Đào tạo và chuyển giao công nghệ quyết định thành bại trong sản xuất nông nghiệp hữu cơ

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Lĩnh (bìa trái) và cán bộ khuyến nông thăm mô hình trồng tiêu hữu cơ tại xã Lâm San, H.Cẩm Mỹ, Đồng Nai. Ảnh: B.Nguyên

Sản xuất nông nghiệp hữu cơ đòi hỏi kiến thức và kỹ năng chuyên biệt, khác biệt so với phương pháp canh tác truyền thống hoặc công nghiệp. Nông dân cần hiểu rõ về các nguyên tắc của nông nghiệp hữu cơ, bao gồm quản lý đất đai, dinh dưỡng cây trồng, kiểm soát sâu bệnh và cỏ dại một cách tự nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học. Do đó, đào tạo và chuyển giao công nghệ đóng vai trò thiết yếu, giúp nông dân:

Nắm vững kiến thức chuyên môn: Hiểu biết sâu sắc về hệ sinh thái nông nghiệp, tác động của các biện pháp canh tác đến môi trường, cách thức hoạt động của các loại phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học; Áp dụng kỹ thuật canh tác hiệu quả: Nắm bắt và áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến, phù hợp với điều kiện địa phương, như kỹ thuật ủ phân compost, sử dụng phân xanh, luân canh cây trồng, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM); Nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm: Áp dụng đúng quy trình và kỹ thuật sẽ giúp tăng năng suất cây trồng, đồng thời đảm bảo chất lượng sản phẩm đạt tiêu chuẩn hữu cơ, đáp ứng nhu cầu thị trường; Giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường: Canh tác hữu cơ giúp giảm thiểu ô nhiễm đất, nước và không khí, bảo vệ đa dạng sinh học và góp phần vào phát triển nông nghiệp bền vững; Tăng cường khả năng cạnh tranh: Sản phẩm hữu cơ có giá trị kinh tế cao hơn so với sản phẩm thông thường. Việc áp dụng thành công các kỹ thuật canh tác hữu cơ giúp nông dân nâng cao thu nhập và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Chương trình đào tạo và chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp hữu cơ cần bao gồm các nội dung chính: Giới thiệu về các nguyên tắc cơ bản của nông nghiệp hữu cơ, các tiêu chuẩn chứng nhận hữu cơ trong nước và quốc tế (như USDA Organic, EU Organic, JAS); Đào tạo về cách đánh giá chất lượng đất, cải tạo đất bằng phương pháp hữu cơ, sử dụng phân bón hữu cơ (phân chuồng, phân compost, phân xanh), kỹ thuật ủ phân compost; Kiểm soát sâu bệnh và cỏ dại, giới thiệu các phương pháp kiểm soát sinh học, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học, biện pháp canh tác (luân canh, xen canh), quản lý dịch hại tổng hợp (IPM); Đào tạo về vai trò của đa dạng sinh học trong hệ sinh thái nông nghiệp, cách bảo tồn và phát triển các loài sinh vật có ích; Quản lý trang trại hữu cơ, Hướng dẫn về lập kế hoạch sản xuất, quản lý tài chính, tiếp thị và phân phối sản phẩm hữu cơ; Công nghệ sau thu hoạch và chế biến: Giới thiệu các kỹ thuật bảo quản và chế biến sản phẩm hữu cơ để nâng cao giá trị gia tăng.

Để đạt được hiệu quả cao, việc đào tạo và chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp hữu cơ cần áp dụng đa dạng các phương pháp, kết hợp lý thuyết và thực hành, phù hợp với trình độ và điều kiện của người học: Tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo chuyên đề về các kỹ thuật canh tác hữu cơ, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn. Tổ chức các khóa đào tạo thực hành tại các trang trại hữu cơ điển hình, giúp học viên trực tiếp trải nghiệm và áp dụng kiến thức. Tổ chức các chuyến tham quan các mô hình nông nghiệp hữu cơ thành công trong và ngoài nước. Cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp cho nông dân, giúp họ giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình sản xuất. Sử dụng công nghệ thông tin, Xây dựng các website, diễn đàn, ứng dụng di động để cung cấp thông tin, tài liệu và hỗ trợ trực tuyến cho nông dân. Xây dựng mạng lưới kết nối, Tạo mạng lưới kết nối giữa nông dân, nhà khoa học, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan để chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm và hợp tác phát triển.

Đào tạo và chuyển giao công nghệ là yếu tố then chốt để phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững. Việc đầu tư vào đào tạo, nâng cao kiến thức và kỹ năng cho nông dân, kết hợp với chuyển giao các công nghệ tiên tiến, sẽ giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và góp phần xây dựng một nền nông nghiệp xanh, bền vững. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội để triển khai hiệu quả các chương trình đào tạo và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp hữu cơ, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường và góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Việt Nam./.