Bánh xèo cá kình làng Chuồn, “nốt nhạc” mộc trong bản giao hưởng ẩm thực xứ Huế

Du khách trải nghiệm bánh xèo cá kình tại chợ làng Chuồn, Tp. Huế. (Ảnh: Quang Vinh)

Hành trình đến làng Chuồn, Phú An, Tp. Huế

Làng Chuồn (tên gốc là làng An Truyền, xã Phú An, huyện Phú Vang cũ) nằm bên phá Tam Giang - Cầu Hai, Tp. Huế, vùng đầm phá nước lợ lớn nhất Đông Nam Á. Con đường từ trung tâm Huế đến đây cũng chỉ mất chưa đầy 20 phút di chuyển. Nhưng càng rời xa phố thị, càng rõ không khí khác biệt: tiếng chim kêu lẫn trong tiếng mái chèo, gió mang vị mặn mòi, từng ngôi nhà nép bên bờ đầm thơ mộng, bình yên...

Làng Chuồn (làng An Truyền) là một ngôi làng nhỏ nằm cạnh đầm Chuồn, Tp. Huế. (Trong ảnh: Một góc Đầm Chuồn từ trên cao)

Làng Chuồn nổi tiếng với chợ quê độc đáo, nơi sản vật từ mặt nước theo nhịp thuyền chài cập bến rồi ngay lập tức có mặt trong mỗi phiên chợ sáng. Cũng chính ở đây, món bánh xèo cá kình ra đời và trở thành “đặc sản riêng” gắn với vùng đầm phá.

Cá kình – “linh hồn” của món bánh

Cá kình là loài cá đặc trưng vùng nước lợ, thân dẹt, cỡ chỉ bằng bàn tay, thịt chắc, thơm ngọt, ít xương dăm. Cá kình ngon nhất khi còn tươi rói, vừa rời khỏi lưới đêm. Nhờ thịt cá không bở, giữ nguyên hình dáng cá khi thả lên chảo, đẹp mắt nên người dân ở đây đã chọn cá kình làm nhân bánh, khiến chiếc bánh xèo thêm phần độc đáo.

Cá kình - “linh hồn” của món bánh xèo cá kình làng Chuồn.

Trong “phiên bản” bánh xèo làng Chuồn, cá kình không được lóc thịt hay thái nhỏ. Người bán đặt cả con cá lên mặt bột đang sôi, để lớp vỏ gạo ôm lấy thân cá. Khi bánh chín, lớp da cá rám vàng, phần thịt vừa săn lại, ngon ngọt tự nhiên. Ăn một miếng, thấm đẫm mùi vị của đầm phá, vị béo từ mỡ cá hòa quyện với độ giòn tan của bột, càng cắn càng không rời ra được.

Nghệ thuật đổ bánh cùng cách ăn độc đáo

Nguyên liệu làm bánh xèo cá kình rất đơn giản, gần gũi với đời thường: gạo địa phương ngâm kỹ, xay nhuyễn thành bột; thêm chút nghệ để có màu vàng nhẹ; dầu phi nóng trong chảo gang... Khi bột gặp chảo, tiếng “xèo” vang lên cũng là khoảnh khắc chiếc bánh bắt đầu hình thành.

Điều quyết định không chỉ ở bột mà ở tay nghề người đúc. Người đúc bánh phải giữ lửa lớn vừa đủ, lật nhanh tay để cá chín đều mà không khét, mép bánh giòn mà ruột vẫn mềm. Nhìn đôi tay thoăn thoắt, nghe tiếng xèo cùng mùi thơm lan khắp chợ, mới hiểu vì sao một chiếc bánh dân dã lại gây thương nhớ thực khách đến vậy.

Du khách thưởng thức bánh xèo cá kình tại chợ làng Chuồn, Tp. Huế.

Thưởng thức bánh xèo cá kình cũng có “nghi thức riêng”. Người làng thường gắp riêng con cá, chấm vào bát nước mắm nguyên chất dầm ớt, để cảm nhận vị ngọt đậm và mùi thơm của cá. Phần vỏ bánh lại chấm với nước mắm chua ngọt, ăn kèm rau sống. Cách ăn “hai nhịp” ấy vừa giữ trọn hương vị cá, vừa làm món bánh hài hòa, không ngấy.

Đôi khi cá kình khan hiếm, người làm bánh có thể thay thế bằng cá dìa - cũng là một sản vật của đầm phá Tam Giang. Nhưng với người sành ăn, chiếc bánh chỉ thật sự “đúng điệu” khi có cá kình còn tươi rói.

Trải nghiệm văn hóa chợ quê, lưu giữ ký ức

Ăn bánh xèo cá kình ở làng Chuồn không chỉ là thưởng thức một món ngon, mà còn là trải nghiệm không khí chợ quê. Sáng sớm, dưới mái chợ đơn sơ, người bán vừa tay đảo chảo vừa trò chuyện, người mua vừa đứng chờ vừa hít hà mùi thơm. Giữa cái gió đầm phá lồng lộng, chiếc bánh nóng giòn như gom cả sinh khí của vùng nước lợ vào trong, nồng nàn, đậm vị.

Bánh xèo cá kình ở làng Chuồn - món ăn ngon cùng trải nghiệm không khí chợ quê và lưu giữ ký ức thực khách.

Bánh xèo cá kình gắn liền với tính mùa vụ. Không phải lúc nào, mùa nào cá kình cũng có. Những hôm trời thuận, cá béo, chợ Chuồn càng đông vui nhộn nhịp hơn, hàng bánh xèo cũng vì thế mà trở nên tấp nập. Đó là lý do nhiều thực khách xem bánh xèo cá kình như một “phiên bản đặc biệt theo mùa”, khiến hành trình thưởng thức ẩm thực xứ Huế càng thêm phần thú vị.

Một gian hàng bán bánh xèo cá kình nổi tiếng tại chợ làng Chuồn.

Trong dòng chảy ẩm thực xứ Huế, bánh xèo cá kình có thể không rực rỡ như những món ăn đã vang danh khắp mọi miền, nhưng nó lại giữ được chất riêng không thể lẫn lộn. Đó là hương vị của đầm phá, của chợ làng quê, của sự giản dị nhưng đầy tinh tế. Với người dân nơi đây, đặc sản ấy không chỉ là bữa ăn sáng, mà còn là một phần ký ức tuổi thơ - gắn với hình ảnh người mẹ, người bà sớm hôm ngồi bên chảo lửa, gói ghém yêu thương trong quá trình chế biến.

Du khách hào hứng trải nghiệm bánh xèo cá kình tại chợ làng Chuồn, Tp. Huế.

Còn với du khách, chỉ một lần ngồi giữa chợ làng Chuồn, ăn chiếc bánh nóng hổi, giòn tan vừa ra lò cũng đủ để nhớ mãi. Không cần cầu kỳ, không cần sơn son thếp vàng, chiếc bánh xèo cá kình lặng lẽ góp thêm một “nốt nhạc” mộc mạc trong bản giao hưởng ẩm thực phong phú xứ Huế.

Đến và trải nghiệm món bánh xèo cá kình làng Chuồn chính là cơ hội để cảm nhận sự giao hòa giữa thiên nhiên và con người xứ Huế. Đó là món ăn được làm nên từ gạo quê, cá phá, lửa củi và từng bàn tay dân dã. Và có lẽ, điều khiến món ăn này đáng nhớ nhất không chỉ nằm ở hương vị, mà còn ở cái không khí đời thường, gần gũi, khiến khi có cơ hội thưởng thức thực khách cảm nhận như đang được thức quà quê hiếm thấy, như vừa may mắn có thêm trải nghiệm quý báu: sống cùng một mảnh đời xứ Huế nên thơ./.