác quản lý an toàn thực phẩm, lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ em.

Đặc điểm hình thái giống đào Sớm Địa Linh tỉnh Thái Nguyên

Nghiên cứu trao đổi 15/04/2026 09:51

Giống đào Sớm Địa Linh (tại bản Váng, xã Địa Linh, huyện Ba Bể), nay là xã Chợ Rã, tỉnh Thái Nguyên có đặc điểm quả chín sớm nên ít bị sâu bệnh, cây 14 năm tuổi có năng suất cao, phẩm chất quả ngon, có vị ngọt pha chua hình dáng và mầu quả đẹp, có hương thơm, phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng. Giống đào Sớm Địa Linh thường bị một số đối tượng gây hại: sâu đục thân, sâu ăn lá, ruồi vàng hại quả và bệnh chảy gôm, thủng lá. Cần thường xuyên quan sát vườn cây, phát hiện và kịp thời phòng trừ. Địa phương cần có kế hoạch bảo tồn và phát triển giống đào Sớm Địa Linh góp phần phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Nghiên cứu xây dựng công thức ủ thân chuối thải loại sau thu hoạch thành phân bón hữu cơ chất lượng cao

Nghiên cứu trao đổi 14/04/2026 14:48

Nghiên cứu tập trung vào việc tận dụng thân chuối thải loại để sản xuất phân bón hữu cơ, góp phần giảm chất thải nông nghiệp tại Việt Nam. Nguyên liệu sử dụng trong nghiên cứu là thân chuối sau thu hoạch được lấy từ vườn chuối ogarnic của hộ gia đình chị Lê Tuyết Mai tại xã Xuyên Mộc, Thành phố Hồ Chí Minh.

Ẩm thực chay: Lựa chọn xanh hướng tới lối sống bền vững

Nghiên cứu trao đổi 14/04/2026 08:16

Sự quan tâm đến sức khỏe đang thúc đẩy xu hướng ăn chay trở nên phổ biến rộng rãi trong xã hội hiện đại. Tại các thành phố lớn, nhiều người tìm đến chế độ thuần ăn thực vật với kỳ vọng cải thiện sức khỏe và góp phần điều trị một số bệnh lý. Tuy nhiên, hành trình này thường đối mặt với những thách thức đáng kể, xuất phát từ sự thiếu hụt kiến thức và kinh nghiệm.

Công nghệ xanh và sinh học - Động lực cho tương lai phát triển

Nghiên cứu trao đổi 13/04/2026 08:56

Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với hàng loạt thách thức như biến đổi khí hậu, cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường và dịch bệnh toàn cầu, hai lĩnh vực Công nghệ xanh và Công nghệ sinh học đang nổi lên như những trụ cột chiến lược, định hình tương lai phát triển dài hạn của nhân loại. Không chỉ mang lại giải pháp cho các vấn đề cấp bách, hai lĩnh vực này còn mở ra một mô hình phát triển mới - hài hòa giữa kinh tế, môi trường và con người.

Triển khai thực hiện Chiến lược Sở hữu trí tuệ đến năm 2030: Động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển

Nghiên cứu trao đổi 11/04/2026 10:56

Trong bối cảnh kinh tế tri thức và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang phát triển mạnh mẽ, sở hữu trí tuệ (SHTT) ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Giải pháp tạo nguồn thực phẩm sạch cho phát triển du lịch

Nghiên cứu trao đổi 11/04/2026 10:53

Hiện nay, ẩm thực ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên bản sắc của du lịch Việt Nam. Không chỉ dừng lại ở việc thưởng thức món ăn, du khách ngày nay quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất và mức độ an toàn của thực phẩm. Do đó cần nhìn nhận rõ vai trò, đánh giá đúng thực trạng nguồn cung thực phẩm sạch để có những giải pháp phát triển phù hợp.

Thuyết di truyền Mendel - Nền tảng của di truyền học hiện đại

Nghiên cứu trao đổi 10/04/2026 15:32

Thuyết di truyền của Gregor Mendel được xem là nền tảng của di truyền học hiện đại, mở ra một cách hiểu hoàn toàn mới về cách các đặc điểm sinh học được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Dù được công bố từ giữa thế kỷ XIX, những phát hiện của Mendel vẫn giữ nguyên giá trị khoa học và được ứng dụng rộng rãi trong nông nghiệp, y học và công nghệ sinh học ngày nay.

Du lịch xanh cần “chuẩn hóa” thực phẩm sạch

Nghiên cứu trao đổi 10/04/2026 11:08

Du lịch xanh không thể chỉ được đo bằng cảnh quan trong lành, vật liệu thân thiện với môi trường hay những khẩu hiệu giảm phát thải. Với du khách, “màu xanh” của một điểm đến còn nằm ngay trong bữa ăn hằng ngày - thực phẩm có an toàn hay không, có minh bạch nguồn gốc hay không, có được kiểm soát xuyên suốt từ vùng nguyên liệu đến bàn ăn hay không. Khi khái niệm “thực phẩm sạch” vẫn còn được hiểu theo nhiều cách khác nhau, việc chuẩn hóa từ tiêu chuẩn, chứng nhận đến truy xuất và hậu kiểm đang trở thành yêu cầu cấp thiết để du lịch xanh phát triển đúng nghĩa và bền vững.

Đảm bảo an toàn thực phẩm mùa lễ hội: Đồng bộ nhiều giải pháp

Nghiên cứu trao đổi 09/04/2026 10:58

Mùa lễ hội đầu năm luôn là thời điểm sôi động của đời sống văn hóa - xã hội tại Việt Nam. Từ các lễ hội truyền thống ở làng quê đến những sự kiện văn hóa, du lịch quy mô lớn, hàng triệu người dân và du khách cùng tham gia, kéo theo nhu cầu tiêu dùng thực phẩm tăng mạnh. Tuy nhiên, bên cạnh không khí vui tươi và giá trị văn hóa đặc sắc, vấn đề an toàn thực phẩm trong mùa lễ hội luôn là mối lo thường trực của xã hội. Trong bối cảnh lượng thực phẩm tiêu thụ lớn, hoạt động kinh doanh mang tính thời vụ và điều kiện kiểm soát còn nhiều hạn chế, nguy cơ mất an toàn thực phẩm có thể gia tăng nếu không có những giải pháp quản lý và nâng cao nhận thức kịp thời.

NIFAM góp phần thúc đẩy môi trường thực phẩm sạch tại Hà Nội

Hữu cơ và đời sống 09/04/2026 08:50

Không chỉ dừng ở một nghiên cứu liên ngành về dinh dưỡng, NIFAM đang từng bước đưa kiến thức về thực phẩm, dinh dưỡng và tiêu dùng có trách nhiệm đến gần hơn với cư dân đô thị Hà Nội. Thông qua các hoạt động kết nối người tiêu dùng với nông dân, với vùng sản xuất và với những chuyên gia trong lĩnh vực thực phẩm, chương trình góp phần cải thiện môi trường thực phẩm theo hướng minh bạch, an toàn và bền vững.

Chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững

Nghiên cứu trao đổi 07/04/2026 16:39

Sáng 07/4, UBND xã Yên Phú, tỉnh Tuyên Quang tổ chức Hội nghị tọa đàm định hướng chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững năm 2026. Tọa đàm không chỉ là dịp để địa phương xác định hướng đi mới cho sản xuất nông nghiệp, mà còn làm rõ thực trạng sản xuất nông, lâm nghiệp, chăn nuôi, thủy sản, chỉ ra những khó khăn, hạn chế và gợi mở các giải pháp phát huy tiềm năng, lợi thế địa phương trong giai đoạn tới.

XEM THÊM