Dự án thụ tinh nhân tạo cho đàn bò mở ra triển vọng mới cho ngành chăn nuôi Cao Bằng

Đoàn kiểm tra Dự án “Cải tạo và phát triển đàn bò địa phương bằng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo tại một số địa phương trên địa bàn tỉnh Cao Bằng” tại xã Mã Ba, huyện Hà Quảng.

Dự án “Cải tạo và phát triển đàn bò địa phương bằng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo tại một số địa phương trên địa bàn tỉnh Cao Bằng” thực hiện từ tháng 9/2021 – 9/2024, do Sở Khoa học và Công nghệ Cao Bằng quản lý. Dự án triển khai tại 9 xã thuộc 5 huyện: Bảo Lạc, Nguyên Bình, Hà Quảng, Hòa An, Trùng Khánh. Dự án thu thập thông tin điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp các huyện có tiềm năng phát triển chăn nuôi bò thịt. Tiến hành thăm khám chuyên khoa sản cho bò cái nền, bình tuyển, đánh giá và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng đàn bò cái nền tại địa phương. Đào tạo, cấp chứng chỉ cho 14 kỹ thuật viên, đạt 140%. Tập huấn, chuyển giao công nghệ chăn nuôi bò cho 200 hộ dân, đạt 100%.

Mã Ba là xã vùng cao khó khăn của huyện Hà Quảng nằm trong dự án. Phần lớn nông dân có truyền thống chăn nuôi bò để phát triển kinh tế. Theo thống kê của chính quyền địa phương, tổng đàn bò của xã trên 1.200 con, trong đó bò cái sinh sản khoảng 300 con. Theo bà Bế Thị Thơm, Phó Chủ tịch UBND xã Mã Ba đánh giá, dự án triển khai trên địa xã, được chính quyền địa phương ủng hộ, người dân rất phấn khởi khi bò cái sinh sản được thụ tinh nhân tạo miễn phí, được hỗ trợ thức ăn cho bò mẹ và bê, cán bộ khuyến nông, thú y viên được hướng dẫn kỹ thuật.

Cơ quan chủ trì dự án cùng đơn vị phối hợp với các xã vùng dự án triển khai thăm khám, phối giống thụ tinh nhân tạo cho bò bằng tinh cọng rạ của các giống bò Brahman và Senepol. Bình tuyển 349 bò cái nền và đánh giá chất lượng đàn bò cái nền trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, có 173 bò cái được thụ tinh nhân tạo, đến nay có 71 bê lai được sinh ra, 31 bò đang có chửa. Dự án đã hỗ trợ kỹ thuật chăn nuôi, thức ăn hỗ trợ đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật, bao gồm thức ăn thô xanh, thức ăn tinh và các loại vitamin, khoáng chất, hoàn thành mô hình vỗ béo 50 con bò.

Dự án hỗ trợ trồng thâm canh 2 ha cỏ voi lai VA 06 và cỏ pakchong tại 1 hộ ở huyện Hòa An, 2hộ huyện Nguyên Bình, 1 hộ ở huyện Trùng Khánh. Áp dụng công nghệ chế biến 30 tấn thức ăn thô xanh, phụ phẩm nông nghiệp từ cây ngô, rơm tươi…, đảm bảo đủ thức ăn thô xanh cho bò quanh năm. Hỗ trợ các hộ tham gia mô hình ủ phân bằng chế phẩm vi sinh để đảm bảo vệ sinh thú y và vệ sinh môi trường, tránh lây lan mầm bệnh cho đàn bò trong khu vực. Dự án triển khai mô hình vỗ béo 50con bò của 4 hộ tại các huyện Hòa An, Nguyên Bình, Trùng Khánh. Triển khai 4 mô hình ủ 20.000 kgphân compost.

Bê con của gia đình ông Triệu Văn Thành, xóm Lũng Hoài, xã Mã Ba, huyện Hà Quảng được sinh ra bằng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo.

Thạc sĩ Vũ Minh Tuấn, Chủ nhiệm dự án đánh giá hiệu quả triển khai dự án, về giống, bê lai F1 Senepol, F1 Brahman có trọng lượng sơ sinh trung bình 22,5 - 24 kg, những bò mẹ có máu lai zebu cao, bê sơ sinh có trọng lượng 25 - 27 kg. Trọng lượng bê sơ sinh cao hơn từ 10 - 20 % bê địa phương, sức đề kháng tốt, sinh trưởng và phát triển nhanh. Các hộ chăn nuôi tham gia mô hình hiểu vai trò, tầm quan trọng của kỹ thuật thụ tinh nhân tạo cho bò sinh sản. Về phương thức chăn nuôi, người dân đã chuyển đổi từ nuôi bán chăn thả, thả rông sang hình thức nuôi nhốt, dần chuyển đổi từ trồng cỏ voi năng suất thấp sang trồng cỏ voi lai năng suất cao, biết chế biến phế phụ phẩm từ nông nghiệp làm thức ăn cho bò, nâng cao khả năng hấp thu dinh dưỡng và dự trữ thức ăn cho mùa đông.

Trong quá trình triển khai, thực hiện dự án còn gặp khó khăn, phần lớn hộ vẫn chăn nuôi giống bò vàng địa phương hoặc các giống bò có tỷ lệ máu lai thấp. Nhiều hộ còn nhốt chung bò đực trong đàn nên rất khó để phát hiện động dục, gây ảnh hưởng đến bình tuyển lựa chọn bò cái đưa vào làm thụ tinh nhân tạo. Về phương thức chăn nuôi bò thịt theo mô hình tận dụng, quảng canh còn chiếm tỷ lệ tương đối nhiều dẫn tới các cá thể trong quần thể phối giống tự nhiên khó kiểm soát, lâu dần sẽ khiến giảm sút năng suất do sự đồng huyết Công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho đàn bò, nhất là sức khỏe sinh sản cho bò cái nền không được chú trọng, tiềm ẩn các bệnh về sinh sản, dễ dàng lây nhiễm trong đàn, tỷ lệ nhiễm nội, ngoại ký sinh trùng sẽ là phổ biến,…

Triển khai hỗ trợ mô hình cải tạo đàn bò bằng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo đã mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực. Từ đó tuyên truyền nhân rộng từng bước nâng cao số lượng, cải tạo chất lượng đàn bò địa phương, góp phần tăng thu nhập cho nông dân và thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Với những kết quả đạt được của dự án, kỹ thuật thụ tinh nhân tạo bò cái sinh sản đang mở ra triển vọng mới cho ngành chăn nuôi, mang lại nhiều lợi ích cho nông dân trên địa bàn tỉnh Cao Bằng.