Nguồn sterol và phospholipid bền vững

Đối với tôm, đặc biệt là tôm thẻ chân trắng, cholesterol là dưỡng chất bắt buộc do loài này không tự tổng hợp được sterol. Hàm lượng khoảng 0,3 – 0,5% trong khẩu phần được xem là cần thiết cho tăng trưởng, lột xác và tỷ lệ sống. Đồng thời, phospholipid, nhất là phosphatidylcholine và phosphatidylinositol, tham gia cấu trúc màng tế bào, vận chuyển lipid và tăng khả năng chống chịu stress, với nhu cầu phổ biến 1 – 2% tùy giai đoạn. Sự phối hợp giữa cholesterol và phospholipid còn giúp tối ưu hóa nhu cầu sterol trong khẩu phần.

Nguồn cung các dưỡng chất này lâu nay chủ yếu đến từ bột cá, bột nhuyễn thể và bột gan mực. Tuy nhiên, áp lực khai thác, biến động nguồn cung và rủi ro tồn dư kim loại nặng đặt ra yêu cầu tìm kiếm giải pháp thay thế an toàn, ổn định hơn. Trong bối cảnh đó, nguyên liệu từ trứng trở thành lựa chọn khả thi nhờ hàm lượng sterol và phospholipid đậm đặc, sinh khả dụng cao và nguồn cung ổn định.

Phụ phẩm trứng từ ngành thực phẩm là nguồn nguyên liệu giàu protein dễ tiêu, cholesterol, phospholipid và vi chất thiết yếu, phù hợp cho công thức thức ăn chăn nuôi và thủy sản. Tập đoàn Symrise đã phát triển dòng sản phẩm bột trứng Ovalin với mạng lưới sản xuất toàn cầu. Sản phẩm được đánh giá là nguồn cung cholesterol và phospholipid hiệu quả, có tiềm năng thay thế một phần nguyên liệu biển trong công thức thức ăn tôm, đồng thời phù hợp định hướng phát triển bền vững của ngành thủy sản.

Thay thế nguyên liệu biển

Trong 5 năm, năm thí nghiệm dinh dưỡng trên tôm thẻ chân trắng được triển khai tại Đại học Quốc gia Jeju (Hàn Quốc) và Aqualis Thailand (gần Bangkok) nhằm đánh giá hiệu quả nguyên liệu từ trứng trong các công thức thức ăn, so sánh với khẩu phần đối chứng. Thức ăn được ép viên lạnh, thiết kế đồng mức dinh dưỡng và đáp ứng đầy đủ nhu cầu của tôm. Các chỉ tiêu theo dõi gồm tỷ lệ sống, lượng ăn, tăng trưởng tuần, hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) và hệ số tiêu hóa biểu kiến protein, lipid (tại Jeju).

Kết quả cho thấy bột trứng Ovalin có thể thay thế một phần bột cá ở mức bổ sung 1 – 2% mà vẫn duy trì hoặc cải thiện tăng trưởng, FCR và khả năng tiêu hóa protein. Ở mức thay thế thấp nhất, hiệu suất giảm nhẹ, có thể liên quan đến tính dẫn dụ của khẩu phần. Khi thay thế bột gan mực, Ovalin không chỉ đảm bảo hiệu quả tương đương mà còn vượt trội ở các chỉ tiêu tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn, nhờ cải thiện khả năng tiêu hóa và chuyển hóa dinh dưỡng.

Tương tự, khi thay thế trực tiếp bột nhuyễn thể theo tỷ lệ 1:1, các thông số kỹ thuật tiếp tục được cải thiện mà không ảnh hưởng đến độ hấp dẫn thức ăn. Hai thí nghiệm tại Jeju cũng ghi nhận phản ứng tích cực ở các chỉ dấu miễn dịch (biểu hiện gen crustin, hoạt tính lysozyme) và hệ thống chống ôxy hóa (SOD, GPx, CAT), cho thấy tiềm năng tăng cường sức khỏe và khả năng thích ứng của tôm khi bổ sung Ovalin vào khẩu phần.

Triển vọng

Việc ứng dụng phụ phẩm trứng trong công thức thức ăn cho tôm thể hiện rõ định hướng kinh tế tuần hoàn: tái sử dụng nguồn nguyên liệu giá trị cao, giảm áp lực lên hệ sinh thái biển và đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Đối với doanh nghiệp thức ăn, đây là cơ hội nâng cao tính bền vững và ổn định chất lượng sản phẩm; với người nuôi, việc cải thiện FCR, khả năng tiêu hóa và sức khỏe tôm góp phần giảm tải chất thải hữu cơ, ổn định môi trường ao nuôi và tối ưu hiệu quả kinh tế.