Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vượt 23 tỷ USD: Áp lực chuyển từ sản lượng sang giá trị

Xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 23,04 tỷ USD trong 4 tháng đầu năm 2026, tăng 5,4%. Toàn ngành nông nghiệp và Môi trường tiếp tục xuất siêu 5,39 tỷ USD.

Tăng trưởng tích cực nhưng chưa đồng đều

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 23,04 tỷ USD, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm 2025. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu đạt 17,65 tỷ USD, tăng 12%. Nhờ đó, toàn ngành tiếp tục duy trì thặng dư thương mại với mức xuất siêu 5,39 tỷ USD.

Kết quả này được công bố trong bối cảnh Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị giao ban công tác tháng 4, triển khai nhiệm vụ tháng 5 và quý II năm 2026. Đây là thời điểm ngành nông nghiệp bước vào giai đoạn vừa phải bảo đảm sản xuất ổn định, vừa ứng phó với nhiều biến động từ thị trường quốc tế, chi phí logistics, yêu cầu kỹ thuật và xu hướng tiêu dùng mới.

Trong cơ cấu xuất khẩu 4 tháng đầu năm, nhóm nông sản đạt 12,16 tỷ USD, tăng 1,5%; thủy sản đạt 3,59 tỷ USD, tăng 11,9%; lâm sản đạt 5,82 tỷ USD, tăng 0,8%. Đáng chú ý, sản phẩm chăn nuôi tuy quy mô kim ngạch còn khiêm tốn, đạt 245 triệu USD, nhưng tăng tới 45,5%, là nhóm có tốc độ tăng trưởng nổi bật.

Nhìn vào các con số trên có thể thấy, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vẫn là điểm sáng của nền kinh tế. Mức tăng 5,4% trong 4 tháng đầu năm phản ánh khả năng duy trì nguồn cung, năng lực chế biến và sức bền của doanh nghiệp xuất khẩu trong bối cảnh thị trường còn nhiều yếu tố bất định.

Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng không hoàn toàn đồng đều giữa các nhóm hàng. Một số ngành hàng duy trì mức tăng tích cực nhờ nhu cầu thị trường phục hồi, mở rộng đơn hàng hoặc tận dụng được lợi thế về chế biến và tiêu chuẩn. Trong khi đó, một số mặt hàng truyền thống vẫn chịu sức ép từ giá quốc tế, cạnh tranh nguồn cung, biến động chính sách nhập khẩu và yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, môi trường, truy xuất nguồn gốc.

Hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tiếp tục là điểm sáng, song yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn xanh ngày càng rõ nét.

Tiêu chuẩn và truy xuất nguồn gốc trở thành yêu cầu bắt buộc

Kết quả xuất khẩu hơn 23 tỷ USD sau 4 tháng là tín hiệu tích cực, nhưng cũng cho thấy nhiệm vụ của ngành trong những tháng còn lại của năm 2026 không hề nhẹ. Để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu cả năm, ngành nông nghiệp không chỉ cần gia tăng sản lượng hay mở rộng thị trường, mà còn phải nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Các thị trường nhập khẩu lớn hiện không chỉ quan tâm tới giá cả và sản lượng, mà ngày càng đặt nặng các yếu tố về an toàn thực phẩm, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc, phát thải, trách nhiệm môi trường và tính minh bạch trong chuỗi cung ứng. Đây là những điều kiện đang từng bước trở thành “giấy thông hành” bắt buộc đối với nông sản Việt Nam.

Với các doanh nghiệp, hợp tác xã và vùng sản xuất, điều này đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại chuỗi sản xuất theo hướng bài bản hơn. Sản xuất manh mún, thiếu liên kết, thiếu nhật ký canh tác, chưa kiểm soát đồng bộ vật tư đầu vào sẽ ngày càng khó đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường. Ngược lại, những mô hình có vùng nguyên liệu ổn định, quản lý chất lượng tốt, truy xuất rõ ràng và gắn sản xuất với chế biến sâu sẽ có lợi thế lớn hơn.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định, trong thời gian tới sẽ tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản, xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý, mã số vùng trồng, vùng nuôi và hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa chặt chẽ. Đồng thời, ngành sẽ chủ động xây dựng các kịch bản tăng trưởng để ứng phó linh hoạt với biến động nhanh và phức tạp của tình hình thế giới.

Một trong những vấn đề được đặt ra đối với xuất khẩu nông, lâm, thủy sản hiện nay là làm sao tăng giá trị giữ lại trong chuỗi. Trong nhiều năm, nông sản Việt Nam có lợi thế về sản lượng, độ đa dạng sản phẩm và khả năng đáp ứng nhanh đơn hàng. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng dựa quá nhiều vào sản lượng thô dễ bị tác động khi giá thế giới giảm, chi phí logistics tăng hoặc các nước nhập khẩu thay đổi chính sách.

Do đó, yêu cầu chuyển từ xuất khẩu thô sang xuất khẩu sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn ngày càng cấp thiết. Với nông sản, đó là chế biến sâu, bao bì, thương hiệu, tiêu chuẩn chất lượng và chứng nhận phù hợp từng thị trường. Với thủy sản, đó là kiểm soát vùng nuôi, an toàn dịch bệnh, truy xuất và chế biến sản phẩm tiện dụng. Với lâm sản, đó là nguồn gỗ hợp pháp, quản trị chuỗi cung ứng và đáp ứng các quy định về chống phá rừng.

Ở góc độ phát triển bền vững, các mô hình sản xuất hữu cơ, sinh thái, tuần hoàn, giảm phát thải và sử dụng tài nguyên hiệu quả cũng cần được nhìn nhận như một phần trong chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi thị trường ngày càng coi trọng tiêu chuẩn xanh, nông sản không chỉ cạnh tranh bằng giá, mà còn bằng câu chuyện sản xuất có trách nhiệm.

Ngành Nông nghiệp góp sức vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Giữ mục tiêu tăng trưởng “2 con số”

Để giữ nhịp tăng trưởng trong những tháng tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, Bộ tập trung hoàn thiện Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 18-KL/TW gắn với mục tiêu tăng trưởng “2 con số”; đồng thời rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai, môi trường, khoáng sản và nghiên cứu sửa đổi các luật liên quan như Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.

Ngay trong tháng 5/2026, Bộ dự kiến hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; đồng thời hoàn thành việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo chỉ đạo của Thủ tướng trước ngày 20/5/2026. Đây là những nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tham gia hiệu quả hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp.

Bộ cũng tiếp tục rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước; đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công với mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn; thúc đẩy số hóa, làm sạch dữ liệu đất đai trên toàn quốc; hoàn thiện pháp luật quản lý đất hiếm và xây dựng chiến lược quản lý đất hiếm.

Song song với đó, Bộ sẽ hoàn thiện hai đề án lớn về quản lý, sử dụng tín chỉ các-bon phục vụ phát triển bền vững và tổng kết Nghị quyết 24-NQ/TW về biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường để trình Chính phủ trong tháng 5/2026. Những nội dung này có liên quan trực tiếp tới yêu cầu tăng trưởng xanh, giảm phát thải và nâng cao năng lực thích ứng của ngành nông nghiệp trước biến đổi khí hậu.

Ngoài nhiệm vụ phát triển thị trường, Bộ yêu cầu các đơn vị tiếp tục thực hiện nghiêm các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định; chủ động phòng, chống dịch bệnh lở mồm long móng; theo dõi sát diễn biến thời tiết, thiên tai để kịp thời ứng phó trong mùa mưa bão sắp tới.

Trong bối cảnh cạnh tranh thương mại ngày càng gay gắt, nhiệm vụ bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản, xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý, mã số vùng trồng, vùng nuôi và hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa chặt chẽ tiếp tục được đặt ra như một yêu cầu xuyên suốt. Cùng với đó, việc chủ động xây dựng các kịch bản tăng trưởng sẽ giúp ngành nông nghiệp ứng phó linh hoạt hơn với biến động nhanh và phức tạp của tình hình thế giới.

Con số 23,04 tỷ USD sau 4 tháng đầu năm cho thấy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đang có nền tảng tích cực. Tuy vậy, để hoàn thành mục tiêu cả năm, ngành nông nghiệp cần tiếp tục chuyển mạnh từ tư duy tăng trưởng theo sản lượng sang tăng trưởng theo chất lượng, tiêu chuẩn và giá trị gia tăng.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp bền vững. Khi người tiêu dùng toàn cầu ngày càng quan tâm tới an toàn thực phẩm, môi trường và trách nhiệm xã hội, nông sản Việt Nam muốn đi xa phải được tổ chức sản xuất minh bạch hơn, sạch hơn và có khả năng chứng minh chất lượng bằng dữ liệu, tiêu chuẩn và truy xuất nguồn gốc.

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 2026: Kỳ vọng mục tiêu 74,2 tỷ USD và yêu cầu chuyển đổi chuỗi giá trị Tại Hội nghị với các hiệp hội ngành hàng bàn biện pháp thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026, do Bộ Nông ...

Thúc đẩy sản xuất xanh, mở rộng thị trường xuất khẩu bền vững Những năm gần đây, tỉnh Lâm Đồng đang từng bước chuyển mạnh hoạt động sản xuất và xuất khẩu theo hướng xanh, bền vững, nâng ...

Quyết liệt tháo gỡ “nút thắt” kiểm nghiệm, thúc đẩy xuất khẩu sầu riêng và nông sản chủ lực Trước những yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường nhập khẩu, đặc biệt đối với mặt hàng sầu riêng, UBND tỉnh Lâm Đồng ...

Yêu cầu tuân thủ nghiêm các quy định để thúc đẩy xuất khẩu nông sản Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng vừa có Văn bản về việc, tháo gỡ khó khăn trong kiểm nghiệm ...

Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn chuyển đổi mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Văn bản số 4547/BNNMT-TTTV hướng dẫn các địa phương thống nhất triển khai Nghị định số ...