Khủng hoảng phân bón từ xung đột Iran đe dọa an ninh lương thực châu Á

Xung đột giữa Iran với liên minh Hoa Kỳ và Israel đang tạo ra cú sốc dây chuyền đối với nông nghiệp châu Á khi tuyến vận tải qua eo biển Hormuz gần như tê liệt. Đây là tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/3 lượng phân bón giao dịch toàn cầu, 25% dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển và phần lớn khí tự nhiên hóa lỏng dùng cho sản xuất phân đạm. Sự gián đoạn này khiến giá nhiên liệu, vận tải và bảo hiểm hàng hải tăng mạnh, kéo theo chi phí phân bón leo thang đúng vào giai đoạn gieo trồng quan trọng tại nhiều nước châu Á. Theo số liệu từ SCMP, châu Á hiện tiêu thụ khoảng 35% lượng urê xuất khẩu từ vùng Vịnh, 53% lưu huỳnh và 64% amoniac của khu vực này. Bangladesh phụ thuộc tới 53% lượng phân bón nhập khẩu, trong khi Sri Lanka phụ thuộc 36%.

Giá nhiên liệu, vận tải và bảo hiểm hàng hải đang tăng mạnh, kéo theo chi phí phân bón leo thang đúng vào giai đoạn gieo trồng quan trọng tại nhiều nước châu Á

Các chuyên gia cảnh báo giá năng lượng tăng đang tác động trực tiếp tới chi phí sản xuất nông nghiệp. Năng lượng hiện chiếm khoảng một nửa chi phí sản xuất lương thực, từ vận hành máy móc, bơm tưới đến vận chuyển và bảo quản nông sản. Khi giá nhiên liệu leo thang, giá lương thực cũng tăng theo ngay cả trước khi tình trạng thiếu phân bón thực sự xảy ra. Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc dự báo nếu xung đột kéo dài, hơn 8 triệu người tại châu Á - Thái Bình Dương có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói, trong khi khu vực có thể mất tới 299 tỷ USD GDP. Một báo cáo khác cảnh báo khoảng 45 triệu người trên toàn cầu có thể rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng.

Hơn 8 triệu người tại châu Á - Thái Bình Dương có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói

Áp lực càng lớn khi nhiều nhà máy sản xuất phân bón tại Pakistan, Bangladesh và Ấn Độ phải cắt giảm công suất do chi phí năng lượng tăng cao. Trong khi đó, Trung Quốc và Nga, hai quốc gia xuất khẩu phân bón hàng đầu thế giới, đang siết xuất khẩu để ưu tiên nhu cầu nội địa. Trung Quốc hiện chiếm khoảng 1/3 sản lượng phân bón toàn cầu và khoảng 70% công suất sản xuất nguyên liệu thuốc bảo vệ thực vật. Châu Á cần nhanh chóng phối hợp xây dựng chuỗi cung ứng phân bón và năng lượng mang tính khu vực nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Đông, do đó, việc mở rộng sản xuất nội địa, xây dựng kho dự trữ phân bón chiến lược và thúc đẩy hợp tác nông nghiệp được xem là giải pháp cấp thiết để tránh một cuộc khủng hoảng lương thực mới.