Sữa thực vật mở rộng thị trường nhưng chưa thể thay thế hoàn toàn sữa bò

Nhu cầu đối với đồ uống có nguồn gốc thực vật đang gia tăng tại nhiều thị trường, kéo theo sự mở rộng của vùng nguyên liệu đậu nành, yến mạch, hạnh nhân và một số loại hạt khác

Nhu cầu đối với đồ uống có nguồn gốc thực vật đang gia tăng tại nhiều thị trường, kéo theo sự mở rộng của vùng nguyên liệu đậu nành, yến mạch, hạnh nhân và một số loại hạt khác. Tuy nhiên, lợi ích của nhóm sản phẩm này phụ thuộc lớn vào loại nguyên liệu, phương thức canh tác và quy trình chế biến. Theo South China Morning Post, sữa bò tự nhiên cung cấp protein dễ tiêu hóa, canxi, vitamin và iodine. Trong khi đó, nhiều loại đồ uống thực vật chỉ đạt hàm lượng đáng kể các vi chất này khi được bổ sung trong quá trình chế biến. Một nghiên cứu phân tích 399 sản phẩm tại châu Âu cũng cho thấy protein và chất lượng protein trong sữa bò cao hơn các sản phẩm thực vật, trong khi khoảng 50% đồ uống thực vật thông thường được bổ sung canxi.

Đáng chú ý, yếu tố hữu cơ cũng không đồng nghĩa với giá trị dinh dưỡng tương đương sữa bò. Các sản phẩm thực vật hữu cơ thường ít được bổ sung vi chất hơn. Điều này cho thấy sự phát triển vùng nguyên liệu hữu cơ cần đi cùng công nghệ chế biến và tiêu chuẩn dinh dưỡng phù hợp, thay vì chỉ dựa vào nhãn hữu cơ để tạo lợi thế thị trường.

Các sản phẩm thực vật hữu cơ thường ít được bổ sung vi chất hơn sản phẩm được sản xuất truyền thống

Từ góc độ nông nghiệp, ưu thế lớn của nguyên liệu thực vật nằm ở khả năng giảm áp lực môi trường so với chăn nuôi bò sữa. Một tổng quan các nghiên cứu đánh giá vòng đời cho thấy sữa bò thường có mức phát thải khí nhà kính cao hơn nhiều sản phẩm thực vật. Tuy nhiên, giữa các loại cây cũng tồn tại khác biệt lớn.

Hạnh nhân có thể sử dụng lượng nước cao, trong khi đậu nành thường có lợi thế hơn về sử dụng đất và nước. Một nghiên cứu năm 2026 ước tính phát thải khoảng 0,99 đến 1,08 kg CO2 tương đương cho mỗi lít sữa bò, so với khoảng 0,51 đến 0,52 kg đối với đồ uống từ đậu nành và 0,38 kg đối với đồ uống từ yến mạch trong các hệ thống được nghiên cứu.

Từ góc độ nông nghiệp, ưu thế lớn của nguyên liệu thực vật nằm ở khả năng giảm áp lực môi trường so với chăn nuôi bò sữa

Những kết quả này mở ra cơ hội cho nông nghiệp trồng trọt phát triển các vùng nguyên liệu phục vụ ngành thực phẩm có giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, hiệu quả bền vững phụ thuộc vào năng suất cây trồng, sử dụng nước, phân bón, vận chuyển và chế biến. Vì vậy, thay thế một phần sữa bò bằng sản phẩm thực vật không chỉ là câu chuyện về thị hiếu tiêu dùng mà còn liên quan trực tiếp đến cơ cấu sản xuất nông nghiệp và chuỗi giá trị thực phẩm trong tương lai.