Tỉnh Đắk Lắk đang có lợi thế và tiềm năng rất lớn để phát triển thị trường Carbon - Ảnh minh họa.

Những thuận lợi phát triển

Tỉnh Đắk Lắk có diện tích tự nhiên hơn 13 nghìn km2. Với tiềm năng, lợi thế về diện tích đất nông nghiệp rộng lớn, diện tích rừng rộng, đây được xem là một trong ưu thế để tỉnh phát triển thị trường carbon hàng đầu tại Việt Nam.

Về nông nghiệp, tỉnh Đắk Lắk có tổng diện tích cây trồng hơn 600.000 ha, trong đó diện tích cây hàng năm đạt trên 300.000 ha, cây lâu năm trên 350.000 ha, với nhiều cây trông đứng đầu cả nước như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, lúa… Việc áp dụng các phương pháp canh tác bền vững và giảm phát thải trong nông nghiệp có thể giúp Đắk Lắk có lợi từ cơ chế trao đổi Tín chỉ Carbon.

Về lâm nghiệp, Đắk Lắk có diện tích đất có rừng 497,235 ha, gồm rừng tự nhiên 411,930 ha; rừng trồng 85,304 ha, diện tích đất chưa có rừng 240, 047 ha và độ che phủ rừng đạt 38,04 %. Với diện tích rừng hiện có, tỉnh Đắk Lắk được đánh giá là nguồn hấp thụ và tích lũy Carbon để hình thành khối lượng lớn tín chỉ Carbon có thể mua bán, tạo tiềm năng kinh tế cho doanh nghiệp và người dân.

Tỉnh đã phối hợp với Cục Lâm nghiệp tổ chức 5 cuộc Hội thảo tham vấn các nội dung để triển khai thị trường tín chỉ Carbon tại tỉnh và các huyện Krông Bông, Lắk, M’ Drắk và Buôn Đôn.

Xác định đây là xu hướng phát triển thị trường Carbon hiện nay và trong tương lai, tỉnh Đắk Lắk đã đề xuất với Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho phép tỉnh triển khai Đề án thí điểm kinh doanh tín chỉ Carbon từ giảm phát thải nhà kính thông qua chống mất rừng và suy thoái rừng, quản lý bền vững tài nguyên rừng; bảo tồn, nâng cao trữ lượng Carbon rừng (REDD+). Tỉnh đã phối hợp với Cục Lâm nghiệp tổ chức 5 cuộc Hội thảo tham vấn các nội dung để triển khai thị trường tín chỉ Carbon tại tỉnh và các huyện Krông Bông, Lắk, M’ Drắk và Buôn Đôn. Đồng thời cung cấp tài liệu, số liệu hỗ trợ nghiên cứu đánh giá thị trường Carbon rừng là cơ sở đàm phán, triển khai thị trường Carbon.

Phối hợp với Công ty cổ phần Net Zero triển khai mô hình “Giải pháp lúa xanh giảm phát thải và tăng năng xuất” tại huyện Krông Ana với diện tích 4,2 ha. Triển khai dự án sản xuất ca cao theo phương thức canh tác nông nghiệp bền vững nhằm hỗ trợ phá triển sinh kế tại Việt Nam của công ty TNHH Puratos Grand - Place Việt Nam.

Đắk Lắk là một trong những vùng sản xuất nông nghiệp chủ lực, đặc biệt trong các lĩnh vực như cà phê và hồ tiêu. Việc áp dụng các phương pháp canh tác bền vững và giảm phát thải trong nông nghiệp có thể giúp tỉnh Đắk Lắk có lợi từ cơ chế trao đổi tín chỉ carbon. Trong bối cảnh toàn cầu chú ý đến việc giảm phát khí nhà kính, Đắk Lắk có thể trở thành một điểm đến thu hút các nguồn đầu tư quốc tế cho các dự án tín chỉ Cacbon.

Khó khăn, thách thức

Phần lớn các sản phẩm nông nghiệp tại Đắk Lắk vẫn sản xuất theo quy mô nhỏ lẻ, điều này tạo ra nhiều khó khăn trong việc triển khai các dự án tín chỉ carbon quy mô lớn.

Mặc dù tỉnh Đắk Lắk có nhiều lợi thế, tiềm năng, nhưng việc sự phát triển thị trường tín chỉ Carbon đang gặp phải những khó khăn thách thức. Phần lớn diện tích sản xuất nông lâm nghiệp chưa được quản lý theo các tiêu chuẩn quản lý bền vững, diện tích được tính tín chỉ Carbon mới triển khai bước đầu đang còn manh mún sơ khai.

Một trong những rào cản lớn nhất đối với sự phát triển thị trường tín chỉ Carbon tại Đắk Lắk là sự thiếu hụt kiến thức và nhận thức của người dân, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý về cách thức hoạt động và lợi ích của thị trường này. Chính vì vậy, việc nâng cao nhận thức về thị trường carbon, Tín chỉ Carbon và các quy trình tham gia vào thị trường này là rất quan trọng.

Ông Phạm Công Trí - Chuyên gia về cảnh quan bền vững, cố vấn kỹ thuật cao cấp chia sẻ: Thực hiện việc này trong giai đoạn này, các hộ nông dân, hợp tác xã hay doanh nghiệp khó có thể tự mình làm được.Vì vậy, nhà nước cũng cần có một công cụ chính sách để hỗ trợ về mặt kỹ thuật, phương pháp, cách làm. Thậm chí là hỗ trợ kể cả về mặt tín dụng, vì thay đổi một phương thức canh tác mới thì đối với các hộ nông dân nghèo nhất ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nếu không có chính sách hỗ trợ thì rất khó khăn

Mặc dù Chính phủ Việt Nam đang cố gắng xây dựng các chính sách liên kết đến thị trường carbon, nhưng khung pháp lý vẫn chưa hoàn thiện, gây khó khăn cho việc thực hiện các dự án Carbon tín chỉ một cách minh bạch và hiệu quả. Để phát triển thị trường carbon, Đắk Lắk cần có công nghệ tiên tiến để đo, giám sát và báo cáo lượng phát khí thải nhà kính. Tuy nhiên, hạ tầng kỹ thuật và công nghệ tại địa phương vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu này.

Phần lớn các sản phẩm nông nghiệp tại Đắk Lắk vẫn sản xuất theo quy mô nhỏ lẻ, điều này tạo ra nhiều khó khăn trong việc triển khai các dự án tín chỉ carbon quy mô lớn. Hình thức sản xuất thiếu sự liên kết giữa các hộ nông dân, dẫn đến khó khăn trong việc đo lường, giám sát lượng phát thải khí nhà kính và không thể đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường carbon quốc tế.

Việc tổ chức các dự án tín chỉ Carbon đòi hỏi phải có quy mô sản xuất lớn, quy trình canh tác bền vững và khả năng giám sát liên tục để đảm bảo lượng phát thải được giảm một cách đáng tin cậy. Khi nông dân làm việc theo các mô hình sản xuất nhỏ lẻ, rất khó để tập trung được một lượng lớn tín chỉ Carbon để có thể thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư. Thực tế này ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư, triển khai các dự án tín chỉ Carbon và thiếu sự liên kết hợp tác.

Giải pháp đồng bộ phát triển thị trường tín chỉ Carbon

Trong bối cảnh Việt Nam đang thực hiện chương trình Kinh tế xanh, Kinh tế tuần hoàn và cam kết của Liên Hợp Quốc về chống biến đổi khí hậu, với mục tiêu đạt mức phát thải Carbon ròng bằng 0 vào năm 2050, UBND tỉnh Đắk Lắk tập trung chỉ đạo triển khai một số nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm nhằm chuẩn bị và sẵn sàng tham gia thị trường Carbon trong thời gian tới.

Đẩy mạnh phát triển nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, với mức phát thải Carbon thấp, thân thiện với môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Tăng cường bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, khai thác và sử dụng bền vững diện tích rừng hiện có nhằm giảm phát thải… tại Đắk Lắk đang hướng đến mục đích này. Đắk Lắk tập trung huy động nguồn lực, đổi mới công nghệ và tái cơ cấu ngành nông nghiệp nhằm góp phần thực hiện cam kết đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Ông Nguyễn Thiên Văn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk chia sẻ: Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững và tham gia hiệu quả vào thị trường tín chỉ Carbon, tỉnh Đắk Lắk chú trọng tập trung vào giảm phát thải và tăng hấp thụ. Đối với giảm phát thải trong ngành công nghiệp thì tập trung phát triển ngành năng lượng tái tạo; chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn; ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại trong sản xuất tiết kiệm nhiên liệu, thân thiện với môi trường.

Định hướng phát triển nông nghiệp thông minh để giảm phát thải thông qua các biện pháp như ứng dụng các giải pháp quản lý cây trồng tổng hợp; áp dụng các công nghệ trong trồng trọt giảm phát thải; hiện đại hoá hệ thống tưới; chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp; sử dụng phân bón nông nghiệp hữu cơ; tuần hoàn chất thải nông nghiệp làm phân hữu cơ; phát triển sử dụng khí sinh học; giảm phát thải ra môi trường. Quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, lấy lâm nghiệp làm vai trò quan trọng trong giảm nhẹ phát thải khí và thích ứng với biến đổi khí hậu, là lĩnh vực duy nhất có phát thải ròng âm. Chỉ đạo tập trung bảo vệ chặt chẽ diện tích rừng tự nhiên hiện có, tăng cường trồng rừng, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên, nuôi dưỡng, làm giàu rừng; khuyến khích và hỗ trợ phát triển các mô hình nông lâm kết hợp, phục hồi các diện tích rừng suy giảm trong thời gian qua trên địa bàn tỉnh…

Theo ông Trần Minh Tiến - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Net Zero Carbon cho biết: Việc tạo ra Tín chỉ Carbon không chỉ đơn giản là một mục tiêu, mà quan trọng hơn là các tín chỉ này phải được thị trường chấp nhận và có người mua. Đây là yếu tố quyết định sự thành công của bất kỳ dự án Tín chỉ Carbon nào. Ông Tiến nhấn mạnh rằng, để đạt được điều này, các Tín chỉ Carbon phải tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe và phải được chứng nhận bởi các tổ chức uy tín. Điều này giúp đảm bảo rằng tín chỉ Carbon thực sự có giá trị trên thị trường quốc tế, mang lại nguồn thu từ các giao dịch tín chỉ Carbon và thu hút được các nhà đầu tư. Lựa chọn đơn vị tư vấn phát triển và chứng thực Tín chỉ Carbon. Để đảm bảo Tín chỉ Carbon được thị trường chấp nhận, Đắk Lắk cần đặc biệt chú trọng trong việc lựa chọn các đơn vị tư vấn phát triển dự án và chứng thực Tín chỉ Carbon. Các đơn vị này phải là những tổ chức có uy tín quốc tế và được các thị trường lớn, như châu Âu và Mỹ, công nhận.

Phát triển thị trường carbon bền vững tại Đắk Lắk, việc xây dựng và duy trì các dự án tín chỉ carbon có vai trò hết sức quan trọng. Cùng với cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả, các dự án cần gắn kết chặt chẽ với các hoạt động bảo vệ môi trường, phát triển nông nghiệp và nâng cao sinh kế cho người dân. Chỉ khi đó, thị trường carbon mới có thể đóng góp lâu dài vào sự phát triển bền vững của tỉnh và đáp ứng được các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính./.