Trung Quốc đã phát đi cảnh báo về nguy cơ mất cân đối nguồn cung nông nghiệp toàn cầu, đặc biệt khi các tuyến vận chuyển chiến lược bị gián đoạn

Trong bối cảnh xung đột kéo dài, Trung Quốc đã phát đi cảnh báo về nguy cơ mất cân đối nguồn cung nông nghiệp toàn cầu, đặc biệt khi các tuyến vận chuyển chiến lược bị gián đoạn. Dù quốc gia này hiện có nguồn dự trữ ngũ cốc tương đối dồi dào, cơ quan quản lý nông nghiệp cho rằng sự kết hợp giữa chiến tranh và biến đổi khí hậu có thể tạo ra cú sốc nguồn cung trong thời gian ngắn. Một trong những yếu tố then chốt là sự phụ thuộc của ngành nông nghiệp thế giới vào phân bón hóa học. Trước khi xung đột xảy ra, khoảng 20% đến 30% lượng phân bón xuất khẩu toàn cầu đi qua eo biển Hormuz, bao gồm 23% amoniac và 34% urê, hai loại phân bón quan trọng đối với sản xuất lúa mì, ngô và lúa gạo.

Ngoài ra, khoảng 45% lưu huỳnh toàn cầu, nguyên liệu chính để sản xuất phân lân, cũng được vận chuyển qua khu vực này. Việc gián đoạn nguồn cung khiến giá phân bón tăng mạnh, kéo theo chi phí sản xuất nông nghiệp gia tăng tại nhiều quốc gia, từ châu Á đến châu Âu và Hoa Kỳ. Theo các tổ chức quốc tế, giá urê trên thị trường thế giới đã tăng 49% so với trước khi xung đột bùng phát. Tại bang Illinois của Hoa Kỳ, giá amoniac tăng 18,5%, buộc nhiều nông dân phải điều chỉnh kế hoạch gieo trồng hoặc chuyển sang cây trồng ít sử dụng phân bón hơn.

Khi phân bón trở nên đắt đỏ, nông dân có xu hướng giảm diện tích trồng các loại cây cần nhiều dinh dưỡng như ngô và lúa mì

Tác động lan rộng không chỉ dừng ở chi phí sản xuất. Nhiên liệu là yếu tố không thể thiếu trong cơ giới hóa nông nghiệp, từ vận hành máy kéo đến vận chuyển nông sản. Khi giá dầu tăng, chi phí vận hành toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp cũng tăng theo, dẫn đến giá lương thực leo thang. Các chuyên gia cảnh báo nếu giá dầu duy trì trên mức 100 USD mỗi thùng trong thời gian dài, số người đối mặt với nạn đói cấp tính trên toàn cầu có thể tăng thêm 45 triệu người. Một hệ quả khác là sự thay đổi cơ cấu cây trồng. Khi phân bón trở nên đắt đỏ, nông dân có xu hướng giảm diện tích trồng các loại cây cần nhiều dinh dưỡng như ngô và lúa mì. Dự báo năm 2026, diện tích gieo trồng hai loại cây này tại Hoa Kỳ có thể giảm 3% so với năm trước, trong khi diện tích trồng đậu tương tăng khoảng 4%.

Không chỉ các nước phát triển chịu ảnh hưởng, các nền kinh tế đang phát triển cũng đối mặt nguy cơ nghiêm trọng. Một số tổ chức cứu trợ ước tính hơn 300 triệu người tại châu Á có thể rơi vào tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng nếu xung đột kéo dài, do giá vật tư nông nghiệp tăng và nguồn cung lương thực suy giảm. Khi bất ổn địa chính trị ngày càng phức tạp, an ninh lương thực không còn là vấn đề riêng của ngành nông nghiệp mà trở thành yếu tố chiến lược quốc gia. Việc tăng dự trữ phân bón, đa dạng hóa nguồn cung và đầu tư vào sản xuất nông nghiệp trong nước được xem là những giải pháp then chốt nhằm giảm thiểu rủi ro trước các cú sốc toàn cầu.