Hơn 2.000 doanh nghiệp Việt, chiếm 30% tổng lượng khí thải quốc gia, sẽ phải báo cáo lượng khí thải của mình - Ảnh minh họa.

Cộng đồng Không phát thải Châu Á (AZEC) vừa thống nhất áp dụng quy tắc chung về kiểm kê và báo cáo khí thải nhà kính từ năm 2029-2034, trùng với thời điểm thị trường tín chỉ carbon Việt Nam chính thức vận hành. Điều này đặt ra thách thức không nhỏ cho hơn 2.000 doanh nghiệp Việt, chiếm 30% tổng lượng khí thải quốc gia, sẽ phải báo cáo lượng khí thải của mình.

AZEC, với sự tham gia của các nước ASEAN, Nhật Bản và Úc, ra đời từ sáng kiến của Nhật Bản, hướng đến mục tiêu trung hòa carbon thông qua những con đường phù hợp với từng quốc gia. Kế hoạch hành động 10 năm của AZEC tập trung vào việc thiết lập thị trường tín chỉ carbon, đầu tư công nghệ sạch và thúc đẩy chuyển đổi năng lượng. Tuy nhiên, việc theo kịp các tiêu chuẩn giảm phát thải của Nhật Bản là một bài toán khó đối với các nước ASEAN. Nhật Bản đã có kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực này, với việc kiểm soát các chất gây ô nhiễm từ những năm 1960 và yêu cầu báo cáo khí nhà kính từ cuối những năm 1990.

Ngược lại, Việt Nam mới bắt đầu thực hiện kiểm kê khí thải thí điểm từ những năm 2000 và chính thức áp dụng quy định báo cáo khí thải từ năm 2022. Hiện tại, các cơ sở thải ra 3.000 tấn CO2 mỗi năm hoặc tiêu thụ 1.000 tấn dầu mỗi năm thuộc 6 lĩnh vực chính, bao gồm năng lượng, giao thông vận tải, xây dựng, công nghiệp, nông, lâm nghiệp và sử dụng đất, và xử lý chất thải, phải thực hiện báo cáo định kỳ.

Thách thức này càng rõ nét hơn khi xem xét đến ngành chăn nuôi. Với lượng khí thải nhà kính ngày càng tăng, ngành chăn nuôi đang đứng trước áp lực lớn. Nếu áp dụng quy định, khoảng 4.000 trang trại heo quy mô 3.000 con trở lên và các trang trại bò quy mô lớn sẽ phải chi trả thêm 100-150 triệu đồng mỗi năm cho việc kiểm kê và báo cáo khí thải.

Để đáp ứng yêu cầu của AZEC và thực hiện cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu, Việt Nam cần hành động quyết liệt trên nhiều mặt. Trước hết, cần hoàn thiện khung pháp lý về kiểm kê và báo cáo khí thải, đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch và khả thi. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, chuyên gia, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận công nghệ và kỹ thuật kiểm kê hiện đại. Việc tăng cường hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm từ các nước tiên tiến như Nhật Bản và Úc cũng đóng vai trò quan trọng. Cùng với đó, cần thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi xanh, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sản xuất sạch, năng lượng tái tạo, hướng đến nền kinh tế xanh.

Tín chỉ carbon nông nghiệp: Việt Nam 'chậm mà chắc', Ghana 'đi tắt đón đầu'

Nông dân Việt 'bán' carbon: Lợi cả đôi đường

Tín chỉ carbon: Cơ hội cho Việt Nam thúc đẩy sản xuất sản phẩm hữu cơ