Chi phí đầu vào tăng nhanh không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn có nguy cơ làm thay đổi cơ cấu cây trồng tại nhiều khu vực sản xuất lớn

Thị trường nông nghiệp toàn cầu đang chứng kiến làn sóng tăng giá phân bón mới, đặt ra thách thức lớn đối với quyết định sản xuất của nông dân trong niên vụ 2026. Chi phí đầu vào tăng nhanh không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn có nguy cơ làm thay đổi cơ cấu cây trồng tại nhiều khu vực sản xuất lớn. Theo các phân tích thị trường, giá phân bón tăng cao có thể khiến diện tích trồng ngô tại Hoa Kỳ giảm từ 1 đến 1,5 triệu acre, khi nông dân chuyển sang trồng đậu tương nhằm tiết kiệm chi phí đầu vào. Nguyên nhân chính đến từ những gián đoạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là khu vực Trung Đông, nơi đóng vai trò quan trọng trong sản xuất và vận chuyển nguyên liệu đầu vào cho phân bón. Các tuyến vận tải chiến lược bị ảnh hưởng khiến nguồn cung ure, amoniac và phosphate trở nên khan hiếm, kéo giá tăng mạnh.

Áp lực chi phí càng trở nên nghiêm trọng khi nông nghiệp Hoa Kỳ phụ thuộc lớn vào nhập khẩu phân bón. Khoảng 97% kali, 18% đạm và 13% phosphate được nhập khẩu từ nước ngoài, khiến giá trong nước dễ bị tác động bởi biến động toàn cầu. Trong bối cảnh đó, nông dân buộc phải tính toán lại hiệu quả kinh tế của từng loại cây trồng. Ngô, loại cây tiêu thụ nhiều phân đạm, trở nên kém hấp dẫn hơn so với đậu tương, vốn có khả năng cố định đạm tự nhiên và cần ít phân bón hơn. Điều này giải thích xu hướng chuyển dịch diện tích dự kiến trong vụ xuân năm nay. Tuy nhiên, việc cắt giảm sử dụng phân bón cũng có giới hạn. Với các cây trồng như ngô và lúa mì, phân đạm vẫn là yếu tố thiết yếu để đảm bảo năng suất. Trong thực tế, dù giá tăng, tổng nhu cầu vẫn duy trì ở mức cao do diện tích gieo trồng lớn, ước tính khoảng 93 triệu acre ngô trong năm 2026.

Tình trạng giá phân bón cao có thể kéo dài trong phần lớn năm 2026 do nguồn cung toàn cầu hạn chế

Ngoài ra, giá phân bón tăng còn làm gia tăng rủi ro cho toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp. Nông dân có thể buộc phải giảm lượng bón, dẫn đến năng suất suy giảm, trong khi giá nông sản đầu ra chưa chắc tăng tương ứng để bù đắp chi phí. Tình trạng giá phân bón cao có thể kéo dài trong phần lớn năm 2026 do nguồn cung toàn cầu hạn chế và phụ thuộc vào năng lượng, đặc biệt là khí tự nhiên, nguyên liệu chính để sản xuất phân đạm. Trong trung hạn và dài hạn, biến động này cho thấy sự nhạy cảm của sản xuất nông nghiệp trước các cú sốc đầu vào. Việc đa dạng hóa nguồn cung, tối ưu hóa sử dụng phân bón và chuyển đổi cơ cấu cây trồng sẽ trở thành những chiến lược quan trọng để nông dân thích ứng với môi trường chi phí ngày càng biến động.