Vẫn còn 41,8% trong số 18.109 công trình cấp nước tập trung nông thôn hoạt động kém bền vững, ảnh hưởng đến khoảng 200.000 hộ dân - Ảnh minh họa.

Mặc dù đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, công tác cấp nước sạch nông thôn vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức cần được giải quyết để đảm bảo mọi người dân nông thôn được sử dụng nước sạch, an toàn. Theo báo cáo tại Hội nghị toàn quốc công tác nước sạch nông thôn ngày 15/11 tại Hà Nội, tính đến cuối năm 2023, cả nước có 74,2% hộ gia đình nông thôn được sử dụng nước đạt quy chuẩn. Tuy nhiên, vẫn còn 41,8% trong số 18.109 công trình cấp nước tập trung nông thôn hoạt động kém bền vững, ảnh hưởng đến khoảng 200.000 hộ dân.

Một trong những thách thức lớn nhất là hệ thống chính sách về cấp nước chưa hoàn thiện. Việc thiếu Luật cấp nước và các quy định còn thiếu đồng bộ, thống nhất đã ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả thực thi. Nguồn lực đầu tư cho nước sạch nông thôn cũng còn hạn chế, chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước, trong khi nhu cầu rất lớn để đạt mục tiêu 80% dân số nông thôn được sử dụng nước sạch vào năm 2030.

Mô hình tổ chức quản lý khai thác công trình nước sạch tập trung khu vực nông thôn còn đa dạng, thiếu quy định cụ thể, thống nhất. Giá nước thấp, thu không đủ bù chi, thiếu kinh phí hỗ trợ... dẫn đến tỷ lệ công trình hoạt động kém hiệu quả, ngừng hoạt động còn cao, chất lượng dịch vụ thấp.

Biến đổi khí hậu làm gia tăng các hình thái thời tiết cực đoan, thiên tai, bão, ngập lụt, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn,… gây ô nhiễm nguồn nước ngày càng trầm trọng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc đảm bảo cung cấp nước sạch an toàn, bền vững cho người dân nông thôn.

Để giải quyết những thách thức này, cần có sự chung tay góp sức từ nhiều phía. Cần sớm ban hành Luật cấp nước, hoàn thiện các quy định liên quan để đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất và hiệu quả. Đồng thời, cần đa dạng hóa nguồn lực, huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích đầu tư tư nhân vào lĩnh vực cấp nước sạch nông thôn, đặc biệt là ở miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Cần xây dựng mô hình quản lý khai thác công trình nước sạch tập trung hiệu quả, đảm bảo giá nước hợp lý, thu đủ bù chi. Bên cạnh đó, cần tăng cường bảo vệ nguồn nước, ứng phó với biến đổi khí hậu, xây dựng các công trình cấp nước thích ứng với điều kiện tự nhiên.

Nâng cao nhận thức của người dân về sử dụng nước sạch, bảo vệ nguồn nước thông qua các hoạt động tuyên truyền, giáo dục cũng đóng vai trò quan trọng. Hội nghị toàn quốc công tác nước sạch nông thôn là cơ hội để các đại biểu, các chuyên gia, các nhà quản lý cùng nhìn lại những mặt được, các vấn đề tồn tại và đề ra các giải pháp, kế hoạch cụ thể, đồng bộ để công tác nước sạch nông thôn phát triển bền vững, đảm bảo mọi người dân nông thôn được sử dụng nước sạch, an toàn với chi phí hợp lý. Đây là mục tiêu quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn, hướng tới mục tiêu không ai bị bỏ lại phía sau.