Xã Hùng An thúc đẩy liên kết sản xuất, phát triển nông nghiệp hàng hóa

Lãnh đạo xã Hùng An kiểm tra mô hình trồng cây mắc ca của người dân

Liên kết trồng chuối, nâng cao giá trị sản xuất

Những năm gần đây, một số diện tích cam trên địa bàn xã Hùng An tỉnh Tuyên Quang bị già cỗi, thoái hóa, sâu bệnh, hiệu quả kinh tế giảm, nhiều diện tích chè cũng cho thu nhập thấp. Trước thực tế đó, địa phương khuyến khích người dân chuyển đổi diện tích canh tác kém hiệu quả sang những cây trồng phù hợp hơn, đồng thời thúc đẩy liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Theo ông Lý Văn Tòng, Trưởng phòng Kinh tế xã Hùng An, toàn xã hiện có gần 28 ha chuối, trong đó 6,5 ha tham gia hợp tác xã, hơn 21 ha do người dân đăng ký mở rộng. Các diện tích trồng chuối được triển khai theo hợp đồng liên kết, với sự tham gia cung ứng giống, phân bón và cam kết thu mua sản phẩm của hợp tác xã. Đáng chú ý, chuỗi liên kết không chỉ tiêu thụ quả chuối mà còn tận dụng thân cây sau thu hoạch để phục vụ chế biến, nâng cao giá trị sản phẩm.

Gia đình anh Tằng Đông Hưng, thôn Việt An, là một trong những hộ tham gia mô hình. Trên khoảng 0,5 ha đất đồi trước đây trồng cam, chè kém hiệu quả, gia đình anh đã trồng hơn 1.000 cây chuối.

Theo anh Hưng, cây chuối sinh trưởng tốt, phát triển nhiều nhánh, cho buồng lớn. Theo thỏa thuận liên kết, chuối xanh được thu mua với giá tối thiểu 5.000 đồng/kg, thân chuối phục vụ kéo sợi có giá 500 đồng/kg. Nếu sản xuất thuận lợi, gia đình dự kiến thu nhập từ 20–30 triệu đồng mỗi năm.

“Trồng chuối có đầu ra theo hợp đồng nên gia đình yên tâm hơn so với cây cam, cây chè trước đây thường xuyên bị sâu bệnh, giá cả bấp bênh”, anh Hưng chia sẻ.

Được triển khai từ năm 2025 với giống chuối Tiêu già Nam Mỹ, mô hình bước đầu cho thấy khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương. Một số diện tích đã cho thu hoạch, sản lượng chuối được thu mua đạt khoảng 100 tấn.

Cùng với phát triển vùng trồng, xưởng chế biến sợi từ thân cây chuối đang được xây dựng trên địa bàn. Đây là hướng đi nhằm tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, đa dạng hóa sản phẩm, hạn chế lãng phí sau thu hoạch và gia tăng giá trị trên cùng một diện tích canh tác.

Từ kết quả bước đầu, xã Hùng An tiếp tục vận động người dân chuyển đổi những diện tích cam già cỗi, sâu bệnh, năng suất thấp sang trồng chuối tại các khu vực phù hợp. Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích được định hướng gắn với năng lực thu mua, chế biến và nhu cầu thị trường, bảo đảm liên kết sản xuất thực chất, hạn chế rủi ro do phát triển tự phát.

Đa dạng hóa mô hình, khai thác tiềm năng địa phương

Bên cạnh trồng chuối theo chuỗi liên kết, xã Hùng An khuyến khích người dân phát triển những cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế, phù hợp với điều kiện sản xuất và khả năng đầu tư của từng hộ. Các mô hình nuôi dúi, trồng mắc ca đang mở thêm hướng phát triển kinh tế, góp phần đa dạng hóa sinh kế nông thôn.

Năm 2021, được cấp ủy, chính quyền và Đoàn Thanh niên xã vận động, anh Đặng Thế Hùng, thôn Giàn Thượng, mạnh dạn vay vốn mua 45 đôi dúi mốc giống từ một cơ sở giống tại xã Tân Trịnh để phát triển chăn nuôi.

Từ quy mô ban đầu, đến nay đàn dúi của gia đình anh đã phát triển lên hơn 400 con với khoảng 250 chuồng nuôi. Theo anh Hùng, dúi tương đối dễ chăm sóc, chi phí đầu tư không quá lớn và có khả năng sinh sản khoảng hai lứa mỗi năm, mỗi lứa từ 2–4 con. Sau khoảng 10 tháng nuôi, dúi có thể đạt trọng lượng khoảng 1 kg, đủ tiêu chuẩn xuất bán theo thông tin từ người nuôi.

Từ năm 2023 đến nay, khi đàn dúi phát triển ổn định, mỗi năm gia đình anh xuất bán khoảng 1 tạ dúi thịt và 20–30 đôi dúi giống, mang lại thu nhập khoảng 120 triệu đồng. Sản phẩm dúi thương phẩm có đơn vị cam kết thu mua, tạo điều kiện để gia đình duy trì và phát triển mô hình.

Không chỉ chăn nuôi, người dân xã Hùng An còn thử nghiệm những cây trồng có tiềm năng tạo giá trị kinh tế lâu dài. Tiêu biểu là mô hình trồng mắc ca của gia đình ông Dương Văn Máy ở thôn Giàn Hạ.

Năm 2021, ông Máy đầu tư hơn 300 triệu đồng trồng khoảng 1.400 cây mắc ca trên diện tích 3 ha. Đến nay, tỷ lệ cây sống đạt khoảng 80%; năm 2025, vườn mắc ca bắt đầu ra hoa, bói quả.

Theo ông Máy, gia đình đã ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với một doanh nghiệp chế biến mắc ca tại Lào Cai. Giá mắc ca tại vườn được ông ghi nhận ở mức 70.000–110.000 đồng/kg. Việc có đầu mối tiêu thụ là cơ sở để gia đình tiếp tục chăm sóc, theo dõi khả năng sinh trưởng và đánh giá hiệu quả kinh tế của cây trồng mới.

Tuy nhiên, mắc ca cần thời gian kiến thiết cơ bản, vốn đầu tư ban đầu tương đối lớn; hiệu quả kinh tế phụ thuộc vào năng suất, chất lượng quả và diễn biến thị trường. Vì vậy, việc theo dõi, đánh giá hiệu quả thực tế trước khi mở rộng diện tích là cần thiết, giúp người dân hạn chế rủi ro và sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư.

Gắn sản xuất với thị trường, hướng tới phát triển bền vững

Thực tiễn tại xã Hùng An tỉnh Tuyên Quang cho thấy, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi chỉ phát huy hiệu quả khi phù hợp với điều kiện địa phương, khả năng tổ chức sản xuất và nhu cầu thị trường. Trong đó, liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong việc cung ứng đầu vào, hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức thu mua và phát triển thị trường tiêu thụ.

Đặc biệt, mô hình trồng chuối gắn với thu mua quả và chế biến thân cây đang mở ra hướng khai thác hiệu quả hơn nguồn tài nguyên nông nghiệp, từng bước hình thành chuỗi giá trị và giảm lãng phí phụ phẩm. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và nâng cao giá trị sản phẩm.

Thời gian tới, để các mô hình phát huy hiệu quả lâu dài, người dân cần tiếp tục tuân thủ quy trình kỹ thuật, chú trọng chất lượng sản phẩm, quản lý chi phí và duy trì hợp đồng liên kết. Các mô hình mới cũng cần được đánh giá đầy đủ về hiệu quả kinh tế, điều kiện sinh thái và khả năng tiêu thụ trước khi nhân rộng.

Với định hướng đa dạng hóa sản xuất, tăng cường liên kết và chủ động tìm kiếm thị trường, Hùng An đang từng bước mở rộng hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa, tạo thêm cơ hội nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng hiệu quả, bền vững.