![]() |
| Những năm trở lại đây, cây chè đã giúp cho nhiều hộ dân tại xã Thọ Bình thoát khỏi đói nghèo. |
Bước chuyển mình của chè Bình Sơn
Mỗi buổi sáng mai trên những triền đồi thuộc xã Thọ Bình, khi màn sương còn chưa tan hết, người dân lại tấp nập lượn quanh những sườn núi để hái những búp chè xanh mơn mởn. Một ngày lao động mới bắt đầu khi những cây chè còn chưa thức giấc. Mỗi công đoạn như: hái chè, sao, vò ,sấy, đóng gói... để tạo những sản phẩm từ chè được những người công nhân làm cẩn thận, tỉ mỉ, chăm chút như những mắt xích trong một chuỗi giá trị khép kín.
Năm 1992, trên những quả đồi trọc tại vùng Bình Sơn cây chè bắt đầu được người dân đưa về trồng nhằm phủ xanh đất trống, đồi trọc. Do thổ những ở đây là đồi núi dốc, đất bạc màu nên cây chè sinh trưởng kém. Mãi sau này, nhờ áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong trồng trọt, cây chè mới sinh trưởng và cho năng suất cao, từ đó giúp đời sống của người dân nơi đây sớm có thu nhập ổn địng từ chè. Khoảng gần chục năm trở lại đây, những hộ dân đã liên kết lại với nhau để trồng chè nhằm mục đích tạo ra vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Theo ông Lê Đình Tú - Giám độc HTX Dịch vụ Nông lâm nghiệp Bình Sơn cho hay: ông bắt đầu gắn bó với cây chè ở vùng đất này từ những năm 1995, vì vậy các đặc tính và sự thăng trầm của chè ông hiểu rõ như lòng bàn tay. Theo ông, muốn cây chè “sống khỏe” thì không thể tiếp tục cách làm cũ.
Năm 2016, khi HTX bắt đầu cũng cố và định hướng phát triển theo cơ chế mới, cách làm mới, theo hướng liên kết chuỗi. Từ đây, tư duy “làm nhiều” dần được thay thế bằng “làm tốt”, đặt nền móng cho sự chuyển mình mạnh mẽ của chè Bình Sơn.
![]() |
| Ông Lê Đình Tú - Giám đốc HTX Dịch vụ Nông lâm nghiệp Bình Sơn cho biết hiện có hàng trăm hộ dân tham gia liên kết trồng chè. |
Quy trình sản xuất chè được chuẩn hóa ngay từ khâu đầu tiên là trồng và chăm sóc chè. Người dân áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, tiến tới canh tác hữu cơ, chú trọng từ bón phân, tưới nước đến phòng trừ sâu bệnh. Những búp chè được hái đúng “độ tuổi”. Khi hái đúng độ tuổi thì chè sẽ giữ được vị tươi và hương vị đặc chưng.
Toàn bộ chè sau khi được hái vào buổi sáng sớm sẽ được vận chuyển vê chế biến ngay trong ngày. Công đoạn sao được xem là “linh hồn” của nghề. Ở công đoạn sao, những người có kinh nghiệm mới có thể làm được vì đòi hỏi điều chỉnh nhiệt độ một cách tỉ mẫn, đúng và đủ. Tránh để nhiệt quá thấp hoặc quá cao sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của chè.
![]() |
| Bà Lê Thị Tuyết đang kiểm tra và thực hiện các công đoạn sao chè. |
Nâng tầm thương hiệu chè Bình Sơn
Theo bà Lê Thị Tuyết (62 tuổi), người có kinh nghiệm sao chè cho biết: “Lửa không được quá lớn để tránh cháy lá, cũng không quá nhỏ khiến chè “non lửa”. Người làm chè phải canh từng mẻ, đảo đều tay để giữ màu xanh và hương thơm tự nhiên”.
Chè sau khi được sao sẽ được những người thợ vò thủ công thêm một lượt nữa để định hình cánh chè. Quá trình này làm dập nhẹ cấu trúc lá, giải phóng tinh chất, từ đó tạo nên vị đậm đà cùng hậu ngọt sâu - nét đặc trưng của chè truyền thống.
Sau khi vò chè sẽ được sàng sẩy kỹ để loại bỏ những tạp chất, đảm bảo độ sạch và sự đồng đều của búp chè trước khi chuyển sang công đoạn tiếp theo.
Tiếp đó, chè được đưa vào máy vò chuyên dụng, nơi lực ép kết hợp chuyển động cơ học giúp cánh xoăn đều, đạt chuẩn hình thái của sản phẩm. Công đoạn sấy sau cùng giúp ổn định độ ẩm, giữ màu sắc và hương vị đồng nhất, không còn phụ thuộc vào thời tiết. Những cánh chè xoắn đều, không gãy vụn là dấu hiệu của mẻ chè đạt chuẩn; chất lượng được kiểm soát chặt chẽ.
![]() |
| Sau khi hoàn thành các công đoạn, chè sẽ được đóng gói và hút chân không. |
Sản phẩm hoàn thiện được đóng gói bằng công nghệ hút chân không, dán tem truy xuất nguồn gốc. Bao bì được đầu tư bài bản, góp phần nâng tầm chè Bình Sơn từ nông sản thô thành hàng hóa mang thương hiệu.
Theo ông Lê Đình Tú, Giám đốc HTX Dịch vụ Nông lâm nghiệp Bình Sơn cho biết, hiện HTX quản lý gần 100 ha chè, trong đó có 10 ha đạt chuẩn VietGAP, liên kết với hơn 100 hộ dân.
![]() |
| Sản phẩm trà cà gai leo của HTX chè Bình Sơn. |
Sau khi đạt OCOP 3 sao vào năm 2019, đến năm 2024 sản phẩm “Chè sạch Bình Sơn” của HTX được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao - dấu mốc khẳng định chất lượng và uy tín, đồng thời mở rộng thị trường, giúp nhiều hộ đạt thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Hiện nay, toàn xã Thọ Bình có khoảng hơn 400 ha chè, trong đó hơn 300 ha cho thu hoạch ổn định; bình quân đạt 7 tấn chè tươi/ha/năm, tương đương khoảng 1,5 tấn chè khô, mang lại doanh thu cao. Từ cây chè, nhiều gia đình đã thoát nghèo, có cảu ăn của để và tái đầu tư.