Giải "bài toán" phát triển vùng nguyên liệu rừng gỗ lớn gắn với quản lý rừng bền vững

Diễn đàn Khuyến nông Nông nghiệp với Chủ đề “Giải pháp phát triển vùng nguyên liệu rừng gỗ lớn gắn với chứng chỉ quản lý rừng bền vững” được tổ chức tại Nghệ An

Trồng rừng theo chuẩn tăng giá trị, giữ môi sinh

Có thể khẳng định, diễn đàn được tổ chức nhằm đánh giá thực trạng phát triển vùng nguyên liệu và cấp chứng chỉ rừng tại Việt Nam nói chung, Nghệ An nói riêng. Đồng thời, chia sẻ mô hình, kinh nghiệm thực tiễn; kết nối các bên liên quan từ chủ rừng, HTX, doanh nghiệp đến tổ chức chứng nhận; Đặc biệt, tại diễn đàn sẽ đề xuất các giải pháp khả thi về cơ chế, chính sách, kỹ thuật, truyền thông và tài chính nhằm thúc đẩy phát triển vùng nguyên liệu bền vững, hiệu quả và có trách nhiệm.

Tính đến giữa năm 2025, cả nước có khoảng 448.000 ha rừng trồng sản xuất gỗ lớn, tăng nhanh so với giai đoạn trước và phản ánh nỗ lực chuyển đổi từ mô hình rừng chu kỳ ngắn sang chu kỳ dài. Ngoài ra, đã có khoảng 63.000 ha rừng được chuyển hóa từ rừng gỗ nhỏ sang gỗ lớn thông qua các chương trình hỗ trợ của Nhà nước và hợp tác công - tư. Ba vùng sinh thái trọng điểm - Bắc Trung Bộ (235.000 ha), miền núi phía Bắc (113.500 ha) và Tây Nguyên (76.000 ha) - đang giữ vai trò dẫn dắt trong phát triển vùng nguyên liệu nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi, quy hoạch vùng rõ ràng và sự vào cuộc tích cực của chính quyền địa phương.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Hoàng Văn Hồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia nhấn mạnh: Phát triển vùng nguyên liệu rừng gỗ lớn đã và đang được xác định là định hướng quan trọng của ngành lâm nghiệp trong chiến lược phát triển bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, để ngành lâm nghiệp đủ sức tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đòi hỏi sự chuyển đổi căn bản từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất theo vùng nguyên liệu tập trung, gắn với chứng chỉ quản lý rừng bền vững như FSC, PFFC và các tiêu chuẩn quốc tế khác”.

Ông Hoàng Văn Hồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho rằng phát triển vùng nguyên liệu rừng gỗ lớn đã và đang được xác định là định hướng quan trọng của ngành lâm nghiệp

Nhìn nhận được tầm quan trọng của ngành lâm nghiệp trong chiến lược phát triển bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và thích ứng với biến đổi khí hậu, đặc biệt là tăng giá trị rưng, giữ vững môi sinh môi trường. Các địa phương đã đẩy mạnh thực hiện kế hoạch phát triển rừng trồng gỗ lớn thông qua việc ban hành chính sách hỗ trợ giống chất lượng cao, chuyển giao quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc, tỉa thưa, cũng như khuyến khích mô hình trồng rừng trồng phát triển.

Tại diễn đàn, ông Nguyễn Danh Hùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An khẳng định: Diện tích rừng trồng gỗ lớn toàn tỉnh hiện có 32.000 ha, chiếm gần 20% diện tích rừng trồng của cả tỉnh. Diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bên vững trên toàn tỉnh đến thời điểm hiện tại trên 33. 000 ha, đạt gần 70 % kế hoạch (đến năm 2025 diện tích rừng được cấp chứng chỉ 50.000 ha). Diện tích rừng có chứng chỉ này chủ yếu là điện rừng trồng nguyên liệu của các hộ dân liên kết với các công ty, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến để cấp chứng chỉ quản lý rừng bên vững.

Trồng rừng theo chuẩn tăng giá trị, giữ môi sinh

Đối với công tác chế biến hiện toàn tỉnh Nghệ An hiện có gần 50 doanh nghiệp chế biến gỗ, trên 10 doanh nghiệp sản xuất. Ngoài ra, còn có hàng nghìn cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể các mặt hàng đồ gỗ và các sản phẩm từ gỗ, lâm sản ngoài gỗ, nhất là công nghiệp chế biến gỗ dăm phát triển mạnh mẽ với sản lượng bình quân đạt từ 700.000 đến 1.000.000 tắn/năm. Đặc biệt Nghệ An là địa phương đầu tiên trong cả nước được Thủ ng Chính phủ thành lập Khu lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Việc triển khai chứng chỉ quản lý rừng bền vững tại Việt Nam đã ghi nhận những bước tiến tích cực, thể hiện qua sự gia tăng nhanh diện tích được cấp chứng nhận quốc tế và quốc gia. Tính đến đầu năm 2025, tổng diện tích rừng được chứng nhận đạt khoảng 520.000 ha, chiếm khoảng 13% tổng diện tích rừng trồng của cả nước và nâng mức độ đáp ứng tiêu chuẩn thị trường cao cấp. Điều này đã phản ánh nỗ lực song hành giữa việc gia tăng vùng nguyên liệu gỗ lớn và đảm bảo tính trách nhiệm môi trường - xã hội.

Diện tích rừng trồng gỗ lớn toàn tỉnh Nghệ An hiện có 32.000 ha, chiếm gần 20% diện tích rừng trồng của cả tỉnh

Nhiều giải pháp được “gợi mở” tại diễn đàn

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong việc phát triển vùng nguyên liệu rừng gỗ lớn gắn với chứng chỉ quản lý rừng bền vững nhưng vẫn còn gặp nhiều khó khăn như: quy mô sản xuất nhỏ lẻ, phân tán; tâm lý chuộng chu kỳ ngắn và thiếu nguồn lực đầu tư dài hạn; giống chưa đồng bộ, kỹ thuật thâm canh còn hạn chế. Liên kết giữa người trồng rừng và doanh nghiệp còn lỏng lẻo; cơ chế hỗ trợ, tín dụng, bảo hiểm rừng chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Hạ tầng lâm nghiệp, nhất là đường rừng và cơ sở chế biến, chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả chuỗi giá trị và khả năng mở rộng vùng nguyên liệu gỗ lớn trong thời gian tới…

Nhìn nhận những khó khăn, thách thức đó, Diễn đàn Khuyến nông Nông nghiệp với Chủ đề “Giải pháp phát triển vùng nguyên liệu rừng gỗ lớn gắn với chứng chỉ quản lý rừng bền vững” đã đề xuất nhiều giải pháp có ý nghĩa thiết thực cho các địa phương, các chủ rừng, doanh nghiệp, người dân,…

Tại diễn đàn, Tiến sỹ Lại Thanh Hải, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Lâm sinh Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam đã đưa ra các giải pháp thực hiện kế hoạch trồng rừng gỗ lớn như: Xây dựng vùng trồng sản xuất gỗ lớn; Khoa học, công nghệ và khuyến lâm; Cơ chế Chính sách; Tổ chức sản xuất, liên doanh, liên kết; Về vốn đầu tư. Trong số các giải pháp đó, Tiến sỹ Lại Thanh Hải cho rằng song hành cùng các giải pháp đó vấn đề cơ chế chính sách cần được ban hành làm “đòn bẫy” để trồng rừng gỗ lớn ngày một phát triển. Trong số các cơ chế đó, Phó Viện trưởng đặc biệt nhấn mạnh đến vấn đề nghiên cứu xây dựng cơchế đầu tư hỗ trợ đầu tư khuyến khích thành phần tham gia; đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng lâm nghiệp, đặc biệt là hệ thống đường lâm; hỗ trợ ban đầu cho các chủ rừng kinh doanh gỗ lớn để cấp chứng chỉ QLRBV; Chính sách miễn hoặc giảm tiền thuê đất và thuế sử dụng đất, chính sách hỗ trợ đầu tư và tín dụng, bảo hiểm rừng trồng; Cơ chế chính sách để thu hút, huy động nguồn vốn xã hội hóa từ các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp…

Ông Nguyễn Danh Hùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An chỉ ra một số định hướng cho ngành lâm nghiệp Nghệ An trong thời gian tới

Nhìn nhận rõ những hạn chế còn tồn tại về vấn đề rừng trồng gỗ lớn tại Nghệ An, thời gian qua, địa phương này đang có nhiễu nỗ lực để khắc phục. Ngay tại diễn đàn, ông Nguyễn Danh Hùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cũng đã nêu một số định hướng cho ngành lâm nghiệp Nghệ An trong thời gian tới: Diện tích rừng trồng nguyên liệu sẽ tăng chậm vì đã hết quỹ đất, tỉnh tập trung công tác cải thiện giống trồng rừng, tiếp tục thay đổi cơ chế chính sách, ban hành đề án của UBND tỉnh, sửa đổi nghị quyết HĐND tỉnh, tham mưu ban hành nghị quyết của tỉnh ủy về công tác lâm nghiệp; Xây dựng Khu Lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao.... Về rừng trồng phải tập trung trồng rừng gỗ lớn, trồng rừng có chứng quản lý rừng bền vững để nâng cao giá trị rừng trồng, cung cấp nguyên liệu có chất lượng cho chế biến. Đặc biệt, ứng dụng chuyển giao khoa học kỹ thuật chuyển hóa gỗ nhỏ thành gỗ lớn…

Giống cũng là một trong những yếu tố then chốt để phát triển rừng trồng gỗ lớn

Để phát triển vùng nguyên liệu rừng gỗ lớn gắn với chứng chỉ quản lý rừng bền vững thì vai trò của hệ thống khuyến nông ngày càng được khẳng định, đặc biệt là trong công tác tập huấn, xây dựng mô hình trình diễn, hướng dẫn kỹ thuật trồng rừng gỗ lớn, quản lý rừng bền vững và kết nối thị trường. Tại nhiều địa phương, cán bộ khuyến nông cơ sở, khuyến nông cộng đồng đã trở thành lực lượng chủ lực trong vận động, hướng dẫn người dân chuyển đổi sang mô hình sản xuất rừng dài hạn, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế, bảo vệ đất đai và môi trường sinh thái.