Trước đó, Ấn Độ đã áp đặt lệnh cấm xuất khẩu gạo tấm vào tháng 9/2022 và thắt chặt các biện pháp hạn chế xuất khẩu gạo khác vào năm 2023 - Ảnh minh họa.

Chính phủ Ấn Độ vừa đưa ra quyết định quan trọng, chính thức dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu gạo 100% tấm vào cuối ngày 7/3 (giờ địa phương). Quyết định này được đưa ra nhằm ứng phó với tình trạng lượng hàng tồn kho gạo tại nước này đạt mức cao kỷ lục vào đầu tháng 2, gấp gần 9 lần so với mục tiêu dự trữ của chính phủ. Lượng tồn kho khổng lồ, đạt tới 67,6 triệu tấn, bao gồm cả lúa chưa xay xát, đã tạo áp lực lớn lên chính phủ Ấn Độ, buộc họ phải xem xét lại chính sách xuất khẩu. Việc dỡ bỏ lệnh cấm không chỉ giúp giải phóng lượng hàng tồn kho dư thừa mà còn đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng từ các quốc gia nhập khẩu gạo tấm, đặc biệt là các nước nghèo ở châu Phi và các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi, ethanol ở châu Á.

Trước đó, Ấn Độ đã áp đặt lệnh cấm xuất khẩu gạo tấm vào tháng 9/2022 và thắt chặt các biện pháp hạn chế xuất khẩu gạo khác vào năm 2023 do lo ngại về sản lượng giảm sút sau khi lượng mưa thấp làm dấy lên lo ngại về sản lượng. Tuy nhiên, với vụ mùa bội thu và lượng tồn kho dồi dào, chính phủ Ấn Độ đã từng bước nới lỏng các biện pháp hạn chế, và quyết định mới nhất là bước đi quan trọng nhất. Năm 2022, Ấn Độ đã xuất khẩu 3,9 triệu tấn gạo tấm, chủ yếu sang Trung Quốc và các nước châu Phi như Senegal và Djibouti.

Trong khi Ấn Độ mở cửa xuất khẩu gạo tấm, thị trường gạo Việt Nam cũng đang chứng kiến những diễn biến đáng chú ý. Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), giá gạo xuất khẩu của Việt Nam hiện đang thấp hơn so với các đối thủ cạnh tranh như Thái Lan và Ấn Độ. Điều này mang lại lợi thế cạnh tranh cho gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế. Cụ thể, giá gạo xuất khẩu ngày 7/3 của Việt Nam loại 5% tấm ở mức 389 USD/tấn, loại 25% tấm là 364 USD/tấn và loại 100% tấm là 307 USD/tấn, đều thấp hơn so với giá của Thái Lan và Ấn Độ.

Tuy nhiên, ngành gạo Việt Nam cũng đang đối mặt với những thách thức. Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổng cung gạo toàn cầu có xu hướng tăng trong năm 2025, gây áp lực giảm giá. Bên cạnh đó, Indonesia, một trong những thị trường xuất khẩu gạo lớn của Việt Nam, đã tuyên bố kế hoạch ngừng nhập khẩu gạo vào năm 2025 do sản lượng trong nước tăng mạnh. Năm 2024, Việt Nam đã xuất khẩu 1,25 triệu tấn gạo sang Indonesia, mang về kim ngạch 746 triệu USD.

Những diễn biến này đòi hỏi ngành gạo Việt Nam cần có những chiến lược linh hoạt để thích ứng với sự thay đổi của thị trường. Việc duy trì chất lượng gạo, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tăng cường xúc tiến thương mại là những yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành gạo Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.