Cơ hội và thách thức cho ngành rau quả Việt Nam khi tiến vào thị trường 1,4 tỷ dân

Năm 2024 dự kiến kim ngạch rau quả xuất khẩu của Việt Nam sẽ khoảng 7,5 tỷ USD, riêng Trung Quốc sẽ đạt trên 5 tỷ, chiếm khoảng 70% khối lượng - Ảnh minh họa.

Phát biểu tại hội thảo với chuyên đề "Tiềm năng xuất khẩu các sản phẩm rau củ quả chính ngạch sang thị trường Trung Quốc" do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức chiều 12/11/2024, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội rau quả Việt Nam cho biết, Trung Quốc có dân số đông 1,4 tỷ người, là nền kinh tế lớn thứ hai của thế giới do đó nhu cầu tiêu thụ rau quả ngày càng rất lớn, đặc biệt là các loại trái cây vùng nhiệt đới mà Việt Nam có lợi thế sản xuất với số lượng lớn, chất lượng tốt.

Theo các chuyên gia, Việt Nam có tiềm năng trở thành một trong những nước xuất khẩu trái cây quan trọng cho thế giới và cho Trung Quốc nói riêng. Việt Nam có diện tích trồng cây ăn quả khoảng 1,2 triệu ha với tổng sản lượng khoảng trên 14 triệu tấn thu hoạch hàng năm.

Do điều kiện địa lý, Việt Nam nằm cạnh một thị trường tiêu thụ rau quả lớn nhất thế giới, hàng năm nhập khẩu hơn 15% sản lượng nông sản trái cây xuất khẩu của toàn thế giới (rau quả 17 tỷ USD trở lên), đó là thị trường Trung Quốc, Kim ngạch nhập khẩu này hằng năm đều có tăng trưởng từ 10% ít nhất.

Hiện Việt Nam đang xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc một số loại trái cây đặc sản như sầu riêng, mít, thanh long, chuối, xoài, nhãn, vải, dưa hấu, chôm chôm, măng cụt, chanh dây. Ngoài ra có thêm khoai lang, cây xạ đen. Kim ngạch rau quả xuất khẩu của Việt Nam năm 2023 đạt 5,6 tỷ USD, riêng Trung Quốc là 3,63 tỷ chiếm gần 65% tổng kim ngạch xuất khẩu trái cây của Việt Nam. Năm 2024 dự kiến kim ngạch rau quả xuất khẩu của Việt Nam sẽ khoảng 7,5 tỷ USD, riêng Trung Quốc sẽ đạt trên 5 tỷ, chiếm khoảng 70% khối lượng.

Đặc biệt, người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng quan tâm đến các sản phẩm nông sản rau quả sạch, an toàn, có nguồn gốc tự nhiên, giá thành hợp lý, đây là điểm mạnh của rau quả Việt Nam. Nhiều loại trái cây Việt Nam như sầu riêng, thanh long, Chuối, Mít, Xoài , Chanh dây, Vải… được người tiêu dùng Trung Quốc biết đến và ưa chuộng nhờ hương vị thơm ngon và chất lượng không thua kém các nước xung quanh - ông Đặng Phúc Nguyên nói.

10 tháng, xuất khẩu toàn ngành nông nghiệp tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm ngoái Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, trong 10 tháng qua, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành nông nghiệp ước đạt 51,74 tỷ ...

Việt Nam hiện đứng thứ 2 Đông Nam Á, đứng thứ 15 thế giới về xuất khẩu nông sản Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến cho biết: “Xuất khẩu nông sản của Việt Nam đang đạt đỉnh cao nhất từ trước đến nay. ...

Xuất khẩu rau, quả năm 2024 sẽ đạt hơn 7 tỷ USD Ngành Nông nghiệp dự báo, xuất khẩu rau, quả năm 2024 sẽ đạt hơn 7 tỷ USD, cao hơn so với mục tiêu được đề ...

Bên cạnh đó, các hiệp định thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc giúp giảm thuế và tạo điều kiện thuận lợi cho rau quả Việt xuất khẩu như ACFTA (Trung Quốc và các nước ASEAN), RCEP.

Ngoài ra, các cửa khẩu ở biên giới Việt Nam nằm rất gần các chợ đầu mối bên Trung Quốc, đây là lợi thế không nước nào có được, do đó đã rút ngắn rất nhiều thời gian vận chuyển hàng rau quả từ nơi sản xuất đến chợ tiêu thụ phía Trung Quốc và giảm đáng kể chi phí Logistics so các nước khác. Kể cả các cảng biển ở Trung Quốc cũng rất gần các cảng Việt Nam nhất. Điều này giúp tăng thêm tính cạnh tranh cho ngành hàng rau quả Việt Nam.

Mặc dù Việt Nam có nhiều lới thế đối với ngành rau quả nhưng thị trường Trung Quốc có rất nhiều đối thủ cạnh tranh từ các nước khác như Thái Lan, Malaysia, Philippines, Campuchia, Úc... và một số nước ở Nam Mỹ như Chi Lê, Peru, Ecuador. Nhất là hàng rau quả sản xuất trong nước của Trung Quốc như, Chuối, Thanh Long, Vải, Nhãn, Bưởi, Gừng, Tỏi….

Các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm của Trung Quốc ngày càng nghiêm ngặt, thay đổi, đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải cập nhật và đáp ứng được các yêu cầu này. Các quy định về phytosanitary (vệ sinh thực vật) và kiểm dịch động thực vật của Trung Quốc khá phức tạp mất thời gian. Hàng rau quả xuất khẩu của Việt Nam phải có mã số vùng trồng do hải quan Trung Quốc (GACC) kiểm tra cấp. Các cơ sở chế biến, đóng gói cũng phải đăng ký xin mã số của hải quan Trung Quốc cấp sau khi kiểm tra nghiêm ngặt. Do đó, việc tìm kiếm khách hàng và xây dựng kênh phân phối tại Trung Quốc cũng là một thách thức không nhỏ cho các doanh nghiệp Việt Nam. Đa số hàng rau quả Việt Nam được bán cho các thương lái nhỏ lẽ của Trung Quốc tập trung nhiều ở biên giới phía Bắc Việt Nam. Doanh nghiệp Việt chưa thâm nhập sâu vào thị trường sâu trong nội địa và các tỉnh, khu vực phía Bắc Trung Quốc.

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội rau quả Việt Nam chia sẻ trực tuyến tại hội thảo.

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội rau quả Việt Nam cho biết, để tận dụng tối đa tiềm năng và vượt qua các thách thức, các doanh nghiệp Việt Nam cần nắm bắt thời vụ sản xuất hàng rau quả nội địa của Trung Quốc để có biện pháp đối phó hoặc điều chỉnh lịch sản xuất xuất khẩu hàng của Việt nam tránh bị cạnh tranh như Thanh Long, Chuối, Xoài, Nhãn, Vải, Dưa hấu...

Bên cạnh đó cần nâng cao chất lượng sản phẩm, đầu tư vào công nghệ sản xuất, chế biến, áp dụng các kỹ thuật, tiêu chuẩn quốc tế để đảm bảo chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm. Nhằm tạo điều kiện tối ưu kéo dài thời gian bán hàng cho sản phẩm rau quả Việt Nam. Tạo dựng hình ảnh tốt cho sản phẩm rau quả Việt Nam trên thị trường Trung Quốc nhằm chiếm trọn niềm tin người tiêu dùng Trung Quốc vào chất lượng sản phẩm rau quả Việt Nam thông qua thực hành sản xuất tốt như VietGap, Global Gap. Các sản phẩm phải bao bì đẹp, nhãn mác rõ ràng và dễ dàng truy xuất nguồn gốc xuất xứ tạo sự an tâm cho khách tiêu dùng. Kết hợp với các doanh nghiệp Trung Quốc để cùng nhau xây dựng chuỗi cung ứng và phân phối các sản phẩm rau quả Việt Nam xuất khẩu vào Trung Quốc trên tinh thần đôi bên cùng có lợi - Ông Đặng Phúc Nguyên ý kiến.