Các hành vi lấn, chiếm rừng, sử dụng môi trường rừng trái quy định sẽ bị xử phạt nặng

Rú Chá - khu rừng ngập mặn duy nhất còn tồn tại trên hệ đầm phá Tam Giang (Tp. Huế)

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 146/2026/NĐ-CP ngày 06/5/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp, thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, bảo vệ tài nguyên rừng và xử lý nghiêm các hành vi xâm hại môi trường rừng.

Nghị định gồm 4 chương, 42 điều, quy định cụ thể về hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực lâm nghiệp. Trong đó, nhiều nội dung đáng chú ý liên quan đến các hành vi lấn, chiếm rừng; sử dụng môi trường rừng trái quy định; các vi phạm quy định về chi trả dịch vụ môi trường rừng; quản lý rừng bền vững; hồ sơ, thủ tục khai thác lâm sản có nguồn gốc hợp pháp; khai thác lâm sản trong rừng trồng trái pháp luật; khai thác rừng tự nhiên trái pháp luật; quản lý giống cây trồng lâm nghiệp; trồng rừng; bảo vệ rừng; phòng cháy và chữa cháy rừng gây cháy rừng; phòng trừ sinh vật hại rừng; phá hủy các công trình bảo vệ và phát triển rừng; phá rừng; bảo vệ động vật rừng; vận chuyển lâm sản trái pháp luật; tàng trữ, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu, chế biến lâm sản trái pháp luật; quản lý hồ sơ lâm sản trong vận chuyển, mua bán, cất giữ, chế biến lâm sản…

Một công trình xây dựng sai phép trên đất rừng sản xuất tại xã Lộc An (Tp. Huế)

Nghị định áp dụng đối với tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp trên lãnh thổ Việt Nam; đồng thời áp dụng đối với người có thẩm quyền lập biên bản, xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.

Theo quy định mới, mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực lâm nghiệp đối với cá nhân là 500 triệu đồng và đối với tổ chức là 1 tỷ đồng.

Xử phạt nghiêm hành vi lấn, chiếm rừng

Một trong những nội dung nổi bật của Nghị định số 146/2026/NĐ-CP là quy định cụ thể, chi tiết về các mức xử phạt đối với hành vi lấn, chiếm rừng theo từng loại rừng và diện tích vi phạm.

Cụ thể, đối với hành vi lấn, chiếm cây trồng chưa thành rừng hoặc rừng khoanh nuôi tái sinh thuộc rừng chưa có trữ lượng có diện tích dưới 1.000 m2; rừng sản xuất dưới 500 m2; rừng phòng hộ dưới 100 m2; rừng đặc dụng dưới 50 m2 sẽ bị phạt tiền từ 1 triệu đồng đến 2 triệu đồng.

Mức phạt từ 2 triệu đồng đến 5 triệu đồng được áp dụng đối với các trường hợp vi phạm có diện tích lớn hơn, gồm: cây trồng chưa thành rừng hoặc rừng khoanh nuôi tái sinh thuộc rừng chưa có trữ lượng từ 1.000 m2 đến dưới 5.000 m2; rừng sản xuất từ 500 m2 đến dưới 3.000 m2; rừng phòng hộ từ 100 m2 đến dưới 2.000 m2; rừng đặc dụng từ 50 m2 đến dưới 1.000 m2.

Đối với các hành vi vi phạm có quy mô lớn hơn, mức xử phạt tăng dần từ 5 triệu đồng đến 80 triệu đồng, tùy theo diện tích và loại rừng bị lấn, chiếm.

Theo đó, mức phạt từ 60 triệu đồng đến 80 triệu đồng được áp dụng đối với các trường hợp: cây trồng chưa thành rừng hoặc rừng khoanh nuôi tái sinh thuộc rừng chưa có trữ lượng có diện tích từ 50.000 m2 trở lên; rừng sản xuất từ 20.000 m2 trở lên; rừng phòng hộ từ 15.000 m2 trở lên; rừng đặc dụng từ 10.000 m2 trở lên.

Đáng chú ý, Nghị định quy định mức xử phạt đối với hành vi lấn, chiếm rừng sản xuất, rừng phòng hộ và rừng đặc dụng nêu trên được áp dụng đối với rừng trồng. Trường hợp lấn, chiếm rừng tự nhiên thì áp dụng mức phạt gấp hai lần so với hành vi tương ứng.

Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, tổ chức, cá nhân vi phạm còn buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu đối với toàn bộ hành vi lấn, chiếm rừng theo quy định tại các khoản từ 1 đến 8 của điều khoản liên quan.

Nghị định cũng làm rõ, đối với hành vi lấn đất hoặc chiếm đất nông nghiệp là đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất nhưng chưa có rừng thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Siết chặt quản lý hoạt động du lịch, dịch vụ trong rừng

Bên cạnh các hành vi lấn, chiếm rừng, nội dung Nghị định số 146/2026/NĐ-CP cũng quy định nhiều mức xử phạt đối với hành vi sử dụng môi trường rừng trái quy định.

Theo đó, hành vi tổ chức tham quan, du lịch trong rừng mà không được phép của chủ rừng hoặc nuôi, trồng, thu hoạch cây dược liệu trong rừng phòng hộ, rừng sản xuất không đúng phương án theo quy định sẽ bị phạt tiền từ 4 triệu đồng đến 6 triệu đồng.

Mức phạt từ 6 triệu đồng đến 10 triệu đồng được áp dụng đối với các hành vi như: tổ chức các dịch vụ du lịch, kinh doanh trong rừng mà không được phép của chủ rừng; tổ chức nghỉ dưỡng, giải trí trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của rừng đặc dụng; nuôi, trồng phát triển hoặc thu hoạch cây dược liệu trái quy định tại các khu vực rừng đặc dụng, rừng phòng hộ; ngâm, ủ, sấy, bảo quản và chế biến cây dược liệu trong rừng…

Đối với hành vi đầu tư hoạt động du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong rừng phòng hộ hoặc rừng sản xuất mà không lập dự án hoặc lập dự án không phù hợp với đề án được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt sẽ bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 25 triệu đồng.

Trong khi đó, hành vi đầu tư hoạt động du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong rừng đặc dụng mà không lập dự án hoặc dự án không phù hợp với đề án được phê duyệt sẽ bị xử phạt từ 25 triệu đồng đến 50 triệu đồng.

Ngoài việc bị xử phạt hành chính, các tổ chức, cá nhân vi phạm còn buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu đối với một số hành vi theo quy định.

Đặc biệt, trường hợp các hành vi vi phạm gây thiệt hại đến rừng hoặc lâm sản thì người vi phạm còn bị xử phạt theo Điều 15, Điều 16 hoặc Điều 23 của Nghị định.

Nâng cao trách nhiệm bảo vệ tài nguyên rừng

Việc ban hành Nghị định số 146/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân; đồng thời tăng cường tính răn đe đối với các hành vi xâm hại tài nguyên rừng.

Bảo vệ hệ sinh thái rừng, giữ gìn môi trường sinh thái là trách nhiệm chung của cả cộng đồng

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên thiên nhiên và nguy cơ xâm hại rừng còn diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương, việc siết chặt chế tài xử lý là yêu cầu cần thiết nhằm bảo vệ hệ sinh thái rừng, giữ gìn môi trường sinh thái và bảo đảm phát triển bền vững.

Nghị định số 146/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 25/6/2026; bãi bỏ Nghị định số 35/2019/NĐ-CP ngày 25/4/2019 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp; Điều 1 Nghị định số 07/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp; bảo vệ và kiểm dịch thực vật; thú y; chăn nuôi

Việc triển khai nghiêm túc Nghị định số 146/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về lâm nghiệp, bảo vệ tài nguyên rừng và tạo chuyển biến tích cực trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này./.