Làm giàu từ măng tre tứ quý hữu cơ giữa đại ngàn Đồng Kho

Nhờ sử dụng phân ủ từ lá tre, đất trong vườn luôn giữ được độ ẩm tự nhiên, hạn chế xói mòn trong mùa mưa và giảm đáng kể chi phí đầu tư

Ông Trần Đăng Thăng vốn từng là Chủ tịch HĐND xã Huy Khiêm (cũ). Sau khi nghỉ hưu, thay vì chọn cuộc sống an nhàn, ông lại bắt tay gây dựng mô hình trồng tre lấy măng theo hướng hữu cơ. Ban đầu, gia đình chỉ trồng thử nghiệm khoảng 8 sào, tương đương 800m2. Nhận thấy cây tre phù hợp với thổ nhưỡng, ít rủi ro và đặc biệt là có đầu ra ổn định, ông bà mạnh dạn mở rộng diện tích lên 1,5ha rồi phát triển thành hơn 2,3ha như hiện nay.

Dẫn chúng tôi đi giữa những hàng tre xanh rì, cao vút, ông Thăng cho biết tre tứ quý là giống cây dễ thích nghi, cho măng quanh năm nếu chăm sóc đúng kỹ thuật. Tuy nhiên, để giữ được chất lượng măng ngon, giòn, sạch và an toàn, gia đình ông kiên quyết không sử dụng phân hóa học hay thuốc bảo vệ thực vật.

“Làm hữu cơ cực hơn nhưng bền hơn. Măng ăn ngọt tự nhiên, khách mua một lần là quay lại”, ông Thăng nói.

Điểm đặc biệt trong khu vườn tre của gia đình là gần như mọi thứ đều vận hành theo vòng tuần hoàn tự nhiên. Lá tre rụng xuống không bị gom đốt mà được tận dụng để ủ phân hữu cơ. Ông Thăng đào các hố nhỏ giữa vườn, gom lá tre cùng phân chuồng hoai mục, trộn thêm chế phẩm vi sinh rồi ủ trong nhiều tháng. Khi hoai mục, hỗn hợp này trở thành nguồn dinh dưỡng tự nhiên giúp đất tơi xốp, giữ ẩm tốt và cung cấp dưỡng chất lâu dài cho cây.

Theo ông Thăng, tre là loại cây cần nhiều hữu cơ hơn là phân hóa học. Nếu lạm dụng phân vô cơ, cây có thể phát triển nhanh nhưng đất nhanh bạc màu, măng dễ xốp và giảm hương vị. Nhờ sử dụng phân ủ từ lá tre, đất trong vườn luôn giữ được độ ẩm tự nhiên, hạn chế xói mòn trong mùa mưa và giảm đáng kể chi phí đầu tư.

“Kiến vàng” – thiên địch của rệp, mạt

Không chỉ nói không với phân hóa học, gia đình ông Thăng còn xây dựng cả một “hệ sinh thái thiên địch” để kiểm soát sâu bệnh thay cho thuốc trừ sâu. Đây cũng là bí quyết giúp vườn tre phát triển khỏe mạnh nhiều năm qua.

Trong vườn, dễ dàng bắt gặp những tổ kiến vàng được giữ lại trên các bụi tre. Theo ông Thăng, kiến vàng là “đội quân bảo vệ” rất hiệu quả, giúp khống chế sâu ăn lá, sâu đục thân và nhiều loại côn trùng gây hại khác. Bên cạnh đó còn có bọ rùa chuyên tiêu diệt rệp sáp, rầy mềm và bọ trĩ bám trên lá tre.

“Nếu dùng thuốc hóa học thì diệt luôn cả thiên địch. Mình để thiên nhiên tự cân bằng thì cây khỏe hơn nhiều”, ông chia sẻ.

Ngoài kiến vàng và bọ rùa, khu vườn còn là nơi sinh sống của nhiều loài nhện săn mồi, bọ ngựa, chuồn chuồn và các loài ong ký sinh tự nhiên. Những loài này giúp kiểm soát sâu hại theo cách tự nhiên, hạn chế bùng phát dịch bệnh mà không cần can thiệp hóa chất.

Để duy trì hệ sinh thái đó, ông Thăng không dọn sạch cỏ trong vườn mà chỉ phát quang vừa phải, giữ lại lớp cỏ thấp để tạo nơi trú ngụ cho côn trùng có ích và giữ ẩm cho đất. Xung quanh vườn tre, gia đình còn trồng xen các loại hoa như sao nhái nhằm thu hút ong và côn trùng có lợi.

Đặc biệt, ông Thăng thường xuyên cắt tỉa cành già, cành sâu bệnh để tạo độ thông thoáng cho vườn, giúp ánh sáng lưu thông tốt hơn. Đây cũng là cách hạn chế nơi trú ẩn của sâu hại và tạo môi trường thuận lợi cho thiên địch phát triển.

Trong trường hợp sâu bệnh xuất hiện với mật độ cao, gia đình ưu tiên sử dụng các chế phẩm sinh học như nấm xanh Metarhizium hoặc vi khuẩn Bacillus thuringiensis (Bt) thay vì thuốc hóa học. Các loại vi sinh vật này có khả năng gây bệnh cho sâu hại từ bên trong nhưng không ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe con người.

Nhờ canh tác hữu cơ, măng tre của gia đình ông Thăng luôn được khách hàng đánh giá cao bởi độ giòn, ngọt và không có dư lượng hóa chất. Hiện nay, giá măng tươi dao động theo thị trường từ khoảng 20.000 – 40.000 đồng/kg tùy thời điểm. Vào mùa cao điểm hoặc khi nguồn cung khan hiếm, giá có thể tăng cao hơn.

Các sản phẩm từ măng tứ quý đang rất được ưa chuộng

Ngoài bán măng thương phẩm, gia đình còn cung cấp giống tre tứ quý cho nhiều hộ dân trong và ngoài địa phương. Theo ông Thăng, nhu cầu trồng tre hiện nay khá lớn bởi đây là loại cây dễ chăm sóc, ít vốn đầu tư sau khi ổn định và có thể khai thác lâu dài.

Từ những búp măng tươi vừa thu hoạch, người dân địa phương có thể chế biến thành nhiều món ăn dân dã hấp dẫn như măng xào tỏi, măng luộc chấm mắm nêm, gà nấu măng, vịt nấu măng hay măng hầm giò heo. Đặc biệt, măng tre tứ quý khi phơi khô vẫn giữ được vị ngọt tự nhiên, được nhiều khách hàng ưa chuộng để nấu canh hoặc kho thịt.

Theo bà Lê Thị Thu, làm tre hữu cơ tuy vất vả hơn cách làm thông thường nhưng đổi lại sản phẩm sạch, dễ bán và quan trọng nhất là bảo vệ sức khỏe cho chính gia đình mình.

“Ngày nào cũng ở trong vườn nên mình không muốn tiếp xúc hóa chất. Làm sạch thì cực hơn nhưng yên tâm hơn”, bà Thu nói.

Giữa xu hướng nông nghiệp xanh và phát triển bền vững đang ngày càng được quan tâm, mô hình trồng tre hữu cơ của gia đình ông Trần Đăng Thăng không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn cho thấy hướng đi thân thiện với môi trường. Từ những bụi tre xanh mướt trên vùng đất Đồng Kho, một cách làm nông nghiệp thuận tự nhiên lan tỏa, mở ra hy vọng về những mô hình sản xuất sạch, an toàn và bền vững hơn cho người nông dân./.