Việt Nam siết kiểm tra ADN loài nhai lại trong thức ăn chăn nuôi nhập khẩu

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc kiểm tra tạp nhiễm ADN loài nhai lại đối với bột đạm động vật nhập khẩu là biện pháp quản lý rủi ro dịch bệnh nhằm phòng ngừa nguy cơ liên quan đến bệnh BSE.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc kiểm tra tạp nhiễm ADN loài nhai lại đối với bột đạm động vật nhập khẩu là biện pháp quản lý rủi ro dịch bệnh nhằm phòng ngừa nguy cơ liên quan đến bệnh BSE, đồng thời xác minh sự phù hợp của sản phẩm nhập khẩu với nội dung chứng nhận kiểm dịch của nước xuất khẩu đối với yêu cầu “không chứa nguyên liệu có nguồngốc từ loài nhai lại”.

Quy định này được xây dựng trên cơ sở nguyên tắc quản lý rủi ro, phù hợp với khuyến nghị tại Chương 11.4 của Bộ Quy chuẩn sức khỏe động vật trên cạn (TerrestrialAnimal Health Code) của Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH) về phòng, chống bệnh BSE, trong đó nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát việc sử dụng protein có nguồn gốc từ loài nhai lại trong thức ăn chăn nuôi và phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm chéo trong quá trình sản xuất, vận chuyển, bảo quản thức ăn chăn nuôi.

Đồng thời, quy định nêu trên cũng phù hợp với thông lệ và các biện pháp quản lý đang được áp dụng tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ như Liên minh châu Âu, Australia và Hoa Kỳ nhằm kiểm soát nguy cơ tạp nhiễm chéo protein động vật trong chuỗi sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Theo đó, Thông tư số 01/2026/TT-BNNMT ban hành ngày 1/1/2026 cũng đã điều chỉnh giảm đáng kể tần suất lấy mẫu kiểm tra, đặc biệt đối với các quốc gia, vùng lãnh thổ được WOAH công nhận có nguy cơ không đáng kể đối với bệnh BSE. Cụ thể, đối với sản phẩm xuất phát từ các quốc gia, vùng lãnh thổ được WOAH công nhận có nguy cơ không đáng kể đối với bệnh BSE, cơ quan kiểm dịch của Việt Nam chỉ lấy mẫu ngẫu nhiên 01 lô hàng trên mỗi 05 lô hàng nhập khẩu để kiểm tra.

Chỉ trong trường hợp phát hiện vi phạm mới áp dụng biện pháp tăng cường kiểm tra đối với các lô hàng tiếp theo. Cách tiếp cận này phù hợp với nguyên tắc kiểm soát dựa trên đánh giá nguy cơ và lịch sử tuân thủ đang được áp dụng tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm hệ thống kiểm soát thức ăn chăn nuôi và sức khỏe động vật của Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Australia, Canada và New Zealand.

Phương pháp xét nghiệm được áp dụng là kỹ thuật Realtime PCR trên cơ sở tham khảo quy trình của Phòng thí nghiệm Tham chiếu của Liên minh châu Âu về Protein động vật trong thức ăn chăn nuôi (European Union Reference Laboratory for AnimalProteins in feedingstuffs - SOP-Ruminant PCR V1.3).

Đối với các trường hợp mẫu có kết quả dương tính, cơ quan kiểm nghiệm của Việt Nam đều thực hiện xét nghiệm khẳng định bằng phương pháp tương đương trước khi đưa ra kết luận cuối cùng. Quy trình này nhằm bảo đảm độ tin cậy và tính khách quan của kết quả xét nghiệm, phù hợp với thực hành kiểm nghiệm đang được áp dụng tại Liên minh châu Âu và thực hành kiểm soát thức ăn chăn nuôi trong khuôn khổ các chương trình phòng, chống BSE đang được áp dụng tại Australia và Hoa Kỳ.

Kết quả triển khai thực tế cho thấy việc kiểm tra tạp nhiễm ADN loài nhai lại là cần thiết.

Theo báo cáo của Cục Chăn nuôi và Thú y, từ ngày 1/1/2026 đến nay, cơ quan kiểm dịch của Việt Nam đã phát hiện và xử lý 21 lô hàng bị tạp nhiễm ADN loài nhai lại có nguồn gốc từ 8 quốc gia xuất khẩu khác nhau.

Các trường hợp phát hiện tạp nhiễm bao gồm cả các quốc gia có hệ thống kiểm soát tiên tiến và được WOAH công nhận có nguy cơ không đáng kể đối với bệnh BSE. Điều này cho thấy nguy cơ lây nhiễm chéo trong quá trình sản xuất, bảo quản và vận chuyển là hiện hữu và cần được kiểm soát phù hợp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định quy định nêu trên không nhằm tạo ra các rào càn thương mại không cần thiết và được áp dụng phù hợp với nguyên tắc không phân biệt đối xử trong thương mại quốc tế, bao gồm nguyên tắc đối xử tối huệ quốc (MFN) và đối xử quốc gia (NT).

Theo đó, các biện pháp kiểm tra được áp dụng thống nhất với hàng hoá nhập khẩu từ tất cả các quốc gia, vùng lãnh thổ xuất khẩu trên cơ sở đánh giá nguy cơ dịch bệnh, không phân biệt xuất xứ hàng hóa. Đồng thời, việc kiểm soát nguy cơ tạp nhiễm protein động vật được thực hiện nhằm bảo đảm an toàn dịch bệnh và an toàn trong chuỗi sản xuất thức ăn chăn nuôi theo cùng một tiêu chuẩn quản lý rủi ro áp dụng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh thức ăn chăn nuôi tại Việt Nam.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu Cục Chăn nuôi và Thú y tiếp tục trao đổi kỹ thuật với cơ quan có thẩm quyền của các nước xuất khẩu nhằm làm rõ cơ sở khoa học, pháp lý và thực tiễn của quy định nêu trên. Đồng thời đề nghị các Đại sứ quán phối hợp thông tin tới các cơ quan có thẩm quyền và doanh nghiệp xuất khẩu tăng cường kiểm soát lây nhiễm chéo trong quá trình sản xuất, bảo quản và vận chuyển nhằm bảo đảm sản phẩm xuất khẩu vào Việt Nam phù hợp với các yêu cầu đã được thống nhất.

Trước đó, sau khi nhận được thư trao đổi liên quan đến quy định kiểm tra tạp nhiễm ADN loài nhai lại đối với bột đạm động vật nhập khẩu theo Thông tư số 01/2026/TT-BNNMT ngày 1/1/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định về kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật trên cạn của các Đại sứ quán các nước Australia, Brazil, Italia, Đức, Hàn Quốc, New Zealand và Hoa Kỳ tại Việt Nam.