Lo mất mùa, thị trường vải thiều Trung Quốc "nóng" hơn cả sầu riêng

Ảnh minh họa

Sản lượng vải thiều Trung Quốc dự kiến giảm trong năm nay, trong bối cảnh nhiều vùng trồng chủ lực như Hải Nam và Quảng Đông ghi nhận tình trạng ra hoa kém. Diễn biến này đang củng cố kỳ vọng giá vải thiều sẽ duy trì ở mức cao, đặc biệt đối với các dòng sản phẩm cao cấp phục vụ xuất khẩu.

Theo các doanh nghiệp trong ngành, sau vụ mùa bội thu năm 2024, chu kỳ sinh trưởng tự nhiên cùng điều kiện thời tiết không thuận lợi đã khiến năng suất năm nay suy giảm rõ rệt. Ông Liu Han, người đứng đầu thương hiệu TastiMax, cho biết phần lớn các vườn vải hiện chỉ có mật độ hoa thưa thớt, thấp hơn đáng kể so với các năm trước. Điều này đặc biệt rõ ở các giống cao cấp như Guiwei và Nuomici, khi nhiều vườn gần như không ra hoa.

Trong khi đó, một số giống phổ biến hơn như Feizixiao, Heiye và Baitangying có tín hiệu khả quan hơn, nhưng mức độ phát triển hoa vẫn chưa đạt kỳ vọng, khiến sản lượng cuối cùng còn nhiều bất định.

Theo ông Liu, kịch bản xấu nhất có thể xảy ra là một số giống cao cấp gần như “mất trắng” trong mùa vụ năm nay, qua đó ảnh hưởng đáng kể đến tổng cung của thị trường.

Tại Hải Nam – khu vực đưa vải thiều ra thị trường sớm nhất Trung Quốc – giá đã bắt đầu tăng mạnh ngay từ đầu vụ. Giống Guihuaxiang hiện được giao dịch ở mức 120–160 nhân dân tệ/kg. Trong khi đó, giống Feizixiao dự kiến sẽ lên kệ từ đầu tháng 5, với mức giá được dự báo cao hơn cùng kỳ năm ngoái do nguồn cung hạn chế.

Trong bối cảnh sản lượng suy giảm, các doanh nghiệp xuất khẩu đang chuyển hướng sang phân khúc cao cấp nhằm tối ưu giá trị. TastiMax cho biết đã đẩy mạnh chiến lược này từ năm 2025, tập trung vào các sản phẩm không dư lượng thuốc trừ sâu và đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng cao. Hiện tại, vải thiều của công ty đã có mặt tại Dubai và Saudi Arabia, nhận được phản hồi tích cực và tỷ lệ mua lại cao.

Đáng chú ý, để đảm bảo chất lượng và hương vị, toàn bộ sản phẩm được vận chuyển bằng đường hàng không. Theo doanh nghiệp, vải thiều được thu hoạch theo từng đợt ở độ chín khoảng 85% nhằm tối ưu trải nghiệm tiêu dùng, trong khi vận tải hàng không là giải pháp duy nhất giúp duy trì độ tươi và chất lượng của trái.

Trung Quốc hiện vẫn là nhà sản xuất vải thiều lớn nhất thế giới, song hoạt động xuất khẩu trước đây chủ yếu dựa vào lợi thế giá rẻ. Sự dịch chuyển sang phân khúc trung – cao cấp cho thấy ngành này đang tái định vị, hướng tới các thị trường có tiêu chuẩn cao hơn như châu Âu. Nếu xu hướng này tiếp tục, giá trị xuất khẩu vải thiều có thể được cải thiện đáng kể, bất chấp những biến động về sản lượng trong ngắn hạn.

Tại Việt Nam, đặc biệt là Bắc Ninh, hiện vải đã được các thương lái ký mua buôn khoảng 40.000 đồng/kg, nhưng nhiều nông dân bán vải chín sớm tại vườn lại có giá tăng gấp 3 lần lên tới 120.000 đồng/kg.

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, sản lượng năm nay của mặt hàng này dự kiến chỉ bằng 50% kế hoạch. Nguyên nhân chính đến từ thời tiết bất thường.

Mùa đông vừa qua ấm khiến cây vải không đủ điều kiện phân hóa mầm hoa, trong khi sau Tết Nguyên đán, thời tiết tiếp tục khô nóng, ít mưa làm cây bật lộc nhanh nhưng không ra hoa. Dù nhiều nhà vườn đã chủ động bẻ lộc để kích thích ra hoa, song diện tích lớn khiến việc xử lý không đạt hiệu quả.

Trước đó, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, niên vụ vải thiều 2025 sản lượng đạt khoảng 303.000 tấn, tăng khoảng 30% so với năm 2024. Sản lượng tại Bắc Giang khoảng 165.000 tấn, Hải Dương 60.000 tấn, Hưng Yên 22.000 tấn, Lạng Sơn 22.000 tấn, Đắk Lắk 21.000 tấn…