Bí Chi bộ xóm Phú Thọ (xã Vô Tranh, Thái Nguyên) Hoàng Văn Bình (đứng đầu tiên từ trái sang) chia sẻ về các vật dụng, thuốc men được cung cấp cho “nhà tạm lánh”.

Xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh từ sự thay đổi nhận thức

Xóm Phú Thọ, xã Vô Tranh là nơi sinh sống của đông đồng bào Mông. Điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, việc tiếp cận thông tin, pháp luật, bình đẳng giới của người dân vẫn hạn chế. Tình trạng mâu thuẫn vợ chồng, bạo lực gia đình hay tảo hôn từng là vấn đề nhức nhối khiến nhiều phụ nữ và trẻ em chịu thiệt thòi nhưng không biết tìm đến đâu để được hỗ trợ.

Sự ra đời của mô hình “Địa chỉ tin cậy cộng đồng” đã mở ra hướng tiếp cận mới, nhân văn và phù hợp với đặc thù vùng cao. Mô hình quy tụ 8 thành viên là những người có uy tín trong cộng đồng, am hiểu phong tục, có khả năng hòa giải và vận động quần chúng. Các thành viên phối hợp tổ chức các buổi sinh hoạt định kỳ, truyền thông về luật Hôn nhân và Gia đình, phòng chống bạo lực, kỹ năng ứng xử, chăm sóc sức khỏe tinh thần, quyền trẻ em và bình đẳng giới.

Những buổi sinh hoạt được tổ chức linh hoạt ngay tại nhà văn hóa xóm, vừa gần gũi, vừa dễ hiểu, giúp người dân tiếp nhận thông tin một cách nhẹ nhàng. Nhờ vậy, nhận thức của cộng đồng đã dần thay đổi theo hướng tích cực. Người dân hiểu rõ hơn vai trò của mỗi thành viên trong gia đình, trách nhiệm tôn trọng và yêu thương nhau, cũng như hậu quả pháp lý của hành vi bạo lực.

Trong buổi truyền thông về bình đẳng giới, em Hoàng Thị Nga (sinh năm 2009, dân tộc Mông) chia sẻ: “Tham gia các buổi sinh hoạt, em hiểu hơn về quyền trẻ em và biết rằng cha mẹ không nên đánh nhau hay to tiếng. Mọi người trong gia đình phải yêu thương nhau thì mới có hạnh phúc.”

Trường hợp của Nga chỉ là một trong nhiều minh chứng cho hiệu quả lan tỏa của mô hình. Điều đáng mừng là không chỉ phụ nữ và trẻ em, mà ngày càng nhiều nam giới trong xóm cũng tham gia các hoạt động tuyên truyền. Một số đàn ông trước đây từng có suy nghĩ “chuyện gia đình không cần ai can thiệp” nay đã cởi mở hơn, sẵn sàng lắng nghe, chia sẻ với vợ con và học cách ứng xử mềm mỏng.

Ông Hoàng Văn Bình, Bí thư Chi bộ xóm Phú Thọ khẳng định: “Mô hình rất phù hợp với điều kiện đời sống ở vùng cao. Đây là nơi để chị em chia sẻ, được lắng nghe, được bảo vệ. Đồng thời mô hình cũng tạo sự gắn kết, giúp cộng đồng cùng nhau xây dựng cuộc sống văn minh hơn.”

Nhờ sự thay đổi từ nhận thức đến hành động, nhiều hộ gia đình trong xóm đã giảm hẳn xung đột. Trẻ em được sống trong môi trường an toàn hơn, phụ nữ có tiếng nói hơn, còn nam giới cũng nhận thức rõ trách nhiệm làm chồng, làm cha.

Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền nên “Địa chỉ tin cậy cộng đồng” tại xóm Phú Thọ luôn là điểm tựa cho phụ nữ và trẻ em đồng bào dân tộc thiểu số.

Điểm tựa hỗ trợ phụ nữ, trẻ em và ngăn chặn các hủ tục vùng cao

Một trong những yếu tố tạo nên sự khác biệt của mô hình “Địa chỉ tin cậy cộng đồng” chính là việc thiết lập nhà tạm lánh an toàn cho những trường hợp phụ nữ và trẻ em gặp nguy cơ bạo lực. Nhà tạm lánh được chuẩn bị đầy đủ chăn màn, đồ dùng thiết yếu, đảm bảo an toàn và riêng tư, giúp nạn nhân có thời gian ổn định tinh thần trước khi cơ quan chức năng vào cuộc.

Trong nhiều trường hợp khẩn cấp, các thành viên mô hình đã kịp thời can thiệp, đưa nạn nhân tới nơi an toàn, đồng thời hỗ trợ tư vấn tâm lý, kết nối với hội phụ nữ và công an xã. Cách làm này không chỉ bảo vệ nạn nhân mà còn hạn chế nguy cơ bạo lực tái diễn.

Mô hình hoạt động hiệu quả nhờ sự phối hợp đồng bộ giữa Hội Phụ nữ, chính quyền xã, lực lượng công an, đoàn thể, và đặc biệt là sự chung tay của người có uy tín. Khi có vụ việc xảy ra, mô hình nhanh chóng huy động lực lượng đến từng nhà, nắm bắt tình hình, tư vấn các bên, và nếu cần thiết sẽ mời chính quyền hỗ trợ.

Bên cạnh việc xử lý tình huống, mô hình còn chú trọng phòng ngừa thông qua việc vận động các hộ dân cam kết không để xảy ra bạo lực gia đình, không tảo hôn, không tổ chức hôn nhân cận huyết thống. Đây là những vấn đề từng tồn tại dai dẳng tại địa phương, nhưng hiện nay đã giảm đáng kể nhờ công tác tuyên truyền mềm dẻo, liên tục và thuyết phục.

Nhiều gia đình trước đây từng có ý định gả con sớm nhưng sau khi được giải thích về hậu quả sức khỏe, pháp lý và tương lai của trẻ, đã thay đổi quan điểm. Một số trường hợp có nguy cơ tảo hôn đã được mô hình can thiệp kịp thời, tránh được những hệ lụy lâu dài.

Không chỉ vậy, mô hình còn góp phần xây dựng lối sống lành mạnh, thúc đẩy tinh thần đoàn kết, hỗ trợ nhau trong phát triển kinh tế. Nhiều phụ nữ từng chịu thiệt thòi nay tự tin tham gia tổ nhóm, câu lạc bộ, học nghề, góp phần nâng cao thu nhập và vị thế trong gia đình.

Sự lan tỏa của mô hình còn thể hiện qua việc nhiều xóm lân cận mong muốn được triển khai tương tự. Chính quyền xã Vô Tranh và Hội Liên hiệp phụ nữ đang tích cực đề xuất nhân rộng mô hình trên toàn địa bàn, nhằm bảo vệ tốt hơn quyền lợi của phụ nữ và trẻ em, đồng thời xây dựng cộng đồng văn minh, tiến bộ và an toàn.

Kết nối cộng đồng - Nâng bước tương lai vùng cao

Từ chỗ chỉ là một sáng kiến nhỏ trong công tác bình đẳng giới, mô hình “Địa chỉ tin cậy cộng đồng” đã trở thành điểm tựa vững chắc cho phụ nữ và trẻ em vùng đồng bào Mông ở Vô Tranh. Những giá trị mà mô hình mang lại không chỉ nằm ở việc hỗ trợ kịp thời các trường hợp bạo lực, mà còn góp phần thay đổi nếp nghĩ, lối sống, giúp cộng đồng hiểu rõ quyền, trách nhiệm và tầm quan trọng của việc xây dựng gia đình hạnh phúc.

Nhờ đó, nhiều phụ nữ cảm thấy tự tin hơn, nhiều trẻ em được sống trong môi trường an toàn hơn, còn cộng đồng thì đoàn kết, gắn bó hơn. Những chuyển biến này chính là nền tảng để xã Vô Tranh vững bước trong hành trình nâng cao chất lượng cuộc sống và xây dựng đời sống văn hóa mới.

Việc tiếp tục mở rộng và duy trì mô hình trong những năm tới hứa hẹn mang lại nhiều đổi thay tích cực, góp phần xây dựng vùng đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng văn minh, giàu tính nhân văn và phát triển bền vững.

“Vàng xanh” trên cao nguyên Trung Bắc giúp đồng bào dân tộc thiểu số thay đổi cuộc sống Táo mèo (hay còn gọi là quả sơn tra), mọc tự nhiên thành rừng trên những đỉnh núi cao ở khu vực miền núi phía ...

Tặng quà cho học sinh dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn tại xã Đắk Song Nhóm phóng viên Tạp chí điện tử Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam khu vực Tây Nguyên phối hợp với Công ty Cổ phần thương ...

Mô hình nông lâm nghiệp và du lịch cộng đồng cải thiện sinh kế đồng bào dân tộc thiểu số Tại Đắk Lắk, Hội Khoa học Kỹ thuật Lâm nghiệp tỉnh phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Tọa đàm khoa học ...