Mô hình nhằm tận dụng tiềm năng thế mạnh về khí hậu, thổ nhưỡng, áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật thâm canh cây chè theo hướng hữu cơ; liên kết theo chuỗi giá trị để cung cấp sản phẩm chất lượng, an toàn, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, tăng thu nhập cho người sản xuất, góp phần thực hiện thắng lợi khâu đột phá về sản xuất nông nghiệp hàng hóa giá trị gia tăng cao.

Ảnh 1: Mô hình "Thâm canh chè theo hướng hữu cơ, liên kết theo chuỗi giá trị" không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần nâng cao trình độ canh tác cho người dân xã Hồng Thái, huyện Na Hang.

Đã gần 3 năm nay gia đình anh Hoàng Văn Tài, dân tộc Mông ở thôn Khuổi Phầy, xã Hồng Thái, huyện Na Hang, thành viên của Công ty CP chè núi Kia Tăng ứng dụng phương pháp thâm canh, quản lý cây trồng tổng hợp ICM sử dụng phân bón hữu cơ trên toàn bộ diện tích cây chè của gia đình. Quá trình chăm sóc gia đình anh được các cán bộ kỹ thuật của viện khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc hướng dẫn canh tác theo phương pháp hữu cơ. Cùng với đó, việc kiểm soát bệnh hại gia đình anh cũng dùng thuốc sinh học. Từ khi áp dụng phương pháp thâm canh theo quy trình hữu cơ, cây chè của gia đình anh sinh trưởng và phát triển tốt, ít bị dịch bệnh gây hại, năng suất cao, giá thành tăng, đã giúp gia đình anh có nguồn thu nhập ổn định hơn nhiều so với phương pháp thâm canh truyền thống.

Ông Đặng Văn Sam, Phó chủ tịch UBND xã Hồng Thái cho biết: Hồng Thái là xã có điều kiện khí hậu quanh năm mát mẻ, chính vì vậy mà nơi đây đã được ví như Sa Pa thứ hai của Việt Nam. Hiện xã có diện tích cây chè khoảng gần 700ha. Trong đó diện tích chè Shan tuyết khoảng trên 500ha, số còn lại là giống chè Kim Tuyên và Phúc Vân Tiên, sản lượng chè búp tươi hằng năm của xã đạt trên 400 tấn. Hiện trên địa bàn xã có 2 HTX chuyên thu mua và chế biến sản phẩm chè búp tươi cho người dân. Tuy nhiên do đặc thù của một xã vùng núi chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, đường giao thông đi lại khó khăn nên việc canh tác cây chè của người dân chủ yếu là theo phương pháp canh tác truyền thống, nhiều diện tích chè cổ thu thậm chí người dân còn không chăm sóc mà chỉ thu hái theo hình thức tự nhiên nên năng xuất, sản lượng cũng như chất lượng sản phẩm chè ở Hồng Thái chư cao, cây chè chưa phải là nguồn thu nhập chính của người dân nơi đây.

Nhằm tận dụng tiềm năng thế mạnh về khí hậu, thổ nhưỡng, áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật thâm canh cây chè theo hướng hữu cơ. Năm 2021, Viện Khoa học Kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai thí điểm mô hình “Thâm canh chè theo hướng hữu cơ, liên kết theo chuỗi giá trị tại một số tỉnh phía Bắc” trên diện tích hơn 8 ha chè Kim Tuyên tại 35 hộ đồng bào dân tộc Mông, ở thôn Khuổi Phầy, xã Hồng Thái,

Tham gia mô hình, các hộ dân được Viện Khoa học Kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc hỗ trợ phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học, tập huấn kỹ thuật chăm sóc chè và hỗ trợ đánh giá cấp chứng chỉ xác nhận vùng sản xuất chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ. Từ đó, làm tiền đề cấp chứng nhận sản xuất chè hữu cơ theo tiêu chuẩn Việt Nam.

Sau 3 năm triển khai mô hình sản xuất chè theo hướng hữu cơ, cây chè sinh trưởng tốt, cho năng suất và chất lượng ổn định. Hiện năng suất chè búp tươi bình quân của các thành viên trong mô hình đạt 6,78tấn/ha/năm, sản lượng đạt hơn 54 tấn, giá bán chè búp tươi hữu cơ từ 25 - 30 nghìn đồng/kg, cao hơn từ 45 - 50% so với sản xuất chè truyền thống. Toàn bộ nguyên liệu chè búp tươi của các hộ tham gia mô hình được Công ty chè Núi Kia Tăng thu mua với giá ổn định lâu dài.

Ông Nguyễn Mạnh Hà, Cán bộ kỹ thuật Viện Khoa học Kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc cho biết: Ngoài việc xây dựng được một mô hình thâm canh chè theo hướng hữu cơ tại xã Hồng Thái trên quy mô 8ha, hiệu quả kinh tế tăng từ 20% trở lên so với sản xuất ngoài mô hình. Viện Khoa học Kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc còn hỗ trợ các hộ dân cách tổ chức quản lý sản xuất, kinh doanh, liên kết tiêu thụ sản phẩm giữa người dân và doanh nghiệp; xây dựng được quy chế hoạt động giữa các thành viên tham gia mô hình. Tổ chức mở các lớp tập huấn cho 30 lượt nông dân trên địa bàn các xã Khâu Tinh, Đà Vị của huyện Na Hang.

Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Na Hang nhiệm kỳ 2020 - 2025 đã xác định: Sản xuất nông nghiệp hàng hóa giá trị gia tăng cao là một trong hai khâu đột phá của nhiệm kỳ này. Nghị quyết cũng xác định phát triển nền nông nghiệp đa dạng với nhiều sản phẩm đặc trưng của vùng, gắn với cơ cấu lại theo hướng sản xuất hàng hóa, liên kết theo chuỗi giá trị từ sản xuất đến bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Trong đó tập trung áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật vào nhân giống cây chè đầu dòng, thâm canh chè theo hướng hữu cơ; liên kết theo chuỗi giá trị nhằm cung cấp sản phẩm chất lượng, an toàn, có nguồn gốc xuất sứ rõ ràng, tăng thu nhập cho người sản xuất. Ổn định thị trường, góp phần phát triển bền vững ngành hàng chè tại địa phương là một trong những nhiệm vụ được ưu tiên hằng đầu. Việc Viện Khoa học Kỹ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc; Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai thành công mô hình “Thâm canh chè theo hướng hữu cơ, liên kết theo chuỗi giá trị” tại xã Hồng Thái đã mở ra hướng đi mới để huyện Na Hang tiếp tục phối hợp, liên kết nhằm đưa người nông dân, nhà khoa học, doanh nghiệp chế biến sản phẩm chè đến gần nhau hơn.

Trong một xã hội phát triển, đời sống ngày càng được nâng cao, người tiêu dùng ngày càng khắt khe trong lựa chọn sản phẩm tiêu dùng thì việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật thâm canh chè theo hướng hữu cơ, an toàn là hướng đi tất yếu. Cùng với triển khai các mô hình thâm canh tăng năng suất, chất lượng ngành nông nghiệp huyện Na Hang cũng đang tập trung hỗ trợ các cơ sở sản xuất chè đổi mới công nghệ chế biến và cải tiến mẫu mã bao bì, từ đó hình thành nên các chuỗi liên kết sản xuất, chế biến tiêu thụ, nhằm tạo dựng thương hiệu chè Na Hang ngày càng phát triển trên thị trường.