ki-niem-15-voaa
Chủ nhật 15/11/2026 06:59Chủ nhật 15/11/2026 06:59 Hotline: 0326.050.977Hotline: 0326.050.977 Email: toasoan@tapchihuucovietnam.vnEmail: [email protected]

Tag

Xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững - Kỳ 1: Từ bàn ăn nhìn ra cả hệ thống

Tăng
aa
Giảm
Chia sẻ Facebook
Bình luận
In bài viết
Mỗi ngày, một bữa cơm gia đình bắt đầu từ những điều rất quen thuộc: Hạt gạo, bó rau, con cá, quả trứng hay miếng thịt. Nhưng để những thực phẩm ấy xuất hiện trên bàn ăn là cả một hành trình dài, với sự tham gia của người sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp, nhà khoa học, cơ quan quản lý, hệ thống phân phối và chính người tiêu dùng. Phía sau mỗi món ăn còn là đất, nước, lao động, công nghệ, thị trường, chính sách và môi trường. Hiểu được hành trình ấy chính là bước đầu tiên để mỗi người nhận ra mình đang ở đâu và có thể làm gì để cùng xây dựng một hệ thống lương thực - thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững.
Xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững - Kỳ 1: Từ bàn ăn nhìn ra cả hệ thống

Từ đồng ruộng đến bàn ăn – hành trình kết nối các mắt xích trong hệ thống lương thực, thực phẩm, bảo đảm nguồn thực phẩm đa dạng, an toàn và chất lượng cho người tiêu dùng.

Từ một bữa cơm nhìn ra cả hệ thống

Hãy bắt đầu bằng một bữa cơm. Trên bàn có thể là một bát cơm trắng, một đĩa rau xanh và một món cá hoặc thịt. Đó là những thực phẩm rất đỗi quen thuộc, đến mức chúng ta thường ít khi đặt câu hỏi: chúng đã được tạo ra như thế nào và phải trải qua bao nhiêu công đoạn trước khi đến với gia đình?

Hạt gạo trong bát cơm bắt đầu từ một thửa ruộng. Từ khâu làm đất, chọn giống, gieo cấy, chăm sóc đến thu hoạch, hạt lúa gắn với đất, nước, lao động, kỹ thuật và điều kiện thời tiết. Sau khi rời khỏi đồng ruộng, lúa lại bước vào một hành trình khác với thu mua, bảo quản, xay xát, đóng gói, vận chuyển và phân phối trước khi đến chợ, siêu thị hay bữa cơm gia đình.

Một bó rau cũng có hành trình tương tự. Một con cá lại có thêm câu chuyện của nguồn nước, con giống, thức ăn, kỹ thuật nuôi hoặc khai thác, bảo quản và vận chuyển. Như vậy, thứ chúng ta nhìn thấy trên bàn ăn thực chất chỉ là phần cuối của một hệ thống rộng lớn.

Sổ tay "Nâng cao năng lực chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững tại Việt Nam" do Trung tâm Tư vấn Chính sách nông nghiệp - Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường xuất bản, xác định hệ thống lương thực - thực phẩm (LTTP) bao gồm toàn bộ các hoạt động từ sản xuất, chế biến, bảo quản, phân phối đến tiêu dùng; đồng thời chịu tác động của chính sách, thị trường, công nghệ, tài nguyên thiên nhiên, biến đổi khí hậu và nhiều yếu tố kinh tế - xã hội khác.

Bởi vậy, nếu chỉ nhìn vào sản phẩm cuối cùng, chúng ta sẽ khó hiểu được đầy đủ giá trị cũng như những vấn đề đang tồn tại phía sau nó. Muốn hiểu một bữa ăn, phải nhìn ngược lại cả hành trình mà thực phẩm đã đi qua.

Trong hành trình ấy, người nông dân là người trực tiếp tạo ra sản phẩm, nhưng họ không thể tự mình quyết định tất cả. Hợp tác xã có thể giúp tổ chức và liên kết sản xuất; doanh nghiệp tham gia đầu tư, chế biến, phân phối và phát triển thị trường; nhà khoa học cung cấp tri thức, công nghệ và giải pháp; cơ quan quản lý xây dựng chính sách, tiêu chuẩn và cơ chế giám sát. Cùng với đó là hệ thống bán lẻ, logistics, tài chính, công nghệ, đào tạo và nhiều dịch vụ khác giúp các mắt xích của chuỗi kết nối với nhau.

Và ở điểm cuối của hành trình ấy là người tiêu dùng. Nhưng nói người tiêu dùng đứng ở “điểm cuối” không có nghĩa họ là người thụ động. Ngược lại, chính lựa chọn của người tiêu dùng có thể tạo ra những tín hiệu quan trọng cho toàn hệ thống. Khi người dân quan tâm hơn đến nguồn gốc, chất lượng, an toàn thực phẩm, dinh dưỡng và tác động môi trường, thị trường sẽ dần tạo ra sức ép để những chủ thể phía trước thay đổi cách sản xuất, chế biến và phân phối.

Một lựa chọn của người tiêu dùng có thể rất nhỏ, nhưng hàng triệu lựa chọn giống nhau sẽ tạo thành một xu hướng thị trường.

Đó là lý do sổ tay nhấn mạnh rằng hành vi tiêu dùng có thể định hướng hoạt động sản xuất, chế biến, phân phối và quản trị chuỗi cung ứng. Khi người tiêu dùng ưu tiên những sản phẩm an toàn, có thông tin rõ ràng và được sản xuất có trách nhiệm, những chủ thể khác trong hệ thống cũng có thêm động lực để điều chỉnh.

Nhìn từ góc độ đó, một bữa ăn không còn chỉ là câu chuyện của một gia đình. Nó phản ánh cách xã hội đang tổ chức sản xuất, lưu thông, phân phối và tiêu dùng thực phẩm.

Quy mô của hệ thống ấy rất lớn. Năm 2025, Việt Nam sản xuất khoảng 47,9 triệu tấn lương thực có hạt, trong đó sản lượng lúa khoảng 43,5 triệu tấn; sản lượng rau các loại đạt khoảng 19,6 triệu tấn; tổng sản lượng thủy sản đạt gần 9,95 triệu tấn.

Những con số ấy cho thấy phía sau mỗi bữa ăn của người Việt là một hệ thống sản xuất và cung ứng có quy mô rất lớn, liên quan trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu người và đến việc sử dụng một lượng lớn đất đai, nguồn nước, năng lượng và các nguồn lực xã hội.

Nhưng quy mô sản xuất lớn mới chỉ cho chúng ta biết một phần câu chuyện. Điều quan trọng hơn là hệ thống ấy đang đáp ứng nhu cầu của con người như thế nào.

Từ “đủ ăn” đến an ninh lương thực và dinh dưỡng

Một xã hội trước hết phải có đủ thực phẩm để đáp ứng nhu cầu của người dân. Nhưng “có thực phẩm” chưa đồng nghĩa với việc mọi người đều được bảo đảm an ninh lương thực.

An ninh lương thực còn liên quan đến khả năng tiếp cận, khả năng sử dụng và tính ổn định của nguồn thực phẩm. Thực phẩm không chỉ cần đủ về số lượng mà còn phải an toàn, có giá trị dinh dưỡng và có khả năng tiếp cận về kinh tế cũng như vật chất.

Điều đó khiến cách nhìn về hệ thống LTTP trở nên rộng hơn rất nhiều. Chúng ta không thể chỉ hỏi mỗi năm sản xuất được bao nhiêu tấn lương thực, thực phẩm, mà còn phải hỏi người dân có tiếp cận được thực phẩm hay không; thực phẩm có an toàn và bổ dưỡng không; nguồn cung có ổn định không; người sản xuất có thu nhập đủ để duy trì sản xuất không; đất và nước có được bảo vệ không; môi trường có bị tổn hại không và hệ thống có đủ sức chống chịu trước thiên tai, dịch bệnh hay những biến động của thị trường hay không.

Khi đặt những câu hỏi đó cạnh nhau, chúng ta bắt đầu nhìn thấy những mối liên hệ vốn thường bị che khuất. Một người nông dân có thể sản xuất rất tốt nhưng vẫn gặp khó khăn nếu không có thị trường ổn định. Một doanh nghiệp có thể có thị trường nhưng lại thiếu vùng nguyên liệu phù hợp. Một sản phẩm có chất lượng cao nhưng vẫn có thể mất giá trị nếu khâu bảo quản, vận chuyển hoặc chế biến không đáp ứng yêu cầu. Trong khi đó, một người tiêu dùng muốn lựa chọn thực phẩm an toàn cũng có thể gặp khó nếu thông tin trên thị trường chưa đầy đủ và minh bạch.

Những vấn đề ấy không nằm riêng ở người sản xuất, doanh nghiệp hay người tiêu dùng. Chúng nằm giữa các mối quan hệ của cả hệ thống.

Vì vậy, chuyển đổi hệ thống LTTP không đơn giản là yêu cầu từng chủ thể “làm tốt phần việc của mình”. Quan trọng hơn là phải làm cho các chủ thể kết nối với nhau tốt hơn, chia sẻ thông tin đầy đủ hơn và cùng chịu trách nhiệm về những kết quả mà hệ thống tạo ra.

Đây cũng là lý do sổ tay đặt trọng tâm vào việc nhận diện các tác nhân, các mối liên kết và những dòng chảy về sản phẩm, thông tin, tài chính cũng như quyền ra quyết định trong hệ thống.

Khi đã nhìn được toàn bộ bức tranh, câu hỏi tiếp theo tự nhiên xuất hiện: nếu hệ thống có nhiều mắt xích như vậy thì vấn đề đang nằm ở đâu? Vì sao có những nơi sản xuất tốt nhưng giá trị chưa được tạo ra tương xứng? Vì sao có sản phẩm nhưng chuỗi cung ứng vẫn chưa hiệu quả? Và đâu là những điểm có thể tạo ra thay đổi lớn nhất?

Muốn tìm câu trả lời, chúng ta phải rời bàn ăn để trở lại nơi thực phẩm bắt đầu hành trình của mình - từ cánh đồng đến thị trường.

Bài liên quan

Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng thực phẩm hữu cơ

Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng thực phẩm hữu cơ

Quyết định tiêu dùng thực phẩm hữu cơ không chỉ chịu tác động bởi nhận thức về sức khỏe và an toàn thực phẩm mà còn liên quan đến giá cả, chất lượng, niềm tin, kiến thức, khả năng tiếp cận và các chuẩn mực xã hội. Việc nhận diện đầy đủ những yếu tố này có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng chính sách, phát triển thị trường và thúc đẩy tiêu dùng thực phẩm hữu cơ bền vững tại Việt Nam.
Festival Organic Foods 2026: Kết nối để lan tỏa giá trị thực phẩm hữu cơ

Festival Organic Foods 2026: Kết nối để lan tỏa giá trị thực phẩm hữu cơ

Khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng và nguồn gốc thực phẩm, thị trường hữu cơ đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển. Festival Organic Foods 2026 không chỉ giới thiệu các sản phẩm đạt chứng nhận hữu cơ mà còn tạo không gian kết nối giữa doanh nghiệp, nhà sản xuất và người tiêu dùng, góp phần lan tỏa giá trị của nông nghiệp hữu cơ.
Festival Organic Foods 2026: Điểm hẹn của thực phẩm hữu cơ và tiêu dùng xanh

Festival Organic Foods 2026: Điểm hẹn của thực phẩm hữu cơ và tiêu dùng xanh

Hàng chục thương hiệu thực phẩm hữu cơ sẽ cùng hội tụ tại Festival Organic Foods 2026, mang đến chuỗi hoạt động trải nghiệm, dùng thử sản phẩm và ưu đãi dành cho người tiêu dùng. Sự kiện do Farmers Market và Organicfood.vn tổ chức, kỳ vọng góp phần lan tỏa tiêu dùng xanh, đồng thời tạo thêm động lực cho sự phát triển của thị trường thực phẩm hữu cơ tại Việt Nam.
Festival làng nghề toàn cầu 2026: Kết nối di sản với kinh tế xanh

Festival làng nghề toàn cầu 2026: Kết nối di sản với kinh tế xanh

Diễn ra từ ngày 13–16/11 tại Hà Nội, Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026 mở không gian giao lưu giữa nghệ nhân, doanh nghiệp và nhà thiết kế trong nước, quốc tế. Bên cạnh tôn vinh nghề truyền thống, sự kiện chú trọng chuyển đổi số, phát triển xanh và kết nối thị trường cho sản phẩm làng nghề.
Sở GD&ĐT TP Huế đề nghị công an xác minh thông tin sai sự thật liên quan Giám đốc Sở

Sở GD&ĐT TP Huế đề nghị công an xác minh thông tin sai sự thật liên quan Giám đốc Sở

Mỗi cá nhân cần nâng cao trách nhiệm khi tham gia môi trường mạng, tránh vô tình tiếp tay phát tán những nội dung chưa được cơ quan có thẩm quyền xác thực...
Siết kiểm soát thực phẩm, phân bón và hàng hóa phục vụ Tết

Siết kiểm soát thực phẩm, phân bón và hàng hóa phục vụ Tết

Kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dịp Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027 tập trung kiểm soát hàng thiết yếu, thực phẩm và vật tư phục vụ sản xuất. Hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, cùng các kho hàng và điểm trung chuyển được tăng cường giám sát.
Nhà máy Đạm Phú Mỹ vận hành tối đa công suất, chủ động bảo đảm nguồn cung phân bón

Nhà máy Đạm Phú Mỹ vận hành tối đa công suất, chủ động bảo đảm nguồn cung phân bón

Trước những biến động mạnh của thị trường phân bón thế giới do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, việc duy trì sản xuất ổn định, phát huy năng lực các nhà máy trong nước đang trở thành yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm nguồn cung phân bón cho sản xuất nông nghiệp. Trong đó, Nhà máy Đạm Phú Mỹ thuộc Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo – Phú Mỹ) đang vận hành tối đa công suất, vừa đáp ứng nhu cầu thị trường nội địa, vừa chủ động nắm bắt cơ hội xuất khẩu.
Huế tăng cường phối hợp bảo đảm an toàn thực phẩm quanh trường học

Huế tăng cường phối hợp bảo đảm an toàn thực phẩm quanh trường học

Công an thành phố Huế phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo rà soát nguy cơ mất an toàn thực phẩm tại khu vực trường học, trong đó chú trọng thức ăn đường phố quanh cổng trường, nhằm bảo vệ sức khỏe học sinh.
BTV Thành ủy Huế khai trừ Đảng hai Hiệu trưởng do vi phạm nghiêm trọng

BTV Thành ủy Huế khai trừ Đảng hai Hiệu trưởng do vi phạm nghiêm trọng

Ngày 11/11/2026, BTV Thành ủy Huế đã xem xét đề nghị về việc thi hành kỷ luật đối với các đảng viên vi phạm và quyết định khai trừ ra khỏi Đảng đối với 2 cán bộ.

CÁC TIN BÀI KHÁC

Bớt giống bớt phân người trồng lúa vẫn tăng lợi nhuận

Bớt giống bớt phân người trồng lúa vẫn tăng lợi nhuận

Trên cánh đồng, có những khoản tiền tưởng như rất nhỏ nhưng cộng lại sau một vụ lúa có thể quyết định người nông dân lời hay lỗ. Khi chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhiên liệu và nước tưới ngày càng tạo sức ép, nhiều nông dân Đồng bằng sông Cửu Long đang tính lại từng khoản chi, giảm đầu vào nhưng vẫn giữ năng suất và tăng phần lợi nhuận sau mỗi vụ mùa.
Chứng nhận hữu cơ: Người sản xuất cần chuẩn bị những gì?

Chứng nhận hữu cơ: Người sản xuất cần chuẩn bị những gì?

Để được cấp chứng nhận hữu cơ, cơ sở sản xuất phải chứng minh việc tuân thủ tiêu chuẩn bằng cả thực hành tại đồng ruộng, trang trại và hồ sơ theo dõi. Quá trình này bắt đầu từ lựa chọn tiêu chuẩn, tổ chức chuyển đổi, đánh giá thực tế đến duy trì giám sát sau chứng nhận.
Kết nối nguồn lực phát triển nông nghiệp thích ứng với xâm nhập mặn

Kết nối nguồn lực phát triển nông nghiệp thích ứng với xâm nhập mặn

Từ nhu cầu thực tế của nông dân Đồng bằng sông Cửu Long, hội thảo “Thảo luận chiến lược hợp tác trong lĩnh vực xâm nhập mặn, thích ứng và phát triển nông nghiệp bền vững tại Việt Nam” diễn ra ngày 5/11 tại Hà Nội, tập trung thảo luận các ưu tiên hợp tác về dữ liệu, quản lý đất và nước, kỹ thuật canh tác, tài chính và thị trường. Các đề xuất hướng tới đưa giải pháp thích ứng với xâm nhập mặn vào thực tiễn sản xuất, bảo đảm sinh kế cho nông dân Đồng bằng sông Cửu Long.
Canh tác hữu cơ bắt đầu từ sức khỏe của đất

Canh tác hữu cơ bắt đầu từ sức khỏe của đất

Muốn chuyển đổi sang canh tác hữu cơ, người sản xuất cần tổ chức lại cách chăm sóc đất, cung cấp dinh dưỡng và quản lý dịch hại. Năm nhóm kỹ thuật nền tảng dưới đây giúp xây dựng hệ thống sản xuất phù hợp với điều kiện đồng ruộng và yêu cầu của tiêu chuẩn áp dụng.
Nông nghiệp phía Nam tìm cách gỡ điểm nghẽn từ nghiên cứu đến sản xuất

Nông nghiệp phía Nam tìm cách gỡ điểm nghẽn từ nghiên cứu đến sản xuất

Vi phạm bản quyền giống cây trồng, công nghệ sau thu hoạch chưa đồng bộ, dữ liệu vùng trồng bị chia cắt cùng bài toán tiếp cận tín dụng mùa vụ là những nút thắt cốt lõi được nhận diện thẳng thắn tại Hội thảo chuyên đề lĩnh vực Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (thuộc khuôn khổ Hội nghị phát triển KH&CN, ĐMST và CĐS thúc đẩy tăng trưởng nông nghiệp khu vực phía Nam) diễn ra ngày 2/11/2026 tại TP. Cần Thơ.
Đưa khoa học, công nghệ thành động lực tăng trưởng nông nghiệp

Đưa khoa học, công nghệ thành động lực tăng trưởng nông nghiệp

Lấy năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế và thu nhập của người dân làm thước đo, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu nghiên cứu khoa học phải giải quyết những bài toán cụ thể của sản xuất. Trước ngày 20/11/2026, mỗi địa phương phía Nam lựa chọn 3–5 bài toán ưu tiên để phối hợp triển khai.
Nông dân miền Tây tìm cách giữ sinh kế trước sức ép hạn mặn

Nông dân miền Tây tìm cách giữ sinh kế trước sức ép hạn mặn

Từng phải bỏ hàng trăm triệu đồng mua nước ngọt, chở từng chuyến nước về cứu vườn sầu riêng giữa mùa hạn mặn, người nông dân miền Tây hiểu thế nào là nỗi lo khi nguồn nước cạn dần, độ mặn lấn sâu. Sau những mùa khô khắc nghiệt, câu chuyện giữ nước, giữ vườn cũng là câu chuyện giữ sinh kế. Từ thực tế sản xuất, nhiều nông dân đang tìm cách thay đổi mùa vụ, điều chỉnh phương thức canh tác để giảm thiệt hại, thích ứng với những biến động ngày càng khó lường của thời tiết.
Tìm lời giải cho bài toán nông nghiệp thích ứng với xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long

Tìm lời giải cho bài toán nông nghiệp thích ứng với xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long

Xâm nhập mặn, hạn hán và những biến động khó lường của nguồn nước đang đặt sản xuất nông nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long trước nhiều thách thức. Tại hội thảo ở TP Cần Thơ, các chuyên gia, nhà quản lý và đối tác quốc tế cùng trao đổi giải pháp thích ứng, từ quản lý nguồn nước, điều chỉnh phương thức canh tác đến phát triển chuỗi giá trị, hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo đảm sinh kế cho người nông dân.
Lồng ghép rủi ro khí hậu vào quy hoạch đô thị, nông thôn

Lồng ghép rủi ro khí hậu vào quy hoạch đô thị, nông thôn

Điều chỉnh quy hoạch khu dân cư, nâng khả năng chống chịu của hạ tầng và phát triển công trình xanh là những nội dung được đề xuất trong nghiên cứu xây dựng kế hoạch ứng phó với biến đổi khí hậu ngành xây dựng giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Nâng tầm chè Thái Nguyên bằng hệ sinh thái tích hợp đa giá trị

Nâng tầm chè Thái Nguyên bằng hệ sinh thái tích hợp đa giá trị

Tại Diễn đàn Kinh tế chè quốc tế 2026, yêu cầu đổi mới tư duy phát triển ngành chè được đặt ra với trọng tâm kiến tạo hệ sinh thái kết nối văn hóa, khoa học công nghệ, du lịch và thị trường. Phát triển chè chất lượng cao, chè đạt tiêu chuẩn hữu cơ là một nội dung được đề cập nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, bảo vệ môi trường và sinh kế của người trồng chè.
ĐH Nông Lâm Huế thúc đẩy hợp tác khoa học, phát triển chăn nuôi bền vững

ĐH Nông Lâm Huế thúc đẩy hợp tác khoa học, phát triển chăn nuôi bền vững

Hội nghị AAAP 2026 là sự kiện kết nối khoa học, công nghệ, mở hợp tác, thúc đẩy chăn nuôi xanh, sạch, an toàn, tăng năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh...
Hội nghị Khoa học Chăn nuôi Á Úc 2026 bàn giải pháp phát triển chăn nuôi bền vững

Hội nghị Khoa học Chăn nuôi Á Úc 2026 bàn giải pháp phát triển chăn nuôi bền vững

Ngày 28/10, tại Hà Nội, Hội nghị Khoa học Chăn nuôi Á Úc lần thứ 21 (AAAP 2026) khai mạc với chủ đề “Chăn nuôi bền vững”. Chương trình tập trung trao đổi các giải pháp khoa học, công nghệ và chính sách liên quan đến sản xuất, môi trường, sinh kế người chăn nuôi và phúc lợi động vật.
XEM THÊM
phu-my
dam-ca-mau-15-nam-vi-hoa
cuoc-thi-viet
dam-ca-mau-chi-vi-hoa
Based on MasterCMS Ultimate Edition 2026 v2.9
Quay về đầu trang
Giao diện máy tính