Người lao động của HTX Thảo Đường Vinh, xóm Độc Lập, xã Thạch An thu hoạch cỏ ngọt. Ảnh Quốc Sơn.

Nhận thấy cây cỏ ngọt là loại thảo dược chứa hợp chất steviol glycoside có độ ngọt gấp khoảng 280 lần đường mía nhưng không chứa calo, có hương vị ngọt tự nhiên, tinh khiết, không sinh năng lượng và mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng cũng như giá trị y học, HTX đã đầu tư phát triển vùng nguyên liệu trồng cỏ ngọt tập trung, ổn định theo tiêu chuẩn VietGAP từ năm 2023.

Để hướng tới sản xuất bền vững và quy mô, HTX đã đầu tư 3 tỷ đồng xây dựng hệ thống nhà xưởng, nhà kho, lò sấy, cùng các trang thiết bị hiện đại như hệ thống tưới tự động, bể chứa nước áp lực, máy cày, phương tiện vận chuyển nội đồng và vườn ươm cây giống… nhằm phục vụ hiệu quả quá trình trồng và sơ chế cỏ ngọt.

Phó Giám đốc HTX, ông Phan Văn Quỳnh cho biết, HTX đang áp dụng mô hình thuê đất của người dân và sử dụng chính lao động địa phương, với mức thuê trung bình 20 triệu đồng/ha/năm. Hiện HTX đã trồng được 10 ha, mỗi ha trồng từ 10 vạn – 12 vạn cây cỏ ngọt, tất cả đều đang cho thu hoạch, đạt năng suất bình quân 38,5 tấn cỏ tươi/ha/năm, tương đương khoảng 385 tấn cỏ tươi mỗi năm. Từ đó, HTX sơ chế được khoảng 50 tấn cỏ khô/năm, mang lại doanh thu đáng kể. Toàn bộ sản phẩm cỏ khô sơ chế đều được tiêu thụ hết thông qua thương lái và các cơ sở chế biến cỏ ngọt tại: Hà Nội, Hưng Yên, Huế, Đà Nẵng…

“Với lợi thế tự nhiên sẵn có về khí hậu và thổ nhưỡng của địa phương, thị trường tiêu thụ ổn định và giá trị kinh tế cũng như giá trị y học mà cây cỏ ngọt mang lại, HTX đã quyết định đầu tư đồng bộ để hình thành vùng nguyên liệu sạch theo chuẩn VietGAP, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và cải thiện thu nhập cho người lao động”. Ông Quỳnh cho hay.

Cán bộ HTX Thảo Đường Vinh kiểm tra cây giống tại vườn ươm. Ảnh Quốc Sơn.

Phát huy hiệu quả, chất lượng của cây cỏ ngọt, kỹ thuật canh tác đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Theo ông Nguyễn Văn Ngọc, thành viên HTX, trên diện tích 10 ha, HTX áp dụng quy trình canh tác có hệ thống: đất được làm tơi xốp, lên luống cao, phủ nilon, nguồn giống do HTX sản xuất bằng dâm ngọn để đảm bảo cây trồng đồng đều, sinh trưởng mạnh; phân bón được sử dụng phân hữu cơ và phân chuồng ủ hoai, hoàn toàn không sử dụng phân hoá học, thuốc trừ sâu để giữ độ ngọt tự nhiên. Khi chăm sóc, hệ thống tưới tự động đảm bảo độ ẩm ổn định, không để úng nước. Cây cỏ ngọt chỉ sau 45 – 50 ngày trồng là cho thu hoạch, mỗi năm thu 5 - 6 lứa, thời gian cây cho thu hoạch sau 2 năm mới phải trồng mới lại. Thu hoạch được tiến hành khi cây bắt đầu ra nụ, đây là thời điểm lượng steviol glycoside đạt cao nhất.

Song song với quá trình canh tác, quy trình sơ chế cỏ ngọt cũng được HTX thực hiện nghiêm ngặt, bởi đây là khâu quyết định trực tiếp đến giá trị cuối cùng của sản phẩm. Ông Ngọc cho biết thêm, sau khi thu hoạch, cành và lá cỏ ngọt được đưa về khu sơ chế của HTX để rửa sạch, rồi băm theo kích thước tiêu chuẩn và đưa vào lò sấy. Trong suốt quá trình sấy, nhiệt độ và độ ẩm được kiểm soát chặt chẽ bằng thiết bị chuyên dụng, đảm bảo độ ẩm sản phẩm dưới 12% trước khi đóng gói.

“Nhờ áp dụng đúng kỹ thuật canh tác nên cây cỏ ngọt cho năng suất tăng rõ rệt, chất lượng nguyên liệu cũng được nâng lên. Việc tuân thủ quy trình sơ chế và kiểm soát chất lượng chặt chẽ giúp cỏ ngọt sau khi xử lý vẫn giữ được màu sắc, mùi thơm và độ ngọt tự nhiên. Sản phẩm luôn đáp ứng tiêu chuẩn của doanh nghiệp thu mua, nhờ đó HTX duy trì được đầu ra ổn định”. Ông Ngọc chia sẻ.

Hệ thống tưới nước tự động của HTX Thảo Đường Vinh được lắp tại tất cả các vườn trồng. Ảnh Quốc Sơn.

Bảo đảm tốt chất lượng sản phẩm và ổn định thị trường tiêu thụ, HTX đã tạo việc làm thường xuyên cho 20 lao động hợp đồng, đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ, với mức thu nhập trung bình 6 triệu đồng/người/tháng; đồng thời còn giải quyết việc làm thời vụ cho 30 lao động, thu nhập khoảng 220 nghìn đồng/người/ngày công. Chị Bế Thị Thu Hằng, xóm Bản Và, xã Thạch An cho biết “Gia đình tôi cho HTX thuê 1 ha đất canh tác, mỗi năm thu 20 triệu đồng và tôi còn được HTX tạo việc đều đặn, lại có thêm thu nhập mà công việc cũng rất phù hợp với nông dân chúng tôi, nên tôi rất yên tâm gắn bó lâu dài với HTX”. Còn chị Hoàng Thị Huyền, xóm Độc Lập, xã Thạch An, bày tỏ cuộc sống của gia đình mình ổn định hơn khi có thêm thu nhập từ tiền cho HTX thuê 7.000 m² đất canh tác và bản thân có việc làm, giúp cải thiện thu nhập và yên tâm phát triển kinh tế gia đình.

Trong quá trình sản xuất, HTX luôn nhận được sự đồng hành của Liên minh HTX tỉnh Cao Bằng thông qua nhiều hoạt động hỗ trợ thiết thực và hiệu quả. Phó Giám đốc HTX, ông Phan Văn Quỳnh cho hay, Liên minh HTX đã triển khai tư vấn pháp lý; phổ biến chính sách mới về đất đai, thuế; nâng cao năng lực quản trị cho cán bộ HTX; tổ chức tập huấn về chuyển đổi số, quản lý tài chính, xây dựng chuỗi giá trị và chiến lược sản xuất – kinh doanh. Bên cạnh đó còn hỗ trợ HTX xúc tiến thương mại, kết nối cung – cầu, giới thiệu quảng bá, tư vấn, tập huấn kiến thức gới thiệu, quảng bá, bán sản phẩm trên các nền tảng thương mại điện tử; tư vấn tham gia chương trình OCOP, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mã số vùng trồng.

Do tuân thủ quy trình sơ chế và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, cỏ ngọt sau khi sấy của HTX Thảo Đường Vinh giữ được màu sắc, mùi thơm và độ ngọt tự nhiên.

Giám đốc HTX Thảo Đường Vinh, ông Nông Quốc Huy khẳng định “Sự hỗ trợ thiết thực và sự đồng hành của Liên minh HTX tỉnh Cao Bằng đã giúp HTX nâng cao giá trị sản phẩm, tăng năng lực cạnh tranh và hoạt động ngày càng hiệu quả, từng bước HTX mở rộng sản xuất cả về quy mô lẫn chất lượng. Hiện HTX đã hoàn thiện các thủ tục để được chứng nhận vùng trồng VietGAP, đang tập trung xây dựng sản phẩm đạt chuẩn OCOP và đăng ký mã số vùng trồng. Đồng thời tiếp tục mở rộng diện tích canh tác, xây dựng chuỗi giá trị, duy trì vùng trồng theo mô hình nông nghiệp sạch, chuẩn VietGAP nhằm nâng cao giá trị cây cỏ ngọt, tăng sức cạnh tranh, mở rộng thị trường và hướng đến sản xuất, chế biến sâu trong thời gian tới”.

Cây cỏ ngọt được HTX Thảo Đường Vinh đầu tư phát triển theo hướng sản xuất hàng hoá đã và đang khẳng định giá trị kinh tế của mình. Đây là hướng đi đúng đắn, bền vững, phù hợp với xu hướng nông nghiệp hữu cơ hiện nay. Mô hình đã mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp địa phương, góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.