Giá trị to lớn và nguy cơ suy thoái của đất ngập nước Việt Nam

Việt Nam sở hữu 11,85 triệu ha đất ngập nước, chiếm 37% tổng diện tích đất tự nhiên của cả nước - Ảnh minh họa.

Việt Nam sở hữu 11,85 triệu ha đất ngập nước, chiếm 37% tổng diện tích đất tự nhiên của cả nước. Con số ấn tượng này cho thấy tầm quan trọng của đất ngập nước đối với tài nguyên thiên nhiên và sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia.

Đất ngập nước bao gồm nhiều kiểu khác nhau, từ đất ngập nước nhân tạo như ruộng lúa (chiếm phần lớn diện tích) đến đất ngập nước tự nhiên nội địa (sông, hồ, ao, đầm lầy) và đất ngập nước ven biển (rừng ngập mặn, bãi triều). Mỗi kiểu đất ngập nước mang trong mình những giá trị to lớn về sinh thái, kinh tế và văn hóa.

Về mặt sinh thái, đất ngập nước là "lá phổi xanh" của hành tinh, có khả năng lọc nước, điều hòa khí hậu, lưu trữ carbon, giảm thiểu tác động tiêu cực của thời tiết cực đoan. Đây còn là môi trường sống của hàng trăm nghìn loài động thực vật, góp phần quan trọng vào đa dạng sinh học của Việt Nam.

Về mặt kinh tế, đất ngập nước cung cấp nguồn lương thực, thực phẩm phong phú, là nơi nuôi trồng thủy sản, phát triển du lịch sinh thái. Các vùng đồng bằng châu thổ như Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long được bồi đắp bởi phù sa từ các con sông, tạo nên những vùng đất nông nghiệp trù phú, đóng góp vào an ninh lương thực của cả nước.

Về mặt văn hóa, đất ngập nước gắn liền với lịch sử, văn hóa của nhiều cộng đồng dân cư. Các hệ sinh thái đất ngập nước ven biển cung cấp nguồn lợi thủy sản cho nhiều thế hệ người dân, đồng thời là nơi diễn ra các hoạt động tín ngưỡng, lễ hội truyền thống.

Tuy nhiên, đất ngập nước ở Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, khai thác quá mức tài nguyên, chuyển đổi mục đích sử dụng đất... đang làm suy thoái các hệ sinh thái đất ngập nước, đe dọa đến những giá trị mà chúng mang lại.

Nhận thức được tầm quan trọng của đất ngập nước, Việt Nam đã và đang có nhiều nỗ lực trong công tác bảo tồn và quản lý. 36 năm sau khi tham gia Công ước Ramsar, Việt Nam đã có 9 khu Ramsar, thể hiện cam kết của quốc gia trong việc bảo vệ các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế.

Nhiều tỉnh, thành phố đã xây dựng quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học, xác định các vùng đất ngập nước quan trọng cần được bảo vệ. Các hoạt động nghiên cứu, giám sát, phục hồi đất ngập nước cũng được triển khai nhằm ngăn chặn sự suy thoái và phục hồi các chức năng của hệ sinh thái.

Ngày Đất ngập nước thế giới (2.2) năm 2025 với chủ đề "Bảo vệ đất ngập nước vì tương lai của chúng ta" là dịp để mỗi người dân nâng cao nhận thức về vai trò của đất ngập nước, đồng thời kêu gọi sự chung tay góp sức của cộng đồng trong việc bảo vệ các hệ sinh thái quý giá này.