Giá lương thực leo thang, nông nghiệp châu Phi tìm cơ hội từ các thỏa thuận thương mại mới

Tại Đông Phi và khu vực Sahel, giá ngũ cốc duy trì ở mức cao kéo dài, phản ánh tình trạng thiếu hụt nguồn cung và chi phí sản xuất tăng mạnh

Giá lương thực toàn cầu đã ghi nhận xu hướng tăng trở lại sau nhiều tháng giảm. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc, chỉ số giá thực phẩm thế giới trong tháng 2 tăng lần đầu sau 5 tháng, trong đó nhóm ngũ cốc và dầu thực vật dẫn đầu đà tăng. Cơ quan này cũng ghi nhận mức tăng liên tiếp trong tháng 3 do chi phí liên quan đến năng lượng tiếp tục tác động lên chuỗi cung ứng nông nghiệp. Mối liên hệ giữa năng lượng và nông nghiệp ngày càng rõ rệt. Giá nhiên liệu cao làm tăng chi phí vận chuyển nông sản, vận hành hệ thống tưới tiêu và sản xuất phân bón. Khi chi phí năng lượng tăng, chi phí sản xuất của các cơ sở xay xát, chế biến lương thực và trang trại tăng theo, khiến giá lương thực bán ra thị trường leo thang nhanh chóng.

Tác động này đặc biệt nghiêm trọng tại các khu vực có hệ thống nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu đầu vào. Tại Đông Phi và khu vực Sahel, giá ngũ cốc duy trì ở mức cao kéo dài, phản ánh tình trạng thiếu hụt nguồn cung và chi phí sản xuất tăng mạnh. Ở một số quốc gia như Somalia, Sudan và Nam Sudan, giá lương thực cơ bản đã tăng lên mức tương đương với điều kiện kinh tế thời chiến, vượt xa biến động thông thường của thị trường nông sản. Ngoài chi phí năng lượng, giá phân bón cũng chịu áp lực lớn từ xung đột quốc tế. Nhiều khu vực nông nghiệp tại châu Phi và Nam Á phụ thuộc vào phân bón nhập khẩu, khiến chi phí sản xuất nông nghiệp tăng mạnh khi nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn. Điều này làm giảm năng suất cây trồng và đẩy giá thực phẩm tăng cao, gây rủi ro cho an ninh lương thực tại các quốc gia có thu nhập thấp.

Nhiều khu vực nông nghiệp tại châu Phi và Nam Á phụ thuộc vào phân bón nhập khẩu, khiến chi phí sản xuất nông nghiệp tăng mạnh

Trong bối cảnh phức tạp như hiện nay, các chính sách thương mại mới đã tạo ra một khoảng thở cho ngành nông nghiệp châu Phi. Trung Quốc đã dỡ bỏ thuế nhập khẩu đối với phần lớn hàng hóa từ nhiều quốc gia châu Phi, giúp nông sản từ khu vực này tiếp cận thị trường lớn hơn và giảm áp lực về chi phí thương mại. Động thái này được xem là cơ hội để các nước châu Phi tăng xuất khẩu nông sản, cải thiện thu nhập cho nông dân và củng cố hệ thống sản xuất nông nghiệp nội địa. Chi phí chiến sự hiện không chỉ ảnh hưởng đến giá nhiên liệu mà còn lan rộng sang toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp, từ sản xuất, vận chuyển đến tiêu thụ, khi chi phí đầu vào tăng, người nông dân phải giảm quy mô sản xuất hoặc chuyển sang cây trồng ít chi phí hơn, làm suy giảm nguồn cung lương thực trong trung và dài hạn.

Tính đến thời điểm hiện tại, nông nghiệp đang trở thành lĩnh vực chịu tác động trực tiếp nhất từ biến động kinh tế toàn cầu. Việc duy trì nguồn cung phân bón, năng lượng và thị trường tiêu thụ ổn định được xem là yếu tố then chốt để bảo vệ an ninh lương thực và ổn định giá nông sản trên phạm vi toàn cầu.