Lễ hội Đền Hoàng Tá Thốn năm 2026 - Nơi hội tụ truyền thống và bản sắc quê hương

Đền thờ Sát Hải Đại Vương Hoàng Tá Thốn tại xóm Vạn Tràng, xã Hợp Minh, tỉnh Nghệ An.

Sát Hải Đại Vương Hoàng Tá Thốn - Vị danh tướng lừng danh triều Trần

Sát Hải Đại Vương Hoàng Tá Thốn (1254 – 1339), sinh ngày 16 tháng 6 năm Giáp Dần (1254) tại làng Vạn Phần, xã Diễn Vạn, nay là xã Đức Châu, tỉnh Nghệ An. Theo gia phả họ Hoàng và các tư liệu lịch sử, ngay từ thuở nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, khỏe mạnh, đặc biệt có tài bơi lội và võ nghệ cao cường.

Tương truyền, thân mẫu của ông là bà Trương Thị Hoa mang thai sau sự tích "Điềm ứng trâu vàng", một câu chuyện dân gian mang đậm màu sắc huyền thoại, thể hiện niềm tin của nhân dân về sự ra đời của một bậc anh hùng cứu nước.

Khi quân Nguyên - Mông xâm lược Đại Việt, hưởng ứng lời hiệu triệu của triều đình, Hoàng Tá Thốn gia nhập quân đội nhà Trần. Với tài năng quân sự xuất sắc, đặc biệt là khả năng tác chiến đường thủy, ông được Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn tin tưởng giao chỉ huy đội thủy binh thiện chiến.

Cổng chính vào Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia Đền thờ Sát Hải Đại Vương Hoàng Tá Thốn.

Tên tuổi của Hoàng Tá Thốn gắn liền với chiến thắng Bạch Đằng lịch sử năm 1288. Ông cùng các tướng lĩnh nhà Trần chỉ huy thủy quân phục kích, đánh tan hơn 600 chiến thuyền quân Nguyên, góp phần bắt sống tướng giặc Ô Mã Nhi và làm nên một trong những chiến công hiển hách nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.

Sau đại thắng, ông được vua Trần Nhân Tông ban tước Sát Hải Đại Vương, phong tước Minh Tự và giao trọng trách thống lĩnh các đạo thủy binh trấn giữ 12 cửa biển của đất nước. Trong nhiều năm sau đó, ông tiếp tục chỉ huy quân dân bảo vệ vùng biển, đánh dẹp giặc biển, chống quân Chiêm Thành quấy phá, giữ yên bờ cõi Đại Việt.

Sau khi lập nhiều công lao to lớn, ông được triều đình ban đất tại xứ Thiên Bồng, tức là làng Vạn Tràng xưa, nay thuộc xã Hợp Minh, tỉnh Nghệ An, để lập trang trại và sinh sống. Đây cũng là nơi về sau nhân dân lập đền thờ để tưởng nhớ công lao to lớn của ông.

Năm 1339, trong một chuyến tuần thú vùng biển, ông lâm bệnh và mất tại Cửa Trào (Thanh Hóa), hưởng thọ 85 tuổi. Sau khi qua đời, ông được nhân dân nhiều địa phương suy tôn là vị phúc thần bảo hộ vùng biển và lập đền thờ phụng.

Ngôi đền tọa lạc trên khu đất cao ráo, thoáng đãng giữa làng quê thanh bình xã Hợp Minh, tạo nên không gian linh thiêng, tĩnh tại.

Nơi lưu giữ ký ức lịch sử và bản sắc văn hóa quê hương

Trải qua gần bảy thế kỷ cùng bao biến thiên của lịch sử, Đền thờ Sát Hải Đại Vương Hoàng Tá Thốn vẫn giữ được vẻ uy nghiêm, cổ kính và là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của nhân dân địa phương.

Ngôi đền tọa lạc trên khu đất cao ráo, thoáng đãng giữa làng quê thanh bình, tạo nên không gian linh thiêng, tĩnh tại. Quần thể kiến trúc gồm nhiều hạng mục như cổng đền, tắc môn, bái đường, thượng điện, nhà giải văn, nhà giải vũ... được xây dựng bằng các vật liệu truyền thống như gỗ lim, đá, gạch, ngói, thể hiện rõ nghệ thuật kiến trúc dân gian xứ Nghệ.

Nổi bật là bái đường với kết cấu ba gian hai hồi, mái lợp ngói âm dương, khung gỗ theo kiểu tiền trụ, tam oai cổ nghé, giá chiêng. Trên các vì kèo, xà ngang, nghệ nhân xưa đã chạm khắc tinh xảo các họa tiết tứ linh, hoa lá, mây nước bằng kỹ thuật chạm bong kênh đặc sắc, phản ánh trình độ mỹ thuật và tay nghề điêu luyện của người thợ thủ công truyền thống.

Đền thờ với nhiều hạng mục, kiến trúc độc đáo.

Thượng điện được làm hoàn toàn bằng gỗ lim, nổi bật với hình tượng "Lưỡng long triều nguyệt", chim phượng cùng hệ thống câu đối chữ Hán ca ngợi công đức của vị danh tướng. Đền hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật quý như long ngai, hương án, kiệu rồng, kiếm gỗ và nhiều đồ thờ có giá trị lịch sử, nghệ thuật.

Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và kiến trúc, Đền thờ Sát Hải Đại Vương Hoàng Tá Thốn đã được Nhà nước công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia năm 1992, trở thành niềm tự hào của nhân dân xã Hợp Minh nói riêng và tỉnh Nghệ An nói chung.

Đền thờ Sát Hải Đại Vương Hoàng Tá Thốn vẫn giữ được vẻ uy nghiêm, cổ kính và là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của nhân dân địa phương.

Trong dòng chảy phát triển của quê hương, Đền thờ Sát Hải Đại Vương Hoàng Tá Thốn tiếp tục là điểm tựa tinh thần của nhân dân, là nơi lưu giữ ký ức lịch sử và hun đúc bản sắc văn hóa dân tộc.

Việc bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị của di tích không chỉ góp phần gìn giữ một công trình kiến trúc cổ mà còn là trách nhiệm gìn giữ hồn cốt quê hương, giáo dục truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", bồi đắp lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Lễ hội Đền Hoàng Tá Thốn năm 2026 sẽ diễn ra với nhiều hoạt động đặc sắc.

Nhiều hoạt động đặc sắc tại lễ hội năm 2026

Hằng năm, vào dịp tháng 6 âm lịch, nhân dân địa phương long trọng tổ chức Lễ hội Đền Hoàng Tá Thốn nhằm tưởng nhớ công lao to lớn của Sát Hải Đại Vương, đồng thời cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và đời sống nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc.

Năm 2026, lễ hội được tổ chức quy mô cấp xã, diễn ra từ ngày 11 đến ngày 16 tháng 6 âm lịch, tức từ ngày 24/7 đến ngày 29/7/2026 tại Đền thờ Sát Hải Đại Vương Hoàng Tá Thốn, xóm Vạn Tràng, xã Hợp Minh.

Mọi công tác chuẩn bị đã sẵn sàng, chờ ngày khai mạc lễ hội.

Trong khuôn khổ lễ hội sẽ diễn ra nhiều hoạt động phong phú, đặc sắc như lễ khai quang, lễ yết cáo, lễ rước, lễ dâng hương, tế lễ truyền thống cùng các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao và trò chơi dân gian, góp phần tái hiện những giá trị văn hóa truyền thống, tạo không khí vui tươi, đoàn kết trong nhân dân.

Lễ hội không chỉ là dịp tri ân vị anh hùng dân tộc có nhiều công lao với đất nước mà còn là cơ hội để giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ; đồng thời quảng bá hình ảnh quê hương Hợp Minh giàu truyền thống lịch sử, văn hóa đến với du khách thập phương.

Năm 2026, lễ hội được tổ chức quy mô cấp xã, diễn ra từ ngày 11 - 16/6 (âm lịch), tức từ ngày 24/7 - 29/7/2026, thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách về tham dự.