Trung Quốc có thể tạo cú sốc mới với nông nghiệp và chuỗi lương thực toàn cầu

Bắc Kinh hiện chuyển hướng sang mô hình an ninh lương thực khép kín hơn

Trong hơn 20 năm qua, Trung Quốc là động lực lớn nhất thúc đẩy thương mại nông sản thế giới. Tăng trưởng dân số gần 25% giai đoạn 1990-2020 cùng tốc độ tăng GDP trung bình khoảng 9% khiến nước này phụ thuộc mạnh vào nhập khẩu đậu tương, ngô, thịt bò và thức ăn chăn nuôi. Tuy nhiên, Bắc Kinh hiện chuyển hướng sang mô hình an ninh lương thực khép kín hơn. Chính phủ Trung Quốc coi thực phẩm là một trong ba lĩnh vực trọng yếu liên quan an ninh kinh tế quốc gia, bên cạnh năng lượng và tài chính. Các kế hoạch 5 năm gần đây đều nhấn mạnh mục tiêu giữ vững “bát cơm của người dân Trung Quốc”.

Áp lực ngày càng lớn đến từ biến đổi khí hậu và địa chính trị. Một nghiên cứu được SCMP dẫn lại cảnh báo Trung Quốc có thể mất tới 35% diện tích đất canh tác vào năm 2100 nếu nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng. Điều này đe dọa trực tiếp sản lượng lúa gạo, ngô và lúa mì của nước này. Song song đó, khẩu phần ăn của người dân Trung Quốc cũng thay đổi nhanh chóng. Dữ liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc cho thấy lượng protein tiêu thụ bình quân tại Trung Quốc đã đạt 124,61 gram/ngày trong năm 2021, cao hơn mức 124,33 gram/ngày của Hoa Kỳ. Nhu cầu thịt và thực phẩm giàu đạm tăng mạnh đang kéo theo biến động lớn trên thị trường thức ăn chăn nuôi toàn cầu.

Một nghiên cứu được SCMP dẫn lại cảnh báo Trung Quốc có thể mất tới 35% diện tích đất canh tác vào năm 2100 nếu nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng

Để giảm phụ thuộc nhập khẩu, Bắc Kinh đang đầu tư mạnh vào công nghệ nông nghiệp, bảo vệ đất canh tác và phát triển nguồn thực phẩm thay thế. Chính phủ nước này đặt mục tiêu xây dựng hệ thống cung ứng thực phẩm đa dạng vào năm 2027, bao gồm nông nghiệp biển sâu, công nghệ sinh học và chăn nuôi quy mô lớn. Những thay đổi này có thể tạo áp lực lớn đối với các quốc gia xuất khẩu nông sản. Nếu Trung Quốc giảm nhập khẩu hoặc thay đổi cơ cấu tiêu dùng, nhiều thị trường phụ thuộc vào xuất khẩu đậu tương, thịt bò và ngũ cốc sang nước này sẽ chịu tác động mạnh.

“China Shock 3.0” sẽ không còn tập trung vào hàng hóa giá rẻ như trước, mà chuyển sang lĩnh vực thực phẩm và nông nghiệp. Khi quốc gia tiêu thụ lương thực lớn nhất thế giới tái cấu trúc chuỗi cung ứng, toàn bộ thị trường nông sản toàn cầu sẽ phải thích nghi với một giai đoạn biến động mới.