Chuyển đổi sang mô hình canh tác phát thải thấp được xem là giải pháp quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại và bền vững. Ảnh: Minh họa

Nhằm triển khai thực hiện Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050” của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành Kế hoạch hành động triển khai Đề án trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đó, kế hoạch nhằm xác định mục tiêu và định hướng phát triển lĩnh vực trồng trọt giảm phát thải, cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp của Đề án phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương; đồng thời khai thác lợi thế của các nhóm cây trồng chủ lực có tiềm năng giảm phát thải, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng tăng trưởng xanh, nâng cao năng suất, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Các nhiệm vụ triển khai được yêu cầu phải bám sát các quyết định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt; gắn với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, nhu cầu thị trường và phát triển đồng bộ hạ tầng, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, logistics và sản xuất xanh.

Phấn đấu giảm ít nhất 15% phát thải khí nhà kính vào năm 2035

Mục tiêu chung của kế hoạch là triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm thúc đẩy chuyển đổi hệ thống sản xuất trồng trọt theo hướng phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao hiệu quả sản xuất, cải thiện sinh kế cho người dân và phát triển bền vững. Qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh ngành hàng trồng trọt, bảo đảm an ninh lương thực, từng bước hình thành nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại và có khả năng chống chịu tốt trước tác động của biến đổi khí hậu.

Đến năm 2035, tỉnh Cà Mau phấn đấu giảm ít nhất 15% tổng lượng phát thải khí nhà kính so với năm cơ sở 2020; xây dựng từ 1-2 mô hình sản xuất trồng trọt giảm phát thải có khả năng nhân rộng; thí điểm từ 1-2 mô hình canh tác có khả năng phát triển tín chỉ các-bon đáp ứng yêu cầu của các tổ chức quốc tế.

Địa phương cũng đặt mục tiêu xây dựng và phát triển nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho ít nhất một sản phẩm của ngành hàng trồng trọt; hình thành ít nhất một cơ sở dữ liệu phát thải trong trồng trọt của tỉnh kết nối đồng bộ với hệ thống đăng ký quốc gia.

100% cán bộ kỹ thuật cơ sở, lực lượng khuyến nông, nông dân và doanh nghiệp tham gia mô hình sản xuất giảm phát thải sẽ được đào tạo, tập huấn về kỹ thuật, chính sách, nhận thức và công cụ đo phát thải. Đồng thời xây dựng ít nhất 3 bộ tài liệu truyền thông nhằm phổ biến kiến thức, thúc đẩy chuyển đổi hành vi sản xuất theo hướng giảm phát thải.

Tầm nhìn đến năm 2050, tỉnh phấn đấu 100% diện tích cây trồng chủ lực áp dụng quy trình canh tác bền vững, phát triển theo hướng phát thải thấp, sinh thái và hiện đại; tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị tuần hoàn; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và nông nghiệp thông minh; hình thành cơ sở dữ liệu số hóa về phát thải trong trồng trọt kết nối với hệ thống giám sát quốc gia; tiếp tục duy trì và phát huy giá trị nhãn hiệu “Phát thải thấp” đối với các sản phẩm ngành hàng trồng trọt.

Triển khai đồng bộ các giải pháp từ sản xuất, công nghệ đến thị trường

Theo kế hoạch, tỉnh tiếp tục thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với đặc điểm vùng sinh thái và trình độ canh tác của từng khu vực. Trong đó, phát triển diện tích các loại cây trồng lâu năm có giá trị kinh tế cao, đồng thời nghiên cứu chuyển đổi diện tích đất lúa kém hiệu quả sang cây trồng cạn có hiệu quả cao hơn hoặc kết hợp mô hình lúa - thủy sản tại các khu vực đủ điều kiện, đặc biệt ở vùng Nam Cà Mau.

Cà Mau sẽ rà soát, đánh giá hiện trạng phát thải khí nhà kính đối với các cây trồng chủ lực để xây dựng và hoàn thiện các gói kỹ thuật canh tác giảm phát thải phù hợp cho từng loại cây trồng. Các giải pháp kỹ thuật được áp dụng gồm quản lý nước tưới theo phương pháp tưới ngập khô xen kẽ trong sản xuất lúa; thực hiện “một phải năm giảm”, “ba giảm ba tăng”, hệ thống thâm canh lúa cải tiến; quản lý dinh dưỡng hợp lý; sử dụng phân bón hữu cơ, phân vi sinh, phân chậm tan; giảm thuốc bảo vệ thực vật hóa học; tăng cường biện pháp sinh học và nông nghiệp hữu cơ; bảo vệ tài nguyên đất và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất than sinh học, phân hữu cơ.

Địa phương cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong điều tiết nước tưới, bón phân, phun thuốc, phân tích đất và các giải pháp nhằm tăng cường khả năng tích trữ các-bon trong đất.

Song song đó, tỉnh sẽ xây dựng các mô hình sản xuất trồng trọt giảm phát thải quy mô vùng nguyên liệu hàng hóa và chuỗi giá trị; tổ chức các mô hình trình diễn kỹ thuật tại xã, phường; tăng cường liên kết giữa nông dân, tổ hợp tác, hợp tác xã với doanh nghiệp thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Theo phụ lục kế hoạch, tỉnh đặt mục tiêu xây dựng ít nhất 20 mô hình trình diễn và mô hình thí điểm; đạt tối thiểu 54.680 ha diện tích lúa chất lượng cao và phát thải thấp; xây dựng từ 1-2 mô hình sản xuất giảm phát thải có khả năng nhân rộng, từ 1-2 mô hình có khả năng phát triển tín chỉ các-bon; hình thành ít nhất 3 vùng nguyên liệu lúa gạo, rau màu và cây ăn trái giảm phát thải với quy mô từ 20.000 ha trở lên.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng là thiết lập và vận hành hệ thống đo lường - báo cáo - thẩm định (MRV) đối với một số loại cây trồng trong phạm vi Đề án. Tỉnh sẽ xác định đường cơ sở phát thải khí nhà kính; xây dựng bản đồ ranh giới và đường cơ sở vùng sản xuất lúa giảm phát thải; xây dựng quy trình MRV cấp tỉnh; phát triển cơ sở dữ liệu phát thải tương thích với hệ thống quốc gia; phát triển các công cụ hỗ trợ thu thập dữ liệu thực địa và từng bước vận hành cơ chế phục vụ chi trả tín chỉ các-bon khi đủ điều kiện.

Trong lĩnh vực nâng cao năng lực và chuyển đổi nhận thức, tỉnh sẽ triển khai các chương trình đào tạo, tập huấn chuyên sâu về kỹ thuật canh tác giảm phát thải, hệ thống MRV, tín chỉ các-bon và phát triển chuỗi giá trị tuần hoàn cho cán bộ quản lý, lực lượng khuyến nông, nông dân nòng cốt và doanh nghiệp. Đồng thời xây dựng các bộ tài liệu truyền thông, đẩy mạnh tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng và tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế trong nghiên cứu khoa học, hỗ trợ kỹ thuật và phát triển thị trường các-bon.

Đối với thị trường tiêu thụ, tỉnh tập trung xây dựng vùng nguyên liệu đồng bộ, hệ thống truy xuất nguồn gốc và nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, rau màu và cây ăn trái. Các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá nông sản giảm phát thải, hỗ trợ doanh nghiệp và hợp tác xã tiếp cận thị trường xuất khẩu cũng sẽ được triển khai.

Ngoài ra, tỉnh sẽ đầu tư nâng cấp hạ tầng thủy lợi phục vụ tưới ngập khô xen kẽ, hoàn thiện hệ thống giao thông nội đồng và liên vùng, rà soát, nâng cấp hệ thống kho bãi, cơ sở sấy và chế biến tại các vùng chuyên canh nhằm đáp ứng yêu cầu sản xuất nông nghiệp giảm phát thải theo chuỗi giá trị.

Huy động nguồn lực và phân công trách nhiệm thực hiện

Kinh phí thực hiện kế hoạch được huy động từ ngân sách địa phương, nguồn vốn sự nghiệp khoa học, khuyến nông, các chương trình mục tiêu quốc gia, nguồn tài trợ quốc tế, vốn ODA, vốn khí hậu, nguồn xã hội hóa, vốn tư nhân và các nguồn hợp pháp khác theo quy định.

UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối giúp UBND tỉnh điều hành và tổ chức thực hiện Đề án; chủ trì lựa chọn vùng sản xuất, cây trồng, xây dựng mô hình giảm phát thải, tổ chức đào tạo, xây dựng cơ sở dữ liệu phát thải, đo lường và báo cáo kết quả giảm phát thải, đồng thời tham mưu các cơ chế chính sách hỗ trợ phù hợp.

Sở Khoa học và Công nghệ được giao triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ phục vụ sản xuất giảm phát thải, hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ và truy xuất nguồn gốc. Sở Công Thương hỗ trợ xúc tiến thương mại, quảng bá nông sản phát thải thấp và khai thác cơ hội từ thị trường tín chỉ các-bon. Sở Tài chính tham mưu bố trí kinh phí và cơ chế thu hút đầu tư. Sở Xây dựng chủ trì phát triển dịch vụ logistics và hạ tầng phục vụ sản xuất.

Hội Nông dân tỉnh, Liên minh Hợp tác xã tỉnh, các cơ quan báo chí, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 15, UBND các xã, phường cùng các trường đại học, cao đẳng, doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức liên quan có trách nhiệm phối hợp triển khai các nhiệm vụ theo chức năng được giao.

Theo kế hoạch, các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan phải định kỳ báo cáo kết quả thực hiện trước ngày 15/12 hằng năm về Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo quy định./.