Liên kết hợp tác xã và doanh nghiệp để nâng tầm giá trị hoa Đà Lạt

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, ngành nông nghiệp Lâm Đồng đề ra mục tiêu đến năm 2030, diện tích gieo trồng hoa đạt 14.500 ha, sản lượng 5,4 tỷ cành và 95% diện tích ứng dụng công nghệ cao

Tuy nhiên, tỷ lệ hoa được tiêu thụ thông qua các chuỗi liên kết chính thức còn thấp, thị trường xuất khẩu chưa tương xứng và tổn thất sau thu hoạch vẫn ở mức cao. Tăng cường liên kết giữa hợp tác xã (HTX) và doanh nghiệp gắn với vùng nguyên liệu được xác định là giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị và phát triển bền vững ngành hoa Đà Lạt.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện có khoảng 3.200 ha nhà kính, 320,6 ha nhà lưới và 2.901 ha ứng dụng hệ thống tưới, châm phân tự động. Tỉnh đã công nhận 3 vùng sản xuất hoa công nghệ cao tập trung với diện tích 388,22 ha, 6 doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và 5 làng hoa truyền thống gồm Thái Phiên, Hà Đông, Vạn Thành, Đa Thiện và Xuân Thành.

Dù có nền tảng sản xuất và công nghệ đáng kể, chuỗi giá trị hoa Đà Lạt vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Hiện toàn tỉnh mới hình thành 10 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ hoa với 422 hộ tham gia, diện tích 296,79 ha và sản lượng tiêu thụ qua chuỗi khoảng 153 triệu cành. So với tổng sản lượng khoảng 5,176 tỷ cành mỗi năm, lượng hoa tiêu thụ qua các chuỗi liên kết chính thức chưa đạt 3%. Phần lớn sản lượng còn lại được tiêu thụ qua chợ đầu mối, các kênh bán buôn và ký gửi, khiến đầu ra của người trồng hoa thiếu ổn định.

Thị trường xuất khẩu cũng chưa phát huy hết tiềm năng khi mới chiếm khoảng 10–11% sản lượng, trong khi 90% còn lại phụ thuộc vào thị trường trong nước. Điều này khiến ngành hoa đối mặt với nguy cơ cung vượt cầu, giá bán biến động và tình trạng được mùa mất giá.

Một khó khăn khác là tổn thất sau thu hoạch. Tỷ lệ hao hụt từ khâu thu hái đến tay người tiêu dùng ở mức 10–15%, có thời điểm lên tới 20–25%, do thiếu kho bảo quản chuyên dụng, hệ thống logistics lạnh và bao bì đóng gói đạt chuẩn. Bên cạnh đó, tỷ lệ giống hoa có bản quyền hợp pháp tại các vùng trồng còn thấp, tạo ra rào cản khi tiếp cận những thị trường có giá trị cao như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và châu Âu.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, công nghệ canh tác hiện đại là điều kiện cần, nhưng tổ chức liên kết sản xuất mới là yếu tố quyết định giá trị và tính bền vững của toàn chuỗi. Trong đó, HTX giữ vai trò kết nối doanh nghiệp với nông dân, tập hợp các hộ sản xuất, thống nhất quy trình kỹ thuật, đại diện đàm phán và xây dựng vùng nguyên liệu theo đơn đặt hàng.

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, ngành nông nghiệp Lâm Đồng đề ra mục tiêu đến năm 2030, diện tích gieo trồng hoa đạt 14.500 ha, sản lượng 5,4 tỷ cành và 95% diện tích ứng dụng công nghệ cao. Tỉnh hướng tới phát triển ít nhất 30 chuỗi liên kết, với sản lượng tiêu thụ qua chuỗi đạt 2,2 tỷ cành, tương đương 50% tổng sản lượng.

Các giải pháp trọng tâm gồm đào tạo đội ngũ quản lý HTX chuyên nghiệp; tổ chức vùng nguyên liệu theo nhu cầu thị trường; đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và số hóa dữ liệu sản xuất. Đồng thời, cần đầu tư hệ thống kho lạnh, xe lạnh, bao bì vận chuyển và thu hút từ 15–20 doanh nghiệp logistics chuyên ngành hoa, hướng tới kết nối hơn 95% sản lượng hoa của tỉnh.

Cùng với đó, việc bảo vệ và phát triển thương hiệu “Đà Lạt – Kết tinh kỳ diệu từ đất lành” cần được thực hiện với trách nhiệm chung của doanh nghiệp, HTX và người trồng hoa. Chính sách hỗ trợ cũng cần tập trung vào những chuỗi liên kết thực chất, ưu tiên đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ và đầu tư hạ tầng logistics.

Tăng cường liên kết giữa HTX và doanh nghiệp không chỉ giúp ổn định đầu ra, nâng cao thu nhập cho người trồng hoa mà còn góp phần nâng cao sức cạnh tranh của hoa Đà Lạt trên thị trường trong nước và quốc tế./.